Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						LESBÓK
MORGUNBLAÐSINS.
Suunudagiuu 5. sept.  1926.
m á lf reI si•
Eftir Sigurð Horöal.
/ vor hjelt Sigurður Kordal, prófessor, fyrirleetur þann er
hjer birtiet og tem hann nefnir „Mdlfrelsi". Fjallar hann um yfir-
burði islenskunnar, sjerstöðu hennar, og sjerstöðu þetrrar þjóðar,
er d rœkiað menningarmál, sem er óskift eign allrar þjóðarinnar.
Færir kann um leið rök að þvi, með dœmum frd nágrannaþjóðunum,
að samheldni medal þjóðar vorrar framvegis er undir engu fnmur
komin en þvi, að $ama málmtnning haldist meðal allra stjetta -
að tunyan haldist hrein.
Fyrir rúmli ári var háð í dag'
blöðuni Reykjavíkur ritdeilu, seni
alroenna athygli vakti. — Hún
spanst út af erleadam orðum í
niáli sjónianna: hvort ta'kilegí
vrtí eða jafnvel æskilegt að ís."
lenska þau. En þegar Uæjarbúai
fóru að ræða niálið sín á millum.
bar fleira á góma. Þá var wpjall"
að um upptöku erlendra nrða í
tunguna yfirleitt, hvers virði
hreiuleiki málsins væri, um ný-
yrðasmíð o. s. frv. f þessum um'
ræðuni virtist mjer meki hlutinn
vera á bandi þeirra, sem vörðti
erlendu orðin og fanst íslenskan
ekki vera of hvít til þess að taka
við fáeinum slettum af hinni
miklu bifreið nútíðai-menningatv-
innar. Vaudlætingin fyrir málsins
hönd væri að miklu leyti hót'
fyndni herðra manna, emkum
niálfræðinga, sem vildu „gera sig
mcrkilega" og prakka óhæfuni
uýysrðum og úreltu torfi upp á
almenning. Málfrelsið er flestum,
mikils virði. Og nú fanst mörgum
manni það ekkert málfrelsi, ef
hann mætti ekki láta út úr sjer
það, sem liann vildi, á því máli,
scm honum þóknaðist.
Jeg stóð  bjá  þess'ari deilu,  þó
að hún kæmi nijer dálítið við,
enda var jeg á förum utan. Eu
hún va#rð til þess, að jeg veitti
skyldum deilumálum aiuiarsstað"
ar á Norðurlöndum meiri, athygli
en jeg annars hefji gert. og
ýnisar huglciðingar s|ninnust út"
af því. A nokkur atriði úr þeim
ætla  ,ieg  að  drepa  hjer.
HVERJIR    ERU    SJERSTAKIR
YFIRBURÐIR  ÍSLENSKUNNAR
Það kveður stundum við, að
tungan, íslenskan, sje mesti kjör'
gripur þessarar þjóða»r. Að einu
leyti má undir eins færa þetta til
sanns vegar. Tungan greinir maiiTr
inn, framaA' öllu öðru, frá skyn
lausum skepnum. An hennar væri
niannlegt sálarlíf og fjelagslíf
óhugsandi. Einsætt er, að leggja
beri rækt við slíkt höfuðta'ki
meimingarinnar, svo að sem besí"
um notum komi. En nú aru ís"
lendingar ekki einir þjóða um
slíka gersemi. Allar þ.jóðir eiga
sjer móðiwmál og allar leggja þær
einhverja rækt við það, þótt með
misjafnri alúð sje og ýmisleguin
hætti. Þetta sjónarmið sker því
hvurki úr  uw ágæti ísleuskunuur
nje nein önnur vafamál. Ef loí
íslenskunnar á að reynast annað
en tómt orðagjálfur, verður að
benda á einhverja sjerstaka kosti,
sem liún liafi fram yfir aðrar
tunfur.
Því niá halda frani með ró'k'
um, að íslenskunni sje margt stór"
vel gefið. Hún er gagnorð og
þróttmikil, ljós og skýr, svo að
hiín fellur vel að rökfastri hugs"
un. Málijræðin er torveld, og mikil
tanmhig að læra hana. Orðaforð"
inn er geysimikill á sumum svið"
uiu. Þá er hún og skemmra komin
frá frumlindum sínum eu ílestar
aðrar tungiw. Orðin eru ekki
.jafnslitið gangsilfur Of annars
gerist, auðveldara að nema hugs"
mi þá, er hefir inótað þau í önd"
verðu, og hún er oft furðu sjwik"
leg. Þetta og annað fleira, hljóð"
vörp, viðskeyti og samsetningar,
veldur gnSsku í niálinu. A íslensku
er kostur nieiri ritsnildar cu :'i
flestuni öðrum tungum, ný orð
s|nretta upp af sjálfum sjer til
þess að láta í ljós nýjar hugsanir,
Og virðast þó vera gömul. Þau
lilaupa í skörðin, sem af ein"
hverri tilviljun hafa staðið opin
handa  þeini.
Engin furða er þó að meun unni
slíku máli, þegar það auk þess er
móðiwmál þeirra, — verði krifuii
af hljómi þess og kyngi í fögruni
kvæðum, dáist að fjörtökum þes-i
í snjallri frásögu. En svo er um
móðurmálið sem sumt annað, sem
nákomnast er manni, að hverjuin
þykir sinn fugl fagur. Ef aðra«r
þjóðir færi að telja fram kosti
sinna tungna, mætti íslcnskan
yara sig. Auði keuuar er uudui"
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8