Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						¦¦:¦   ¦-.:¦¦                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      .
Magnúsarkirkja í Kirkjuvogi
N,
fornum sfúðum víkinga
rennur bjartur og hlýr dag-
t*r yfir Kirkjuvog; snöggklæddir ferða-
menti strjálast um þröngar götur, ung-
ar stúlkur eru komnar á sólskinskjóla,
Nú er bln'tt og svást um eyjar, og rauð-
ur sandsteinninn í kirkju heilags Magn-
usar býður af sér enn meiri fegurð og
þokka en í aftansúldinni í gær. Nú er
tímadagur að skoða kirkjuna eftir hús-
lestur  Sigurðar Nordals  í  gærkveldi.
Enginn núlifandi manna ber gleggri
skilning á íslenzkum fornbókmenntum
en Sigurður, og þess fengum við að
njóta í ríkum mæli. Hann lét það ekki
naegja að lesa fyrir okkur kaflann um
dauða Magnúsar í Orkneyinga sögu,
heldur jók hann þar við fjölmörgum at-
hugasemdum um alla þessa viðburði,
svo að okkur fannst stundum sem Nor-
dal hefði sjálfur átt leið um Orkneyjar
þennan vorrmorgun árið 1115. En brátt
áttum við eftir að kynnast vitnisburði
um andlát Magnúsar, sem Nordal sjálf-
ur þekkti ekki áður. Slikt bar fyrir
augu okkur í kirkjunni.
Eftir   Magnús   Magnússon
ÞRIÐJA   GREIN
Þegar steinarnir höfðu verið teknir
burtu, kom í Ijós dálítið holrúm, og í
því var lítill kistill og í kistlinum haus-
kúpa af manni og nokkur bein önnur.
Af beinum þessum mátti ráða, að þau
voru af manni, sem var réttir 170 senti-
metrar á hæð. Slíkt þóttu hávaxnir
menn í þá daga. Hauskúpan bar glögg-
lega með sér, að maðurinn hafði verið
drepinn með axarhöggi í krúnuna. Sprar-
in eftir vopn Hlífólfs voru enn auðsæi-
leg. Helgur dómur Magnúsar jarls var
fundinn.
Enginn vafi getur leikið á því, að
beinin voru réttilegá eignuð honum.
Læknirinn, sem skoðaði kúpuna, stað-
hæfði, að maðurinn hefði verið lifandi,
þegar hann sætti högginu. Hér féll því
allt í Ijúfa löð, og allt kom heim við
frásögn Orkneyinga sögu, enda er beina-
fundurinn gagnmerkur vitnisburður um
traustleika' sögunnar. Nú er það eftir-
tektarvert, að höfundur Orkneyinga
sögu vitnar til heimildarmanns, sem
sjálfur var viðstaddur, þegar Magnús
var tekinn af lífi: „Svo segir Holdboði,
réttorður bóndi í Suðureyjum, frá við-
ræðum þeirra. Hann var þá með Magn-
úsi, annar hans maður, er þeir gerðu
hann handtekinn." Höfundur sögunnar
hefur að öllum líkindum sjálfur talað
við Holdboða um atburðinn, og því hef-
ur ekkert farið milli mála.
legigja fullan trúnað á þá frásögn Orkn-
eyinga sögu, að Magnús hafi neitað að
berjast og lesið saltara, meðan félagar
hans háðu ormstur, og frásögn sög-
unnar af báleitu líferni hans er einn-
ig vitni um ónorrænar hugmyndir: ,,í
öllum hlutum hélt hann ríkulega guðs
boðorð,   þjáði   sinn   líkama   í   mörgum
hlutum, þeím er í hans loflegu l£fi voru
birtir fyrir guði, en leynt fyrir mönn-
um. Sýndi hann þá ráðagerð sína, að
hann -bað sér einnar meyjar, hinnar
dýrðlegustu ættar af Skotlandi og draklc
brúðhlaup til. Byggði hann tíu vetur
hjá henni, svo að hann spillti hvorskis
þeirra losta og var hreinn og flekklaus
allra saurlífissynda; og er hann kenndi
freistni á sér, þá fór hann í kalt vatn
og bað sér fulltingis af guði." Engar
sagnir fara af því, hvernig hin skozka
kona hans kunni við þetta hjúskaparfar,
en ef til vill hljóta eiginkonur helgra
manna nokkra umbun fyrir þess konar
mótlæti.
Um undanfarnar aldir hefur Magnús
helgi staðið í skugganum af Rögnvaldi
kala, sem Orkneyingar tóku einnig í
helgra manna tölu. Tvennt veldur þess-
um vinsældum Rögnvalds. í fyrsta lagi
var það hann, sem lét byggja dómkirkj-
una í Kirkjuwgi, og hefur þetta afrek
hans aldrei gleymzt. Ög í öðru lagi var
Rögnvaldur miklu skemmtilegri maður
en Magnús frændi hahs. Rögnvaldur var
prýðilegt skáld, gleðimaður með áf-
brigðum og manna ólíklegastur til að
beita kaldavatnslækninigum við sjálfan
sig, þótt nokkrar freistingar yrðu á vegi
hans.
E.
I inhver gamansamlegasta. frásögn
Orkneyinga sögu er þátturinn af Jór-
salaferð Rögnvalds kala. í öðrum rit-
um um slíkar pílagrímsfarir verð-
ur höfundum tíðrætt um guð-
rækileg efni, en höfundi Orkn-
eyinga sögu tekst bezt upp,
þegar hann víkur að meyjarmálum. Sér
staklega er sagan af Ermingerði á Suð-
ur-Frakklandi fróðleg að þessu leyti.
Ermingerður var drottning, og henni
var talið í trú um, að það mundi auka
drjúgum á orðstír hennar, eí hún bvði
heim Rögnvaldi jarli til veizlu. Jarl tók
boðinu með þökkum. „Einn dag, er jarl
sat að veizlunni, gekk drottning í hö!l-
ina og margar konur með henni. Hún
hafði borðker af gulli. Hún var klædd
hinum beztu klæðum. Hún hafði laust
hárið, sem meyjum er títt, og hafði laot
gulliblað að enni sér. Hún skenkti jarli,
en meyjarnar léku fyrir þeim. Jarl tók
hönd hennar með kerinu og setti hana
hjá sér, og töluðu þau um daginn.....
Jarl dvaldist þar mjög lengi í allgóðum
fagnaði." Hér lætur höfundur okkur
geta í miklar eyður.
Með Rögnvaldi voru íslenzk skáld, og
á   leiðinni   til   Jórsala   kveða   þeir   um
tö amkvæmt Orkneyinga sögu hafði
Magnús beðið sérstaklega um, að hann
yrði ekki höggvinn sem þjófur, heldur
í hvirfilinn. Vafalaust hafa sumir ekki
lagt fullan trúnað á þessa frásögn, en
nú hafa komið fram merkilegar sann-
anir til stuðnings sögunni. Árið 1919,
þegar rétt 804 ár voru liðin frá lífláti
jarls, var verið að vinna að viðgerð í
kirkjunni. Og þá tók einn múrarinn eft-
ir lausum steinum í annarri kórsiúlunni.
0,
'víst er, hvenær bein Magnúsar
hafa verið falin í kórsúlunni, en á þess-
um ágæta felustað hafa þau verið, þeg-
ar siðaskiptin dundu yfir. Og rétt hjá
voru geymd bein .annars dýrlings Orkn-
eyinga: Rögnvalds kala, jarls og skálds.
Lýsing sögunnar á Magnúsi er vafa-
laust lituð af siðari helgi hans. Sagn-
frwðingar munu að minnsta kosti ekki
m-mmm
Kirkjuvogur. (Myndia tekin úr flugvél.)
8    LESBÓK MORGUNBLAÐSINS-
12.   tbl.   1965.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16