Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš

						20
DAGBLAÐIÐ. MÁNUDAGUR 28. APRIL 1980.
MARGRA ÞJOÐA VEFTIR
Það fer varla á milli mála að
vefjarlist er orðin samkeppnisfær
meðal hinna svokölluðu frjálsu lisla,
þótt tengsl hennar við nytjalist verði
vonandi aldrei rofin til fulls. Vefjar-
listin er vitaskuld enginn nýgræð-
ingur og má færa góð rök fyrir því að
hún sé, ásamt leirkerasmiði, ein elsta
listgrein mannkyns. Hins vegar er
vefjarlist sem viðurkennd „frjáls"
listgrein enn í frumbernsku. Það
þýðir hreint ekki að hún hafi ekki
haft mikið listrænt gildi hér áður
fyrr, heldur að nú láta menn nota-
gildið liggja milli hluta, fara að skoða
ýmsa eiginleika veftækninnar sjálfrar
og þess efnis sem notað er hverju
sinni. i framhaldi af þvi fara þeir að
ihuga nýja möguleika og líta þá til
annarra lislgreina, — og eru
óhræddir við að blanda saman að-
ferðum úr mörgum greinum vefjar-
lista. Þessi þróun á sérekki ýkja lang-
an aðdraganda og reyndar loða mörg
gömul viðhorf enn við vefjarlistina:
að hún sé „kvennalist", að hún fari
best á vegg, aðaðskotahlutir eigiekki
heima í henni o.s.frv.
Að ganga
meðalveginn
Nú fer fram þriæringurinn Norræn
vefjarlist að Kjarvalsstöðum og er
þetta í annað sinn sem þessi sýning er
haldin. Mér sýnist sem hún staðfesti,
með nokkrum virðingarverðum und-
antekningum, að norrænir vefjar-
listarmenn eiga enn langt í land með
að losna undan gömlum viðhorfum
(og fordómum) í grein sinni, til að
mæta nútímanum af einurð. Flestir
ganga hér hinn breiða meðalveg og
gera það vissulega vel, en taka litlar
áhættur eða hafa ekki til að bera ýkja
mikinn metnað fyrir hönd listar
sinnar.Einhvern veginn hef ég það á
tilfinningunni að þessi tilhneiging sé
sterkari nú en á fyrri sýningunni, —
og síðan má spyrja sjálfan sig hve vel
hún endurspegli það sem er að gerast i
þessari grein víða um Norðurlönd.
Nú eru á sýningunni 93 verk, en voru
áður 118 og þessi fækkun kann að
hafa komið niður á fjölbreytni.
Talsverð blóðtaka
Orsakarinnar er eflaust að finna í
nýju dómnefndafyrirkomulagi. Áður
valdi ein dómnefnd öll verkin á sýn-
inguna sem var sjálfsagt herjans
mikil vinna, en nú eru þriggja manna
dómnefndir veflistarmanna starfandi
í hverju Norðurlandanna, nenia
íslandi. Þar með eru stikkfrí 12
ágætir veflistarmenn sem er lalsverð
Heysáta Maisu Turuncn-Wiklund Iremst.
Myndlist
AÐALSTEINN
INGÓLFSSON
Frá vefjarlistarsýningunni. Fremst er verk Lotte Klein frá Svlþjöð.
blóðtaka í tiltölulega fámennri grein.
-Ísland hefði farið sérstaklega illa út
íir þessu fyrirkomulagi og því var
itanaðkomandi fólki, Herði Ágústs-
: yni, Magnúsi Tómassyni og Hrafn-
íildi Schram, f'alið að velja úr að-
sendum verkum íslendinga. Það val
virðist mér hafa tekist vel og því ættu
hinar Norðurlandaþjóðirnar óhikað
að geta fylgt fordæmi okkar fyrir
næstu sýningu.
Sýningunni fylgir nú vönduð skrá
þar sem prentaðar eru ljósmyndir af
öllum verkum, ásamt formálum og er
þar margt vel sagt. Ég hjó þóeftir því
i grein Beate Sydhoff, að hún tengir
uppgang vefjarlistar á síðustu
árum og baráttu rauðsokka. Finnst
mér engan veginn að þau tengsl liggi í
augum uppi, auk þess sem ég held að
það sé óhollt fyrir þessa listgrein að
sitja uppi með ákveðna kyngrein-
ingu.
Danir dempaðir
Sydhoff álitur einnig að myndvefn-
aður hafi verið mjög aðsópsmikill í
vefjarlistinni undanfarin ár, en áhöld
eru um það hvort hlutverk hans hafi
verið eins mikilvægt ogaf er látið. Er
svo hægt að benda á einhver sérstök
einkenni í vefnaðinum sem eiga við
eina þjóð fremur en aðra? Er það
ímyndun mín að verk Dananna séu
yfirleitt skýrt uppbyggð, dempuð i
litum, fjalli um fólk og umhverfi þess
eða leggi hálf-óhlutbundið út af
landslagi? Hins vegar finnst mér að
Finnar skeri sig mjög eindregið úr
fyrir óhlutbundinn (gjarnan geómetr-
ískan) vefnað og þreifikennd (tactile
value). Þar heyrir til undantekninga
að sjá tilvísanir i hlutveruleikann.
Hvað íslenskan vefnað snertir getur
undirritaður ómöguleg sett sig í hlut-
lausar stellingar og bent á íslenskt
svipmót, en þó grunar mig að sá
„heildarsvipur" kunni enn að vera í
mótun. Norðmenn eru einna mestir
expressjónistar norrænna veflistar-
manna.
Ekkert er nýtt...
Þeir gera stórar veftir í sterkum lit-
um og með frjálslegu yfirbragði, eða
þá að þeir gera rómantískar og allt að
þvi næfar mannamyndir. Sviar eru
nokkuð blandaðir og virðast annað
hvort gera veftir með mjög ákveðnu
fígúratifu inntaki (þó ekki um þjóð-
félags„vandamál" . . .) eða geó-
metrískar afstraktmyndir, — fátt þar
á milli.
Nú verða menn vist seint á sama
máli um eðli nýsköpunar í listum og
sumir álíta að ekkert sé nýtt undir
sólinni. Ef ég ætti að nefna veftir á
þessari sýningu sem mér finnst bera
vott um leitandi hugarfar, áræði og
listræna kröfugerð, þá mundi ég
benda á „snjó"mynd Bodil Bodker
Næss sem gengur út frá veggnum eins
og lágmynd og svo skúlptúrvefnað
Annette Juel. Þótt margt sé gott
meðal finnsku verkanna, þykir mér
Yosi Anaya bera af með batíkmynd
sinni um ána Niger, svo og ,,X"
myndröðina, en þó er einnig vert að
geta um „Steðja" Maisu Kaarna sem
nýtir sér lágmyndarhugmyndina en
heysáta Maisu Turunen-Wiklund er
bæði skemmtilegur og áleitinn
snoppungur. Hárskúlptúr Guðrúnar
Þorkelsdóttur ber vott um mjög
frjótt hugarflug, en á hinn bóginn á
ég í erfiðleikum með að finna verk af
þeim gæðaflokki meðal Norðmanna.
Grundvöllur
f yrir gullhamra
Kannski er það helst „mynda-
albúm" Ellenar Lenvik sem upp í
hugann kemur. Einnig er fátt um fína
drætti meðal Svíanna, þó er „Blá-
brún" mynd Ednu Lundskog ekkiaf-
leitt verk. Svoer að sjálfsögðu grund-
völlur fyrir gullhamra til handa þeim
listamönnum sem nota hefðbundnar
aðferðir. Danska listakonan Jetta
Brönnum mundi vera í þeim flokki.
Nanna Hertoft sömuleiðis og svo
hinar geómetriskt þenkjandi Kim
Naver og Jette Nevers. Meðal Finna
standa þær sig mjög vel Kaarina
Kellomaki og Mirja Tissari og það
þarf heldur ekki að spyrja að fram-
lagi Ásgerðar Búadóttur í íslensku
deildinni. Synnove Anker Aurdal
gerir mjög glæsilega hluti í sínu teppi
meðal Norðmanna og ýmsar góðar
manneskjur mætti nefna i herbúðum
Svía, t.d. Ingulill Gullers, Silju Karls-
son og Lotte Klein. Svo eru fugla-
hræður Inghild Karlssen dálítið sér á
báti, minna talsvert á austur-
evrópska vefiistarmenn.
En þetta er merkilegt fyrirtæki og
þarf fyrir alla muni að halda þvi
gangandi.
Brúður við hið gullna hlið
Laikbnjðuland:
SALIN HANS JÓNS MlNS
Hutultit o(j luiksljrtrn: Biiut Héðinsdðttir
Brúotit og leikmynd: Messlana Tómasdðttir
Nýi brúðuleikur Leikbrúðulands,
sýndur um helgar á Kjarvalsstöðum,
er nú sjálfsagt það verk sem brúðu-
leikararnir hafa lagt við mestan
metnað og fyrirhyggju. Enda er Sálin
hans Jóns míns langskemmtilegasta
sýning sem ég ennþá hef séð í Leik-
brúðulandi.
Það er ekki þvi að neita að sýn-
ingar þess að undanförnu, þættirnir
um meistara .lakob, Gauksklukkan í
fyrra, meira að segja lika árlegur
jólasveinaleikur, hafa allt verið
barnaskemmtanir af allra einfaldasta
tagi. Oft hefur manni fundist að list-
rænn metnaður og hagvirkni flokks-
ins kæmi fyrst og fremst niður i
brúðugerðinni sjálfri, miklu síður í
leik og leikefni. En með sýningum
sinum á undanförnum árum hefur
Leikbrúðuland að vísu rutt sér til
rúms í skemmtanalífi barna i bænum
og notið vaxandi aðsóknar og vin-
sælda. Það hefur ekkert vantað uppá
áhuga og ánægju leikhúsgestanna á
þeim sýningum flokksins sem ég hef
séð í vetur. En þær sýningar hafa að
vísu ekkert ætlað sér annað né meira
en hafa ofan af fyrir áhorfendum sin-
Leiklist
um stundina sem þeir standa við i
leikhúsinu.
Með Sálinni hans Jóns mins er
lekið upp efni sem Leikbrúðuland
hafði að vísu fitjað upp á fyrr, með
þáttum af Sæmundi fróða sem l'yrir
löngu voru sýndir á síðdegisskemmt-
unum í Iðnó, og síðar meir á sinn hált
i jólasveinaleiknum. Augljóslega er í
þjóðsögunum, og raunar trúi ég i
ýmsu öðrum klassískum bókmennt-
um, upplagt leikefni í brúðuleik, að
minnsta kosti á meðan ekki vekst upp
leikskáld sem gagngert yrkir lyrir
leikbrúður. En um leið kemur upp
kynlcg mólsögn. í kynningu leiksins
cr réttilega lögð á það áhersla að
þessi sýning henti ekki siður full-
orðnum áhorfendum cn börnum, og
það cr engu likara en aðstandcndur
óttist að sýningin verði þá um leið á
cinhvern hátt ofviða bömunum, seni
auðvitað eru og verða aðal-áhorf-
cndur I.eikbrúðulands. Þetta held ég
að sé misskilningur: Sálin hans Jóns
mins er umfram alll prýðileg barna-
skemmlun. En eins og aðrir réttskap-
aðir brúðuleikir er hún barna-
skemmtun sem fullorðnir áhorfendur
geta um leið haft af margvislega
ánægju.
Ég er ekki frá þvi að svipuð efa-
semi    og    vanmat    á    möguleikum
Aðslandendur I.eikbrúðiilands lyrir ulan Kjarvalsslaði.
brúðuleikhúss komi á sinn hátt fram í
leiknum sjálfum. Briet Héðinsdóttir
er höfundur leiks og leikstjóri og
kveðst í leikskránni hafa byggt hann
á öllu i senn, þjóðsögunni; sam-
nefndri þulu Daviðs Stefánssonar og
þó einkum á texta hans i Gullna hlið-
inu. Í verki sýnist mér þessu hagað
svoað framan af leiknumséað mestu
l'arið eftir tveimur fyrstu þáttum
Gullna hliðsins, en í síðasta hluta
leiksins séeinkum farið eftir þjóðsög-
unni og þulu Davíðs. Briet lelur
ofællun að gera  fullnægjandi  lcik-
gerð Gullna hliðsins fyrir brúðule
en á hinn bóginn fásinna að fást við
efnið og láta sem Gullna hliðið sé
ckki til. Ég er hreint ekki viss um að
þetla sé rélt, sé ekki liggja i augum
uppi astæður sem banni að scmja
Gullna hliðið sjálft til leiks á brúðu-
sviði, auðvitað i mjög einfaldaðri og
stilfærðri mynd. Á hinn bóginn væri
sjálfsagt lika hægt að scmja sjálf-
stætt brúðuverk upp úr þjóðsögunni,
með hliðsjón scm þarf af efni Gullna
hliðsins, en án þess að nota bcinlinis
texta lciksins. Ber að sama brunni og
áður var sagt: brúðuleikhús þarf á
sínu eigin leikskáldi að halda, hvori
heldur er til að frumsemja eða um-
semja efni til sinna nota.
Nú er þetta ekki rakið hér í að-
finnsluskyni við sýningu Leikbrúðu-
lands á Kjarvalsstöðum: hún tekst
ágætlega eftir þeirri aðferð sem valin
er að efninu. Satt að segja fannst mér
hún þá skemmtilegust þar sem skýr-
ast varvikið frá forsögn Gullna hliðs-
ins, eða gerð sjálfstæð tilbrigði við
efni þess. Heimalningur og englabörn
á hlaði himnarikis voru metfé svo að
litil dæmi séu nefnd. Og sum atriði
Gullna hliðsins sjálfs, aðsókn drauga
i fyrsta þætti, fjallalandslag og for-
dyr vitis i öðrum þætti, reynast í sýn-
ingunni alveg tilvalin úrlausnarefni i
brúðuleik, henia sliku sviði á sinn
hátt enn belur en alvöru:leiksviðinu.
Er nokkur fyrirslaða á þvi að gera
persónum leiksins, og þá einkum
kerlingu, að sinu leyti sambærileg
skil? Svo kann að visu að vera við nú-
verandi tæknistig Leikbrúðulands.
£n sjálfsagl metnaðarmark flokksins
hlýtur að vera að gera úrlausnarefn-
um sín eigin fullveðja skil i sjálf-
stæðri leikbrúðulist.
Og mér virðist Sálin hans Jóns
mins marka áfanga á þeirri leið Leik-
brúðulands. Leikbrúður og hin hag-
anlega leikmynd Messiönu Tómas-
dðttur sverja sig i ætt við það sem
flokkurinn áður hefur best gert, og
öll lækni leiks og sýningar virtist mér
nú mun betur á veg komin en hingað
lil, þótt hljóðupptaka væri að vísu
ekki svo góð sem skyldi. Og þðtl
l.cikbrúðuland hafi nú i bili fcngið
inni á Kjarvalsstöðum vantar enn
scni fyrr leiksal-við hæfi flokksins.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32