Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 11. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						84
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
Olafsvík
PAXN 26. mars næstkomandi
eru liðin 250 ár síðan að
gefin var út lög þess efnis, að
verslunarstaður skvldi vera í ól-
afsvík.
Frá öndverðu híi:'ði verið versl-
ur. í Rifi. Englendingar sigldu
þangað um langan aldur og voru
stundum ærið usU-amir, eins og
kimnugt er t. d. af viðureign
þeirra við Björn íika á Skarði.
Þegar einokunarverslunin var
stofnuð, var svo fyrirskipað að í
Rifi skyldi vera ysti versiunar-
staðurinn  á Snæfellsnesi.
Höfnin í Rifi var afbragðsgóð,
því að kaupförin gátu legið inni
í svonefndum Rifsós. Um 1680 fer
að bera á því að ósinn er farinn
að breyta sjer og er þegar orðinn
svo grunnur, að stór kaupför geta
naumast komist inn í hann. A
næstu árum eru skipstjórarnir,
sem sigla með vörur til Rifsversl-
unar, stöðugt að senda umkvart-
anir til verslunarstjórnarinnar, út
af höfninni. Árangurinn af þess-
um umkvörtunum verður svo sá,
að í Olafsvík skuli vera verslun-
arstaður.
Þó að tilskipunin 1687 mæli svo
fyrir, að verslunarstaður skuli
vera í Ólafsvík, er því hinsvegar
tekið fram. að þar skuli aðeins
bygt eitt vörugeymsluhús. en að
verslunin sje í Rifi eins og áður
og að verslunarstjórinn hafi að-
setnr sitt þar. Kaupförin sigldu þó
til Olafsvíkurhafnar og var vör-
unum skipað þar í land og fluttar
í geymsluhúsið, en voru svo síðar
fluttar á bátum út í Rif. Allar ís-
lenskar afurðir voru aftur á móti
fluttar inn í Olafsvík og geymdar
þar þangað til að kaupförin
sigldu. sein var jafnan síðari hluta
sumars.
Þetta fyrirkomulag hjelst að
minsta kosti um hálfrar aldar
skeið og er verslunin þá jafnan
nefnd Rifs- og Olafsvíkurverslnn.
Eftir miðja 17. öld er Ólafsvíkur-
verslun altaf talin fyrir, og er
verslunin þá alflutt til Ólafsvíkur.
Verslunarhúsin í Ólafsvík  fyrir  1800.  —
FRÁ öndverðu uiun hafa verið
bygð í Olafsvík og þegar í
byrjun 17. aldar eru koninar þar
nokkrar þurrabúðir. Alstaðar í
sjóþorpununi kring uin Jökul voru
mjög snennna á tíniuin fjöldi
þurrabúða. og safnaðist þangað
margt manna víða að, er mest-
megnis lifði á fiskveiðum. Á tíma-
bili hefði mátt ætla, ef miða hefði
átt við fólksfjölda, að Hellnar á
Snæfellsnesi myndi verða höfuð-
borg Islands en ekki Reykjavík,
en út í þá sálma verður ekki farið
frekar hjer.
Trm aldamótin 1700 eru 5 gras-
býli og 15 þurrabúðir í Olafsvík
og eru þá taldir vera þar 77 íbúar.
En skömmu seinna, eftir að stóra-
bóla hafði geisað, eru þar ekki
eftir í bygð, nema 4 grasbýli og 5
]iurrabúðir. Fólksfjölgun varð yf-
irleitt mjög lítil í Ólafsvík, þótt
verslun kæmi þangað. og um veru-
Ii'ga fjölgun er tæpast að ræða
fyr en á síðari hluta 1S). aldarinn-
ar, og verður drepið á það efni
síðar.
Seinustu 10 árin, sem einokun-
arverslunin var við líði, var versl-
unarstjóri í ólafsvík ' danskur
maður, Fredrik Möller. Sama árið
Og einokunarverslunin hætti, sigldi
Möller til Kaupmannahafnar
vegna heilsuleysis og kom aldrei
iiingað til lands framar. Hjá Möll-
er hafði verið nokkur undanfarin
ár við verslunina, ungur maður
að nafni Jakob Severin Plum.
Eftir lok einokunarverslunarinnar
keypti Plum verslunina í Ólafsvík
og mun hann vera einn þeirra
fyrstu manna, er hóf þá sjálf-
stæða  verslun  hjer  á landi.
Arið 1777 á verslunin í Ólafsvík
])rjú hús. en 10 árum seinna, eða
sama ár og Plum kaupir eru þau
sex. Verslunina kaupir Plum með
öllu tilheyrandi á 33500 ríkisdali.
sem eiga að greiðast á næstu 20
árum.
Meðan Plum dvaldi hjer á landi
skrifaði hann tvær bækur, er telja
má að nokkru leyti ailmerkilegar,
því að í þeim er að finna niikinn
fróðleik um verslun hans í Ólafs-
vík og hagi og háttu fólks í hjer-
aðinu. Hjer er ekki hægt að neinu
verulegu leyti, að rekja efni þess-
ara bóka, því að það mundi verða
alt of langt mál, heldur verður
hjer aðeins drepið á nokkur at-
riði,  er máli þykir skifta.
Þegar     Plum     byrjar     verslun
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88