Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagur

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagur

						~D&r>
LAUGARDAGUR 8. APRÍL 2000- 21
MENNINGARLIFÐ
Walter Benjamin:
fræðimaður
áflótta
Hugsuðurinn Walter
Benjamin hefur af sum-
um verið kallaður faðir
menningarfræðanna.
Hann var þýskur gyð-
ingur, sem átti erfitt
uppdráttar bæði í
Þýskalandi og París á
millistríðsárunum. Hann
lést á flótta yfir Pýrena-
fjöllin árið 1940.
Við sögðum frá því í síðustu viku
að út væru komnar þrjár bækur í
nýjum bókaflokki sem kallast At-
vik. Ein þessara bóka, Listaverk-
ið á tímum fjöldaframleiðslu
sinnar, hefur að geyma sam-
nefnda ritgerð þýska hugsuðar-
ins Walters Benjamin auk
tveggja annarra. Benjamin skrif-
aði Listaverkið árið 1936 á með-
an hann bjó í París og hafði
hálfpartinn vonast til að ritgerð-
in myndi vekja athygli, sem
hann þurfti nauðsynlega á að
halda sökum stöðu sinnar sem
flóttamaður í borginni. Ymsir
rithöfundar og fræðimenn lásu
hana, en viðtökurnar voru
dræmar og höfðu engin jákvæð
eftirköst.
Þegar Benjamin skrifaði Lista-
verkið voru þrjú ár Iiðin frá því
að hann flúði frá Berlín. Þar
fæddist hann árið 1892 og bjó
fram á fullorðinsárin. Benjamin
var gyðingur af millistétt og
hafði, eins og margir mennta-
menn í hans stöðu, ferðast
nokkuð um Evrópu. Hann kom
fyrst til Parísar árið 1913 og féll
strax fyrir borginní. Á árum fyrri
heimsstyrjaldarinnar var hann
mest í Munchen og Sviss, en
þegar henni lauk hellti hann sér
af fullum krafti út í að skrifa
doktorsritgerð.
Féll á doktorsprófi
Walter Benjamin dreymdi um að
fá stöðu við háskóla, helst í
Frankfurt, til að geta stundað
rannsóknir í bókmenntum og fé-
Iagsvísíndum. Hann lauk við
dokotrsritgerðina árið 1925, en
dómnefndin hafnaði henni. Þar
með voru dyr háskólans honum
endanlega lokaðar og úti um að
hann fengi nokkurn tíma að
stunda þar rannsóknir og
kennslu. Þetta kom sér illa fyrir
þennan áhugasama grúskara,
sem vissi ekkert skemmtilegra
en liggja yfir bókum. Sjálfur var
hann mikill bókasafnari og hefði
getað farið út í viðskipti með
þær þegar hann neyddist til að
gefa framtíðaráform sín upp á
bátinn. En Benjamin gat ekki
hugsað sér versla með bækur og
ákvað að bæta frekar upp Iágan
framfærslustyrk foreldra sinna
með tckjum af greinaskriíum
fyrir blöð og af þýðingum.
Benjamin hafði alla tíð mikinn
áhuga á franskri menningu og
bókmenntum,     kannski    vegna
Bandaríski listamaðurinn Matthew Barney í kvikmynd sinni Creamaster 4: Benja-
min sá fyrir að kvikmyndir myndu breyta bæði skynjun okkar og afstöðu til mynd-
listar.
þess að hann lét frönsku bók-
menntatímaritin ekki fara eins
mikið í taugarnar á sér og þau
þýsku. Hann hellti sér út í þýð-
ingar eftir áfallið með doktorinn
og átti stóran þátt í því að koma
frönskum nútímabókmenntum á
framfæri í Þýskalandi. Hann
varð fyrstur til að þýða
Giraudoux, Gide og Julien
Green á þýsku, réðst síðan til at-
lögu við Proust og gerði ákveðn-
ar endurbætur á þýðingu Stefan
George á ljóðaflokki Baudelaire,
Fleur de mal.
Fastur án réttinda í París
Walter Benjamin hafði því
ákveðin sambönd í Frakklandi
þegar hann flúði Þýskaland nas-
ismans. En staða hans f fræða-
heiminum var ekkert góð fyrir
og rithöfundarnir voru lítið ákaf-
ari. Þetta var ekki eingöngu fall-
inu að kenna heldur einnig
skapgerð og viðhorfum Benja-
min sjálfs, Hann einfaldlega
vildi lifa og starfa í skjóli nafn-
leyndar og fannst það rétt af sér
sem fræðimanni. Og þar sem
siðferðileg viðhorf hans voru
jafn óhagganleg og hann var víð-
sýnn í fræðunum komu þau
honum f koll.
París fjórða áratugarins var
full af þýskum gyðingum á flótta
og Benjamin var ekki öðruvísi
en fjöldinn. Hann var á stöðug-
um hrakhólum með húsnæði,
hafði enga fasta vinnu og var
þar af leiðandi með bæði óreglu-
legar og rýrar tekjur. Hann átti
því ekki mikla möguleika þegar
hann reyndi ítrekað að sækja
um franskan ríkisborgararétt.
Sambönd hans við franska rit-
höfunda og fræðimenn, sem
komið höfðu Iöndum hans til
hjálpar, nýttust honum aldrei al-
mennilega. Honum tókst vissu-
lega að fá nokkra þeirra til að
undirrita     meðmælabréf     með
umsókninni, en það dugði ekki
til. Þeir hefðu getað talað máli
hans á æðstu stöðum, en virtust
ekki sjá ástæðu til þess. Umsókn
Benjamins um ríkisborgararétt
leit illa út og var hafnað.
Bandaríkjamenn voru sömu
skoðunar og neituðu honum um
innflytjendaleyfi. Hann sat fast-
ur.
Misheppnuð flóttatilraun
Á milli þess sem Benjamin
reyndi í örvæntmgu að gerast
löglegur íbúi Frakklands, og síð-
ar að komast úr landi, sat hann
löngum stundum í frönsku
Þjóðarbókhlöðunni og grúfði sig
yfir rannsóknir sínar. Hann
hafði áformað að skrifa stóra og
mikla bók um París á 19. öld og
skildi eftir sig mikið safn tilvitn-
ana hana varðandi sem hafa ver-
ið gefnar út. Hann taldi París
19. aldarinnar bera merki ákveð-
innar hnignunar, sem væru
merki mikilla þjóðfélagsbreyt-
inga. Máli sínu til stuðnings
benti hann á allt það smáa í
mannlífinu er hafði tekið breyt-
ingum á tímum nýrrar tækni.
Hann grandskoðaði götulíf, flóa-
markaði og tívolí en hafði sér-
stakan áhuga á Les Passages á
hægri bakkanum, verslunarmið-
stöðvum þess tíma.
Walter Benjamin hélt flóttan-
um áfram til Suður-Frakklands
þegar Þjóðverjar hertóku París í
byrjun árs 1940. Hann fór fyrst
til Marseille, þar sem hann
reyndi í örvæntingu sem minnti
á sjálfsmorðstilraun, að komast
á skip. Þegar það tókst ekki
reyndi hann að komast fótgang-
andi yfir Pýrenafjöllin til Spán-
ar, en varð að gefast upp á miðri
leið. Benjamin var hjartveikur
og þoldi ekki gönguna. Hann
framdi sjálfsmorð skömmu síðar.
MEÓ.
^ar-r*>—-----„ — >*¦—i-3-»	•1
ágs LEIKFELAG  »L ¦	
S^REYKJAVÍKURjJ® 1	WÓÐLEIKHÚSIÐ
BORGARLEIKHÚSIÐ   1	
ATHUGIÐ BREYTTAN	
SÝNINGARTÍMA UM	
HELGAR	sími 551-1200
	Stóra sviðið kl. 20:00
Stóra svið:	KOMDU NÆR
Kysstu mig Kata	- Patrick Marber
Söngleikur eftir Gole	12. sýn. í kvöld lau. 8/4
Porter, Sam og Bellu	örfá sæti laus.
Spewack.	Síðasta sýning fyrir
6. sýn8/4kl 19:00	páska.
græn kort, uppselt,	Sýningin er hvorki við
7. sýn 13/4 kl 20:00	hæfi barna né
hvít kort, uppselt,	viðkvæmra.
8. sýn 14/4 kl 19:00	
uppselt,	GLANNI GLÆPUR í
9. sýn 15/4 kl 19:00	LATABÆ
uppselt, sun 16/4 kl 19:00	- Magnús Scheving og
uppselt, fim 27/4 kl 20:00,	Sigurður Sigurjónsson.
	Sun. 9/4 kl. 14:00 uppselt,
örfá sæti laus,	sun. 16/4 kl. 14:00 uppselt
fös28/4kl 19:00	og kl. 17:00 nokkur sæti
uppselt, Iau29/4kl 19:00	laus, sun. 30/4 kl. 14:00
	nokkur sæti laus, sun.
uppselt, sun30/4kl 19:00	7/5 kl. 14:00 örfásæti laus.
örfá sæti laus,	
fim 4/5 kl 20:00	ABEL SNORKO BYR
nokkur sæti laus.	EINN
SALA ER HAFIN í MAÍ	- Eric-Emmanuel Schmitt
	Sun. 9/4 örfá sæti laus,
	sun. 30/4.
Afaspil	Takmarkaður
Höf. og leikstj.: Örn	sýningafjöldi.
Árnason	
Sun9/4kl 14:00	LANDKRABBINN
örf á sæti laus,	- Ragnar Arnalds
Sun 16/4 kl 14:00	7. sýn. lau. 15/4 uppselt,
nokkur sæti laus.	8. sýn. mið. 26/4 örfá sæti
Sýningum fer fækkandi	laus, 9. sýn. fim. 27/4 örfá
	sætilaus, 10. sýn.fös.
Litla sviðið	5/5 nokkur sæti laus,
Fegurðadrottningin	11. sýn. lau. 6/5 nokkur
frá Línakri	sæti laus.
eftir Martin McDonagh	
Sun9/4kl 19:00	
nokkur sæti laus	Litla sviðið kl. 20:30:
ATH ALLRA SÍÐUSTU	
SÝNINGAR	HÆGAN, ELEKTRA
	- Hrafnhildur Hagalín
	Guðmundsdóttir
	í kvöld lau. 8/4 örfá sæti
Leitin að	laus, lau. 15/4, sun. 16/4.
vísbendingu um	
vitsmunalíf í	
	Smíðaverkstæðið
alheiminum	kl. 20:00
Eftir Jane Wagner	
Lau 15/4 kl 19:00	VÉR MORÐINGJAR
nokkur sæti laus,	- Guðmundur Kamban
Lau29/4kl 19:00	íkvöldlau. 8/4, fös. 14/4,
	lau. 15/4
ÍSLENSKI	USTAKLÚBBUR
DANSFLOKKURINN	LEIKHÚSKJALLARANS
Diaghiev: Goðsagnirnar eftir Jochen Ulrich	17. aprílkl. 20:30 Gullkistan. í tilefni af 50
Tónlist eftir Bryars, Górecki, Vine, Kancheli. Lifandi tónlist: Gusgus. Sun9/4kl 19:00 Takmarkaður	ára afmæli Þjóðleikhússins verður fjallað um leikskáldið Guðmund Steinsson. Umsjón hefur Jón Vlðar
sýningafjöldi	Jónsson.
	Miðasalan er opin
	mánud.- þriðjud.
	kl. 13-18, miðvikud.-sunnud. kl. 13-20.
Miðasalan er opin virka daga frá	
kl. 12-18, frákl. 13	
laugardaga og sunnudaga	Símapantanir
og fram aö	frá kl. 10 virka daga.
sýningu sýningardaga	Sími 551-1200.
Símapantanir virka daga frá kl. 10	thorey@theatre.is
Greiðslukortaþjónusta	
Sími 568 8000 Fax 568 0383	

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40