Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						t~té? lCf Q t~b lCt CÍ   JL#Af       LAUGARDACUR  18. MAÍ2002
Þetta I:iik1 spannar
svæði sem nœr suð-
ur fyrir 77° norð-
lægrar breiddar og
talsvert norður fyrir
80° norður. Það
liggur því nánast í
hánorður frá Noregi
og ná eyjarnar yfir
hafsvæði frá 9° ausi-
lægrar lengdar og
austur að 37°.
M-
«*
•H-Ahuai
«ms   spiTseenGeN
tOtUKJ             „
qme     £        fOGSZIW
öll hús á þessum slóðum, hvort heldur steypt eða úr tiinbri, eru byggð á súlum
sem ná niður á sífrerann. Súlurnar verða að ná niður úr efsta jarðvegsyfirborð-
inu sem þiðnar á sumrin. Jafnvel sundlaug bæjarins stendur á súlum en öll hús
eru hituð með fjarvarmaveitu frá kolaorkuveri staðarins.
Á veraldarhjara
Svalbarði er trúleqa íhuqum íslendinga eitt
afskekktasta land ájörðinni. Þó eflaust
i'myndi sér flestir að þar sé eilíft oq líflaust
vetrarríki þá er það ekki nema að hluta til
sannleikur. Þrátt fyrir að íbúar þessa lands
séu innan við 3000 talsins er þarsamt tölu-
vert öfluqt mannlíf með háskóla með öllu
tilheyrandi. Þar, eins oq víðar um hnatt-
krinqluna, má finna íslendinqa, bæði við
nám oq kennslu - oq það ílandi þarsem
kolsvört heimskautanóttin ríkir allan sólar-
hrinqinn frá 14. nóvember til 29.janúar.
SVALBARÐI VAR I RAUN einskismannsland en er
nú undir yfirráðum Norðmanna samkvæmt svo-
nefndum Svalbarðasáttmála 40 þjóða frá 1920. Sval-
barða er fyrst getið í íslenskum ritum árið 1194 í
stuttum texta: „Svalbarði fundinn." Þaö var svo ekki
fyrr en 1596 að Willem Barentz enduruppgötvaði
Svalbarða.
Framan af öldum 1600-1900 voru það hvalveiðar og
dýraveiðar sem þjóðir Evrópu sóttu helst í á Sval-
barða. Siðar byggðist þar upp landnám í kringum
kolavinnslu sem hófst rétt fyrir aldamótin 1900.
Bandaríkjamaðurinn John M. Longyear stofnaði síð-
an Longyear City (nú Longyearbyen) vegna kola-
náms 1906. Norðmenn tóku við námarekstrinum
1916.
Nú eru starfræktar þrjár kolanámur á Svalbarða,
tvær á vegum Norðmanna og ein á vegum Rússa. Á
78° norður í helsta námubæ Norðmanna, Longyear-
byen, í vík eða litlum innfirði úr Isafirði, búa um
1650 manns. Þaðan er starfrækt svokölluð náma 7
sem nær eingöngu er nýtt til að framleiða rafmagn
og heitt vatn í eina kolaorkuveri Norðmanna sem
staðsett  er  i  útjaðri  bæjarins.   Önnur  náma  er
svokölluð „Sveagruva", eða Svíanáma, sem er í firði
um 60 kílómetra suður af Longyearbyen. Samgöngur
á milli námubæjanna eru ýmist með flugvélum eða
vélsleðum. Þá búa einnig nokkrir tugir Norðmanna i
Nýja-Álasundi, nokkru norðar á Spitsbergen.
Rússar eru einnig með námuvinnslu á Svalbarða. I
um 50 km fjarlægð í vestur frá Longyearbyen er námu-
bærinn Barentsburg með um 930 íbúa. Þar reyna Rússar
að hafa ofan af fyrir sér viö námugröft en einnig reka
þeir þar fataverksmiðju fyrir norskt fyrirtæki. Mismun-
andi halli berglaga á svæðinu veldur því að námur Norð-
manna er flestar ofarlega og lárétt í fjöllum. Náma Rússa
er hins vegar í hallandi lóðréttum berglögum og eru þeir
nú að vinna við mikið erfiði á um 400 metra dýpi undir
sjávarmáli.
Háskóli á hjara veraldar
Þótt það hljómi ótrúlega þá er í þessum litla námu-
bæ Norðmanna starfræktur eins konar háskóli sem
sérhæfir sig í líffræði, jarðfræði og verkfræði sem miö-
ar við staðhætti á norðlægum slóðum. Tala menn þar
með stolti um minnsta háskóla í heimi sem er mitt í
stærstu rannsóknarstofu heims - Svalbarða. UNIS-há-
skóli (The University Courses on Svalbard) er eins
konar útibú og samvinnuverkefni háskólanna i
Tromsö, Bergen, Þrándheimi og Ósló. Við þennan há-
skóla hafa verið starfandi tveir íslenskir prófessorar
og þar eru líka við nám tveir islenskir stúdentar og
einn íslenskur nemandi til viöbótar hefur líka verið
þar við nám. Nemendur eru á annað hundrað og frá
um 20 þjóðlöndum. Fyrir dyrum stendur að efla há-
skólann og stækka um 5000 fermetra.
Ólafía Lárusdóttir er fyrsti ís-
lenski liffræðineminn við UNIS-há-
skólann á Svalbarða sem stofnaður
var 1994. Hún er úr Mosfellsbæ og
hefur gert víðreist um heiminn. Auk
Ólafíu stundar Hrafnhildur Hannes-
dóttir einnig nám í jarðfræði við
skólann. Þá eru tveir íslenskir pró-
fessorar starfandi við UNIS-háskóla,
hjónin Ingibjörg Svala Jónsdóttir og
Ólafur Ingólfsson.
Ólafía Lárus-
dóttir.
Veturinn heillar mig
- En hvað fær unga stúlku af íslandi til að sækja
nám i háskóla á eins ótrúlegum stað og Longyearbyen
á Svalbarða?
„Mig langaði að prófa eitthvað nýtt og veturinn hef-
ur alltaf heillað mig," segir Ólafia. „Maður hefur
aldrei haft almennilegan vetur heima í Mosfellsbæn-
um svo það var bara að sækja hann eitthvað annað.
Nú, svo langaði mig til að skoða hvað menn væru að
gera annars staðar og kynnast um leið óliku fólki."
Þetta var mjög svart
Ólafía ætlar sér að vera eitt ár á Svalbarða. Hún
kom þangað nú eftir áramótin í svartasta skamm-
deginu og fer aftur heim 1 svartasta skammdeginu
um næstu áramót. En hvernig tilfinning ætli það
hafi verið að lenda þarna í kolniðamyrkri og sjá
ekki sólarglætu um langa hrið?
„Þetta var mjög svart. Það var verulega skrýtið að
upplifa þetta, en ég kom hingað 4. janúar og þá var
algjört myrkur. Eftir um vikudvöl fór maður að sjá
dökkbláa rönd við sjóndeildarhringinn i stuttan
tíma um hádegið. Þetta óx síðan smátt og smátt. Ég
sá ekki sólina fyrr en i endaðan febrúar, en þá að-
eins með því að fara hér upp á jökul. Hér í bænum
sá maður ekki sólina fyrr en 8. mars. Þrátt fyrir
myrkrið fannst mér þetta ekkert erfitt eins og mörg-
um öðrum sem koma hingað. Við sáum t.d. ekki
fjallið hérna á móti (í ca 5 km fjarlægð) fyrr en móta
fór fyrir því eftir um þrjár vikur. Ég hafði heldur
ekki hugmynd um hvernig húsið sem ég bjó i var á
litinn svo þetta var allt mjóg skrýtið. Úti þekkti
maður heldur enga í myrkrinu nema á göngulag-
inu."
Ólafía segir einnig skrýtið að þurfa að læra
vopnaburð í skólanum. Það sé þó nauðsynlegt vegna
reglna sem banna ferðir út fyrir bæinn nema með
riffil á bakinu. Það er vegna hættu á árás ísbjarna.
Hún segist hafa séð einn ísbjörn en algengt sé að
þeir komi þarna í nágrennið.
Samfélagið þarna í Longyearbyen er, að sögn
Ólafiu, mjög notalegt. Þrátt fyrir fámennið sé þar
mikið um ferðamenn, sérstaklega á vorin. Á sumr-
in fyllist bærinn síðan af ferðamönnum sem koma
með stóru farþegaskipunum. Hún segir Norðmenn
hugsa ákaflega vel um þennan háskóla sinn og alla
nemendur sem þar eru. Því sé alls ekki dýrt fyrir ís-
lendinga aö stunda þar nám. Norðmenn standi að
mestu straum af miklum kostnaði við námið og dýr-
ar rannsóknarferðir.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80