Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 281. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						13
ÞRIDJUDAGUR 8. DESEMBER 1992.
Menning
Úr myndasögu Þorra Hringssonar, „Teddy Transformer", 1992.
Vél í myndinni
- sýning á myndasögum á Kjarvalsstöðum
Færibandið
Meö iðnbyltingunni á miöri síðustu öld og módernis-
eringu vestrænnar menningar var þess ekki langt að
bíða að myndin yrði vélvædd og grundvöllur eiginlegs
myndiðnaðar yrði til. Og á undanförnum áratugum
hefur magn mynda aukist að því marki að við gætum
álMð að iðnbyltingin hefði umhverfst í myndbyltingu.
Og þessi niðurstaða er ekki bara orðaleikur því nú er
talað um það af síaukinni alvöru að myndgervingin
sé orðin raunverulegri og á sinn hátt sannari heldur
en „veruleikinn" sjálfur. Við lifum á öld eftirlíking-
anna, gervanna og tálsýnanna. Við leiðum helst hug-
ann að þessum vanda þegar á okkur hallar í daglegri
viðureign við fjölmiðlana, einkum sjónvarp og dag-
blóð. En sjálfsímynd okkar væri samt vafalaust í mol-
um ef við gætum ekki speglað okkur reglulega í töfra-
spegli þeirra. Samfara því að mótor er settur í mynd-
ina öðlast hún líka hraðann ásamt tilvistardepurðinni
sem fylgir því að hverfulleiki þeirra er kominn á marg-
faldan hraða. Með öðrum orðum; við sjáum sífellt
fleiri myndir í sífellt skemmri tíma. Um þær mundir
þegar myndin var sett á færibandið varð myndasagan
til. Eitt af helstu einkennum hefðbundinnar mynda-
sögu er röð af römmum þar sem einn atburðurinn
tekur við af öðrum þar til sagan er búin. Umgjörð
myndasögunnar er sem sagt táknræn eftirmynd af
færibandi.
Hlutur á færibandi hefur áldrei notið yfirlegu. Hlut
á færibandi á ekki að skoða lengi; enda hugsaður sem
eins konar mótefm' við tilteknum neysluvírusum
Myndlist
Hannes Lárusson
markhópsins sem við öll erum hluti af. Ekki er ætlast
tíl að hver rammi myndasögu sé krufinn til mergjar
því alltaf bíður annar rammi sem kallar á athygli.
Myndasagan er því listform hraðans, fjölföldunarinn-
ar: afkvæmi múgmenningar sem leikur við hvern sinn
fingur í spennitreyju fjölmiðlanna. Það er einmitt
styrkur hennar og einkenni og um leið menningarlegt
mikilvægi að myndasögur verða, vegna fjöldans, sí-
fellt að glíma við þetta almenna og sameiginlega. Þann-
ig eru nær öll myndræn vandamál einungis leyst að
því marki að það henti þessum markmiðum. Skapandi
afl þess sem „allir skilja" er einmitt ein frjóasta upp-
spretta allrar listsköpunar um þessar mundir.
Tepruskapur og óstýrilæti
Nú stendur yfir á Kjarvalsstöðum sýning á verkum
eftir franska og íslenska myndsagnagerðarmenn. Það
eru einkum aðstandendur fyrsta íslenska myndasögu-
blaðsins GISP! auk úrvals af frónskum starfsbræðrum
sem eiga verk á sýningunni. í sýningarskránni er heil-
mikil varnarræða um tilverurétt myndasögunnar sem
listforms eftir Maurice Horn. En honum virðist í raun-
inni einfaldlega yfirsjást að um þessar mundir þurfa
ýmsir aðrir myndmiðlar miklu frekar varnar við held-
ur en myndasagan. Hann bendir þó á sem lykilein-
kenni að ætlast er til að hún sé bæði skoðuð og lesin
í senn. Þetta gerir það að verkum að blaðsíða, sem
hefur verið rifin út úr myndasögubók/blaði, römmuð
inn og hengd upp á vegg, líður augljóslega fyrir það
að vera hvorki mynd né texti en háð hvorutveggja.
Þrátt fyrir allt vill borgarinn fá sem flest heim í sjón-
varps/dagblaðsstólinn og þá líka myndasögublaðið sitt.
Hins vegar er yfir sýningunni ruglingslegur frísk-
leiki. Þetta er skýr andstæða við þá upphafningu og
uppgerð sem er gjarnan fylgifiskur venjulegrar mynd-
Ustar. Þó grunar mig að sýningin hristi ekki upp í list-
unnandanum á við það hvað hún þreytir hann með
ofhlæði. I þreytumókinu rennur það kannski upp fyr-
ir honum að heimurinn, sem hann lifir í, er smám
saman að umhverfast í eina „öskrandi" mynd sem
allir eru að búa til en enginn þó.
Við nánari skoðun á verkum útlendinganna kemur
í ljós að þessi fransk-belgíski tepruskapur, sem næst-
um verðskuldar að vera kallaður stíll, svífur oftast
yfir vötnunum. Á bak við eyrun hafa þeir líka flestir
myndræn brögð allt. frá tímum endurreisnarinnar.
Markhópur þessara verka virðist helst vera einkenni-
leg og torræð blanda af unglingum og menntamónn-
um.
íslendingarnir eru óstýrilátari í alls konar þreifing-
um og ákafri leit að eigin stíl sem gerir verk þeirra
um leið „myndlistarlegri". Og trúlega ekki útséð um
hvort nokkur þeirra á eftir að eyða aðalkröftum sínum
í að plægja íslenskan myndasöguakur. En ef til vill
hafa þeir sem hafa ært aldamótakynslóðina æðrulausu
í orða-, mynda- og athafnaflaumi loksins alið af sér
fyrstu kynslóðina sem er að ná áttum í öllu myndarugl-
inu og er að byrja að læra að kveða myndrímur.
Kaboom!
Myndasagan er rímur okkar tíma. Á miðöldum
þekktu íslendingar vel þá list að segja sögu með röðum
af myndum, nægir hér að nefna refilformið. Á öldun-
um sem á eftir komu hrakaði svo forsendum til mynd-
gerðar að þær hurfu allar inn í textann. Fyrrum, í
algleymi sveitasamfélagsins, höfðum viö rímurnar
sem uppfylltu nokkurn veginn sömu þarfir og mynda-
sagan gerir í dag; endalausar sögur sem allir eiga að
þekkja og skilja. Formrænt einkenni á rímunum er
að eitt stutt og formfast erindi tekur sífellt við af öðru
svo úr veröa geysilegir bálkar. En þær eru jafnan
færðar í stílinn af dæmalausri íþrótt og atburðarásin,
eins og í myndasögunni, í senn leiftrandi, meitluð og
sjónræn. Það væru engar ýkjur að segja að rímna-
skáldin hafi ort eins og á færibandi. í upphafi 3. Núma-
rímu dregur Sigurður Breiðfjörð upp þessar myndir:
- Hljótt er allt í auðu landi,
ungbörn smá og menn í kör
eiga kalt í aumu standi,
ekkjur þrá sín misstu kjör.
Ei er hreinum hjöröum settur
hagi firrður blóma sá,
á akrinum arfi sprettur,
enginn hirðir kornin smá.
Ekkjan kveinar, angur vefur,
augu varla fær hún þur,
soninn eina hennar hefur
í herinn kallað Rómulur.
Svona voru teiknimyndasögur hins íslenska sveita-
samfélags.
í dag er Guðmundur Guðmundsson helsta (mynd)-
rímnaskáld okkar íslendinga. í hausnum á honum
hringsnúast líka allir „bragarhættirnir" og hann getur
auðvitað fært allt myndefni í stílinn. Þess vegna er
ekki að furða þó hann sé orðinn svo ruglaður í ríminu
að á endanum standi ekki nema ein saga upp úr öllu
myndabuUinu: nefnilega sagan um íslendinginn sem
fór tíl útlanda og kom aftur heim tii að hrópa: SJÁIÐ!
SJÁIÐ! KOBOOM! PÚFF! BANG! GISP! Erró er mynd-
gervingur færibandsins í íslenskri myndlist.
En af hverju hef ég ekki í þessu samhengi minnst
einu orði á Walt Disney, áhrifamesta myndgerðar-
mann þessarar aldar. Það er af því að Andrés önd og
félagar eru fyrir löngu búnir að öðlast sjálfstætt líf.
Þess vegna gætum við búist við því innan skamms að
fá svohljóðandi boöskort frá Kjarvalsstöðum: Yður er
hér með boðið að vera við opnun á sýningu á verkum
eftir alþjóðlega listamanninn Andrés önd og þiggja
veitingar (Coke og milkshake), jafnframt munu Þórar-
inn Eldjárn og Hamrahlíðarkórinn flytja Disneyrím-
ur.
#3*
i,*A% ...ailtaftilað
O ^* ^"
SONY
EIGUM MIKIO ÚRVAL
FEROA-GEISLASPILARA
GEISLASPILARI
JAPÍSS
BRAUTARMOITI &.  KRINGÍUNNI
>
BÆKÚR    m/'
í JÓLAGJÖF?
Þá skaltu kynna þér
ódýru Úrvalsbækurnar
á næsta sölustað
eða hringdu og fáðu
bæklinginn
okkar í pósti
urval:
BÆKUR
Sími 63 27 00
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40