Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						BO	K	ME	N	NTAF	E	LA(
EFTIR SIGURD LINDAL
:,':  Sltnt ii ti p» -Sa ga
M>n<t»nga-S«ga  Ijíh titiib.
T « t a n 4 *-.  A f I) íb k ti
Ásamt íslenzkum sagnablöðum var Sturlunga saga með sögu
Árna biskups Þorlákssonar fyrsta ritið, sem Bókmenntafélagið
gaf út. Komu bæði út árið 1817.
f framhaldi af Sturlungu réðst félagið í útgáfu Árbóka
Espólins og hófst hún 1821. Höfundurinn, Jón Espólin sýslu-
maður, styrkti félagið með þvi að þiggja engin ritlaun fyrir
verk sitt.
Þótt fjölmargt megi að Árbókunum finna, er enginn ágrein-
ingur um það, að þær séu meðal merkustu rita, sem félagið
hefur gefið út.
Ekki voru allir ánægðir með útgáfu Árbókanna, — þar á með-
al forseti Reykjavíkurdeildar félagsins, séra Árni Helgason,
og dr. Hallgrímur Scheving, kennari við Bessastaðaskóla. Séra
Árni segir um þetta eftirfarandi: „Mörgum er illa við Espóllns-
annála og guð veit hverjum þeir eru til lofs og dýrðar með
öllum þeim hégómaskap, sem þar er frá sagt. Og dr. Scheving,
sem vér álítum orakel i stílsdómum getur ekki liðið stil-
inn, og er þvi úr félaginu genginn (ekki er ég honum samt
samdóma um stílinn), en ekki veit ég hvað heimurinn á að
gjöra við þá sögu, nema það skyldi vera til þess, að hafa
vott þess 1 höndum, að hér hafi ekkert ærlegt verk verið gjört
nokkrar aldir, og hinar seinni aldir hafi ei viljað að sú mark-
leysa legðist i gleymsku hafið".
er grieiin fyr-
ir athöfnum Bókmenmtafélags-
inia er hentugt að skipta sögu
þeas í f jögur tímabil.
og upplýsing. í þeim tilganigi
hóf félagið útgáfu ársrits, sem
fræddi landsimenin uon helztu
viðhurði   irananlands   og   utam.
Þat félag, er Rasmus Rask hafdi hafit, fékk litinn studning
hédan, ok helzt fyrir þá sök, at menn áttu at leggja þvi fyrir-
fram, ok fá ei kaup at betri, en ekki var gjört rád fyrir at
sögur yrdi gefnar út: safnadi hann þó til þess 1 Danmörku, ok
fékk svo mikla eflíngu, at hann lét leggja upp Sturlúnga sögu.
J. Espólin, íslands Árbækr, XII. deild, bls. 92 (um árið 1817).
TÍMABILIÐ 1816—1851
Öflun fjár hafði gengið svo
vel, að félagið gat hafið útgáfu-
starfsemi þegar eftir að það
var stofnað. Eins og áður sagði,
var tilgangur þess einkiuim sá
að annast hvers konar fræðski
Neifindfct það fslenzk sagnablöð
og kom út á hverju ári þar til
1826, eðia alls 10 árgangar, en
þá tótk við tímarit, sam hlaut
niaifiniið Skírnir, og hiatffeði saima
hlutverfc og Sagnablööin. Er
Skírniir eran í  dag tímarit fé-
Hér geta engin félög blessast. Fyrst eru margir latir, þar
næst þykjast flestír hafa nóg með að stunda eigin hag og loksins
er samgangan svo erfið, að ekki er hægt að ná þeim tillögum,
sem verður cftir að ganga.
Árni Helgason í bréfi til Rasks 4. sept. 1823.
$kfnm!,zt
Fimtji'M iAghákíU'
íx-frfac t* Jónsíkjk kailmi.
i <*n« ««»,^.1 t »rtnl*„

Fyrsta rit, sem Reykjavík-
urdeild Bókmenntafélagsins
gaf út, var þessi merka bók
Páls lögmanns Vídalíns. Kom
hún út i hcftum á árunum
1846—1854. Jafnframt erþetta
fyrsta fræðirit — grundvall-
að sjálfstæðum rannsóknum,-
sem gefið er út i Reykjavík.
Með útkomu þess verður höf-
uðborg fslands fyrst útgáfu-
staður slikra fræðirita.
lagsins — að vísu með nokkuð
öðru sniði en var í upphaf i.
Enda þótt félagimu væri ekki
sérstaklega ætlað að gefa út
foxtnrit, fór þó svo, að Sturl-
unga ag saga Arna biskups
Þorlákssonar vairð aiuk Sagina-
blaðainraa það rit, sem félag-
ið gaf fyrst út. Hófst sú útgáfia
1817 og laiuk 1820. Meðal
þeirra manna, sem þar voru að
verki, var Sveinbjörn Egilsson,
og var útgáfa þessi fyrsta
verkefni hans í forníslenzkum
fræðum.
Ári eftir að útgáfu Sturl-
ungu lauk, réðst félagið í það
sitárvinki að giafia úit Arbækur
Espólíns. Einis oig kuininiuigt er
hafa þær að geyma sögu þjóð-
arinnar frá því að Sturlungu
lýkur fram á daga höfundarins,
svo að þær má skoða sem eins
konar^ framhald hennar. Út-
gáfu Árbókanna lauk ekki fyrr
en 1855, en þá mátti segja, að
menn hefðu sæmilega aðgengi-
legt yfirlit um sögiu landisiims
fraim til fyrni Muita 19. aildair.
Fjanri fieir, að ráJt þetttia
sé igailiallaiust, en edigi að
síðiur gatiur þalð taldzt eiitt
mikilsverðasta heimildarrit um
sögu þjóðarinnar. Auk þess er
það ritað á þróttmiklu sögu,-
máli, sem hafði mikil áhrif til
málbóta. Má líklegt telja, að
útgáfa   þessaæa   rita   hafi   mjög
búið í haginn fyrir sjálfstæðis-
hreyfinguna á 19.öld.
Af öðrum ritum, sem félagið
gaf úit, miá niafma Landafræði
Gunnlaugs Oddssonar (1821-
1827), Ljóðmæli séra Steféns
Ólafssonar í Vallanesi (1823),
Paradísarmissi Miltons í þ.ýð-
ingu séra Jóns Þorlákssonar á
Bægisiá (1828), Grasafræði Odds
Hjiaiftalíins (1830) og Orðskviða
og málsháttasafn eftir séra
GuÖhmuind Jónsson á Staðastað
(1830). Enin miá nieána Messías
eftir þýzka skáldið Klopstoek
í þýðingu séra Jóns Þorláks-
sanar á Bægisá (1834—1838),
Lækningakver efitir Jón Hjalta^
lín (1840) og Um frumparta
íslenzkrar tungu eftir Konráð
Gíslason (1832). Loks má nefnia
fyrstu útgáfu kvæða skáldanna
Bjarnia Thonarensanis og Jón-
asar Hallgrímssoniar, sem birt-
ist 1847.
Auk þess hóf félagið fram-
kvæmdir við tvö stórvirki.
Annað var stuðninguir við land-
mælingastarf Björns Guinm-
laugssonar og útgáfa á íslaindis-
uppdráttum hans. Hitt var und-
irbúningur að fullkominini lýis-
ingu íslands. Voru fyrir til-
stilli félagsins samdar ítarleg-
ar sýslu- og sóknarlýsingar.
Vepkinu lauk að vísu aldrei, en

Ifct 1
Dómkirkjan i Reykjavík, eins og hún leit út fyrir 1847.
Eftir málverki Jóns Helgasonar biskups. (Ljósm. Jón Kaldal).

Dómkirkjan i Reykjavik eftir breytingu 1847.
Frá stofnun félagsins 1816 hafði Bókmenntafélagið gcymslu
undir forlagsbækur sinar og önnur gögn á lofti Dómkirkjunnar
i Reykjavík og jafnan siðan til 1963. Síðan hefur félagið verið
á hrakhólum og eru bækur þess og önnur gögn nú geymd
viðs vegar um borgina, svo sem i kjallara Háskólabiós og
húsi Brunabótafélags íslands Laugavegi 103. Nýtur félagið
þar velvildar háskólayfirvalda og ráðamanna Brunabótafélags-
ins.
Augljóst er þó, að þessi skipan mála er ekki til frambúðar
og er eitt brýnasta viðfangsefni, sem við blasir, að afla félaginu
samastaðar til varanlegrar f rambúðar.
6    LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
27. jiúitó 1969
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16