Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Frjįls verslun

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Frjįls verslun

						Dr. phil. Þorkell Jóhannesson, háskólarektor
Hvenær hófsf
verilunareinokun á Islandi
InngangsorS
Kristján konungur III. hafði ekki setið lengi að
völdum, áður en hann hóf að láta íslenzk verzl-
unarmál til sín taka nokkru meira en hinir fyrri
konungar höfðu gert. Hingað til höfðu Danir
sjálfir yfirleitt litla verzlun rekið út á við og
í þeim efnum löngum orðið' að hlýta verzlunar-
samtökum Hansamanna. En er hér var komið
sögunni, voru þessi gömlu bönd óðum að rakna
sundur. Verzlunin var tekin að falla í nýja far-
vegi. Þungamiðja viðskiptanna var ekki lengur
í hinum gömlu Hansaborgum við Eystrasalt og
Norðursjó. Einkum  varð hin gamla drottning
Eystrasalts,  Liibeck,  að   setja  ofan.  Hamborg
aftur á móti hélt allvel í horfi. En í Niðurlönd-
um og á Englandi, á ströndum Frakklands og
Portúgals, blómguðust nýjar viðskiptamið'stöðv-
ar. Þangað streymdi mikill auður eftir nýjum
verzlunaraleiðum  frá  austurlöndum og  vestan
um haf. Vöruverð fór hækkandi, verzlunarvelt-
an vaxandi og fleiri og fleiri þjóðir kepptust um
að fá hlutdeild í þeim mikla hagnaði, sem hin
nýja verzlun veitti. Kristján konungur III. hafði
sérstaka ástæðu til þess að amast við Lýbíku-
mönnum,  sem  veitt  höfðu Kristjáni II. bein-
an hernað'arlegan stuðning í greifastríðinu 1533
—35. En meginástæðan til þess, að hann tók
að vinna gegn hinni þýzku og ensku verzlun hér
á landi, var efalaust sú, að hann taldi nauð-
synlegt að koma sem fyrst upp innlendri, þ. e.
danskri verzlunarstétt, er  tekið gæti hlutdeild
í   hinum   mikla   hagnaði   alþjóðaviðskiptanna..
Siglingin hingað til lands og verzlunin var eða
gat  orðið' lientugur skóli  dönskum kaupsýslu-
mönnum og sjómönnum, og hagnaður sá, er af
þessu mátti  hafa,  góður  styrkur, ef  í  stærra
skyldi ráðast. Hér hagaði og svo til, að kon-
ungur þóttist eiga vald á íslenzku verzluninni,
geta leyft og bannað siglingar hingað eftir vild.
Hér var einnig um að ræða, hversu konungur
gæti sjálfur mestan hag haft af þessum réttind-
um. Loks  blandast hér inn í  gamall  ótti  um
það, að hætta gæti af því stafað fyrir yfirráð'
konungs á þessu f jarlæga landi, ef erlendir kaup-
menn næðu hér of föstum tökum. Og sá ótti var
alls ekki ástæðulaus, þótt hættan væri reyndar
minni nú en áður. Hansasambandið var á fall-
anda  fæti  og  áhugi  Englendinga beindist  nú
meira og meira frá norðurhöfum, vestur um höf
og suður til nýrra og auðugri landa. Skreið og
lýsi var auðvitað ágætis varningur, nú sem fyrri,
en glæsilegri var samt auður Indíalands, krydd-
vörur, purpuri og silki, og gull og silfur Vestur-
heims. Mátti og kalla., að Danakonungum yrði
lítið fyrir því að ná fullu og föstu valdi á Is-
landsverzluninni, enda tók það þá ekki nema
rúma hálfa öld að bæla hana með öllu undir
dönsk yfirráð.
Hér skal með öllu sleppt að ræða um sogu
verzlunarinnar fram á daga Kristjáns III. En í
þann mund sem hann tekur hér við völdum,
var verzhmin hér alls kostar í höndum þýzkra
og enskra kaupmanna, og hafði raunar staðið
svo í rúm hundrað ár. En ekki nóg með það.
Snemma bar á því, að hinir erlendu kaupmenn
hefði hér vetursetumenn og ræki hér útveg sjálf-
ir eða í félagi við íslenzka menn. Þessi erlenda
útgerð var óvinsæl af bændum og útvegsmönn-
um hér, er þeir töldu, að vinnuaflið væri frá sér
dregið, er bent gæti til þess, að hinir erlendu
FRJALS   VERZLUN
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88