Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 281. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						32
ÞRIÐJUDAGUR 8. DESEMBER 1992.
Menning
Lof tkastalar, áföll og angist
í árdaga hins íslenska efnahagsundurs,
þegar innflutningur og framkvæmdir byggð-
ust á náöarleyfum möppudýranna, skömmu
eftir vígslu Þjóðleikhússins, á meðan Hall-
grímskirkja var ennþá fjarlægur draumur
og Kringlan ekki einu sinni möguleg þá lét
arkitekt nokkur sig dreyma um að reisa
Vöruhús Reykjavíkur á Vitatorgi, verslun
handa nútímanum með öllu undir einu þaki
og rúllustigum á milli hæða. Þessi arkitekt
var Sigurbjörn Helgason og hann reisti þetta
hús í nyjustu skáldsögu ÓTafs Gunnarsson-
ar, TröUakirkju.
Margradda saga
Tröllakirkja er fjölskyldusaga manns sem
fær besta vin sinn tíl að taka þátt í fjárglæfra-
spili svo hann geti fært samborgurum sínum
nútímaverslunarhætti og reist sjálfum sér
minnismerki. Eigið fé á hann ekki, frekar
en aðrir athafnamenn hér á landi, en er óspar
á hugmyndir til að eyða fé annarra og verður
bæði reiður og sár þegar menn sjá tormerki
á veðsetningu eigna sinna til að framkvæm-
dagleðin geti haft sinn gang. Inn í þessa
framfaradrauma fléttast örlög barna og
kvenna svo að úr verður margradda verk
sem lesendinn er ekki alltaf viss um að til-
heyri sömu sögu — en gerir það nú samt
eins og vöruhúsið sem er undir einu þaki
með sínar ósamstæðu verslanir. Lengst er
þó gengið í fjölbreytninni þegar sagan bregð-
ur sér í gervi dagbókar- og bréfaskáldsögu
nokkra hríð en heldur síðan áfram á hefð-
bundnari brautum eins og ekkert hafi í skor-
Olafur Gunnarsson.
ist. Stóratburðir hlaðast upp, sálarangist
manna magnast og þeir grípa til örþrifaráða
sem eru þess eðlis að ritdómari má ekki eyða
dálkum sínum í endursögn þeirra en verður
þess í stað að tala undir rós og velta fyrir sér
merkingu, styrk og veikleikum bókarinnar
án beinna tilvísana. Tröllakirkja er mikil
mannlífsstúdía og tekst mjög vel upp í heil-
steyptri lýsingu Sigurbjarnar, draumum
hans, veikleikum og sjúkleika sem við sjáum
þó varla nema á viðbrögðum annarra. Sjón-
arhorn okkar sveiflast frá honum til aðstand-
enda þannig að við erum ýmist „með eða á
móti" og getum jafnvel stundum talið mann-
inn vera í lagi! Við sjáum hvernig margir
þættir koma til og hrekja Sigurbjörn út á
ystu nöf, ekki bara fjármál heldur tilfinn-
ingakreppa og áföll sem spila saman í niður-
broti mannsins.
Raunveruleiki
eða skáldskapur?
Við fáum sterka tilfinningu fyrir persón-
um, aðstæðum og stemningu en fjöíbreyti-
leikinn veldur því jafnframt að stundum er
eins og maður sé staddur úti í lífinu sjálfu
en ekki í skáldriti þar sem „á að vera" búið
að fella alla þræði að heildarhugsun verks-
ins. Maður spyr hvaða hlutverki knatt-
Bókmenntir
Gísli Sigurðsson
spyrnusnilli eins sonarins gegni, eða sendla-
störf þess yngri. Að vísu má segja að hvort
tveggja eigi þátt í að byggja upp trúverðuga
mannlífsmynd en hlutverkið liggur ekki í
augum uppi fyrir „hænuhaus lesandans".
Meiri heöabrotum veldur af hverju ríki
frændinn og vinurinn, sem á fasteignir í
Reykjavík sem Sigurbjörn seilist í til veð-
setningar fyrir sinn íslenska draum, býr með
ungri konu í ryðguðu og niðurníddu báru-
járnshúsi á Eyrarbakka og bíður eftir að fá
vinnu við trésmíðar. Af hverju er ekki þessi
maður að njóta auðæfanna í borginni og drífa
upp hið Nýja ísland með handverki sínu?
Sumt af þessu er svo undarlegt að manni
dettur í hug að höfundur hafi raunveruleg
dæmi um aðstæður af þessu tagi. Stundum
hefur þetta þau áhrif að lesandinn hugsar
hvað breytingar hafi í raun verið litlar frá
tíma sögunnar, ólíkt mörgum sögum sem
gerast ekki í nútíðinni og tönnlast á furðum
fortíðarinnar tíl að undirstrika ytri tíma
sinn. Maður verður t.d. að trúa því að það
gangi án stórskandala að leggja skyndikonu
í sæng hjá sér í foreldrahúsum upp úr 1950
og senda hana hálfbera niður í eldhús eftir
vatni þar sem hún rabbar við húsbóndann
og dinglar framan í hann brjóstunum! Eins
má spyrja sig hvort sagan sé ekki ofhlaðin
að blanda saman loftköstulum Sigurbjarnar
við kynferðislegt ofbeldi gagnvart börnum,
áhrif þess á einstaklinga og fjölskyldulíf, og
vanmátt refsinga í réttarríkinu til að bægja
slíkum ófögnuði frá þegnunum.
Tröllakirkja er einlæg bók, skemmtileg og
spennandi. Hún lýsir jafnframt angist aðal-
persónu sinnar og sívaxandi geðbilun á afar
nærfærinn hátt þó að framan af sé hann
bara venjulegur óreiðupési sem drekkur frá
sér vitið: hugsar hátt í vímunni en kemur
litlu í verk þegar af honum rennur. Persónu-
sköpun Sigurbjarnar hlýtur að teljast helsta
afrek bókarinnar sem er látin gerast fyrir
um 40 árum en gæti eins átt við okkar daga
og þau siðblindu athafnaskáld sem gera okk-
ur lífið leitt með stórhug og gjaldþrotum allra
í kringum sig.
Ólafur Gunnarsson
Tröllakirkja (skáldsaga, 279 bls.)
Forlagiö 1992
l>Alternatorar
jgj^     Startarar
ffw*
Ótal gerðir og tilheyrandi varahlutir.
Hagstætt verð.          12 mán.ábyrgð.
Minnisvarðar frjósemisdýrkunar
- Jean-Jacques Lebel á Kjarvalsstööum
SKEIFUNNI 5A.SIMI: 91- 81 47 88
Á sjötta og sjöunda áratugnum
varð enduirakning súrrealískra
hugsjóna í Frakklandi til þess að
fram á sjónarsviðið komu margjr
þúsundþjalasmiðir á sviði listanna,
t.d. undir merkjum fluxus, og gerðu
í því að ögra grónum gildum. íslend-
ingurinn Erró tók þátt í þessum
umbrotum en einn kunningi hans
gekk þó sýnu lengra í að reyna á
þanþol hinnar Iistrænu umgjarðar.
Sá var Jean-Jacques Lebel er sýnir
nú verk sín á Kjarvalsstöðum. Þar
er mestmegnis um að ræða verk frá
hinum gróskumikla tíma í kringum
Aukablað
BOKATIÐINDI
Á morgun, miðvikudag, fylgir DV 24 síðna aukablaö
með upplýsingum um þær bækur sem gefnar eru
út fyrir þessi jól.
Bókatíðindi
-  24 síður -
-  á morgun -
Jean-Jacques Lebel.
Myndlist
Olafur Engilbertsson
1960. Á þessum árum tók J.J. Lebel
þátt í og skipulagði fyrstu happen-
inguppákomurnar í París þar sem
öllu ægði saman; hljóðljóðum, klippi-
myndum og málverki. Róttækar póli-
tískar skoðanir voru óhjákvæmileg-
ur þáttur í lífsviðhorfum Lebels, líkt
og svo margra sem sóttu innblástur
til súrrealismans. Svo fór að Lebel
lagði um tíma að mestu niður ein-
staklingsbundið framapot á vett-
vangi listanna og helgaði sig sjálfs-
uppbyggingu að hætti súrrealista
næstu tvo áratugina. En það má ekki
skilja sem svo að listamaðurinn hafi
snúið baki við umheiminum þennan
tíma; þvert á móti er afhjúpun tví-
skinnungs í nútímanum enn fyrir-
ferðarmeiri í nýrri verkum hans en
þeim eldri og háðið jafnframt beitt-
ara.
Gernrngaleysi og
alþýðleg efnisfátækt
Sýningu þessari mun einkum ætl-
að að gefa innsýn í listferil Lebels
og jafnframt að bregða nokkru ljósi
á hræringarnar í frönsku listalífi í
kringum 1960. i útfærslu þeirra út-
gangspunkta er nokkrar brotalamir
að finna. Til að mynda er engin
myndbönd, bækur, hljóðverk eða
ljósmyndaraðir að finna á sýning-
unni er undirstrikað gætu þátt gern-
ingsins í fyrrnefndum hræringum og
jafnframt í list Lebels á sjötta og sjö-
unda áratugnum. Það eina sem gefur
til kynna virkni hans á þeim vett-
vangi eru nokkur veggspjöld sem
hanga í miðrýminu. Ennfremur eru
of fá verk Lebels á sýningunni frá
síðustu tveimur áratugum til að hér
geti verið um marktæka yfirlitssýn-
ingu að ræða. Þó er sýning þessi í
heild sinni heildstæð og þau tvö verk
sem þar er að finnafrá síðustu árum
eru í hugmyndalegu samræmi við
önnur verk á sýningunni. Það er
hinn erótíski undirtónn hversdags-
ins sem vakir fyrir Lebel að leiða
fram. Verk hans eru alþýðleg og
tengjast hugmyndinni um „arte po-
vera" eða efnisfátæka list þar sem
notast er við það sem hendi er næst.
Helgisiðir, erótík
og minnisvarðar
Það er einnig að finna vissa tígnun
eða helgisiðatilhneigingu í verkum
Lebels; mörg verka hans minna á
altari eða minnisvarða. Verkið Radio
Mono, sem tileinkað er Antonin Ar-
taud, inniheldur til að mynda haus-
kúpu langafa Ustamannsins og er það
fyllilega í samræmi við hugmyndir
Artauds. Mr. America: Bomb! er
einnig vel heppnaður minnisvarði
um hina dulbúnu frjósemisdýrkun
nútímans í hérnaði og kirkjubygg-
ingum. Mesta athygli á sýninguhni
hefur þó ugglaust vakið „trúarlyfta"
í líki skíðasleða sem kallast Upp?
Niður? Þar er um að ræða beinustu
tenginguna við gerningaþáttinn í list
Lebels. Nýrri verkin eru þó tvímæla-
laust þau best heppnuðu á sýning-
unni og þá sérstaklega Cosmic
Gremb sem blasir við þegar gengið
er inn eftir miðrými í átt að austur-
sal. Þar sameinast í einu verki hin
súrrealíska erótík óáþreifanlegs nú-
tíma og helgisiöir listamanns sem
reynir af fremsta megni að halda í
vitundarfrelsi sitt. Sýningunni á
verkum Lebels lýkur sunnudaginn
13. desember.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40