Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						FYRSTI  NUTÍMAMAÐUR  EVRÓPU
Eftir Colin Cross
N
apoleon Bónaparte var Korsíku-
maður af ítölskum ættum. Um þrítugt
réði hann fyrir Frakklandi og hálffert-
ugrur að aldri stjórnaði hann Evrópu.
Hann lézt í útlegð fimmtíu og eins árs
gamall. Líkast til var hann einn hæfasti
maður, sem nokkurn tíma hefur farið
með stjórn nnála í Evrópu. Enn er ekki
séð fyrir endann á afleiðingum verka
hans.
^agnfræðingar hafa leragi karpað
uim það, hvort Napóleon hafi orðið til
„góðs" eða „ills", en sú gáta verður
vart ráðin í bráðinia. Frafckar sjálfir
fara bil beggja í aðdáun sinini á honuim.
Þeir reistu honiuim stórfenglegasta graf-
reit í allri Bvrópu og eranfreimur er sig-
UŒibogfcun honuim verðuigt mininismerki.
Saimt sem áður er engin gata í allri
París kemnd við hanin.
Bn það, sem raunverulega slkiptir máli
er það, að Napóleon var stjórn- og
hersnilliragur og snilli haras á þekn svið-
umn jafnmikil og samtíðarmanina hans
Beethovems og Goeíhes í tómlistirani og
skáldskapnuim. Napóleon var fyrsti nú-
tímarmaður Ewópu og nú tvefcn ölduim
síðar, hafa dnauimar hans uim sameinaða
áffiu enn efcki ræzt.
Móðurmál Napóleons var ítalska og
föðuirland hans eyja í útjaðri Evrópu.
Hann lærði ekki frönsfcu, fyrr en haon
var níu ára gairmall og hanm talaði harna
ætíð með ítölsfeum hrefcni. Réttu nafni
bét hanin Napoleone di Buom<aparte en
breytti því þegar á unga aldri.
Napóleon var lágur maður vexti og
grararaur. Hann var geysilega duglegur
og vininuiglllaðiur og vainin oiflt áitjón situinid-
ir á sólarhrinig. Haran hafði þann sjald-
gæfia eiginileika að geta sofniað hvenær,
sem haran vildi og lagði sig jafravel í
miðiri orrustu, ef svo bar uradir.
FjölSkylda hans heyrði korsíkarastoa
aðlirnum til. Þetta fólk var ættgöfugt
og stolt en fátækt. Þegar Konsítouimenm
reyndu að brjótast undan yfirráðum
ítala nétt efitfc miðfja átjláiradu öld, tók
Bón/aparteiasttin þátt í þeimri bairáit'tu, en
svo konuu Fraktoar til stojalanina, firels-
uðu Korsíku undan ítölum en lögðu
hania uindiir sjálfia sig og þegar Napóleon
fæddist hafði Korsítoa verið undir
Fröktouim í tæpa þrjá mámiuði.
Faðfc Napóliearas dó er dmemlguriinm
var sextáti ára og móðfc hans fór með
ijölsfcyldumáldn eftir það. Hún hélt fast
um tauimana og slakaði hvergi á. Þegar
Napóleon sonor hemniar var oaiðfcun kieás-
ari og rétti hemni raáðarisaimílegast hönd
sína að kyssa á, þá gerði gaimla konian
sér lítið fyrfc og beit í höndina.
Nú voru uppi ráðagerðir um að
tengja korsíkamsika aðalinn Friafcklandi
fastar og þanraig æxlaðist það, að Napó-
leoni var boðið upp á meranttum í frörask-
um sikóla. Hamn stuindaði tungumálaraáim
í þrjá mánuði, en hélt þá til henskól-
ans í Brienne, sem var nokfcuirs konar
eldisstöð handa verðandi liðsforingjiuim
frörastouim. Þarma dvaldist hairan í rúim
fimim ár. Haran var fyrsti Korsítouimað-
uriran, sem raaim þarmia og nmun hafa
stunigið dálítið í stúf við aðna raemend-
ur og bætti erlendwr málibreimur haras
Málverkið synir Napoleon a heunleið eftir orustuna við Austerlitz. Ettir sagur iNapo-
leons þar, sagði Pitt, forsætisráðherra Bretlands: „Vefjið upp landabréf Evrópu.
Við þurfum ekki á því að halda næstu tíu árin".
þar etoki um. Eirahverju sinni datt hon-
um í hiuig að fara til Indlands eða garaga
í firarastoa sjóheriran, en ekkert varð af
því. Er baran var fimnitán ára fór bawn
í henstoólanin í París og bjó sig þar und-
ir að ganga í firanstoa herinin. Hann
laufc raánadirau á hálfu stoemimri tíma, en
horauim var ætlaður og varð fertugasti
og araraar í röðirani af fimimtÍM og átta.
Hanin var skipaður umdfcforingi í L»a
Fére liðssveitfcimi séxtán ára að aldri.
Honiuim hafði að mörgu leyti gengið vel
í skólarauim, en þó benti fátt til þeirra
afrefea, sem hann átti síðar eftir að
virana. Þrátt fyrir hinia miiklu leikni, sem
Niapótaon sýmdi smiammia í heratjónn,
voru framtíðarhonfiuir hanis helduir
hvensd!agisílegair allt fram að frörasiku
stjómaAyltifciiguirani árið 1789. Hefði
ekki orðið af þeirri byltingu hefði
Napóleon Bónaparte senniilega endað
æviraa í friði og ró á majórs eftirlaun-
uim.
En byltimgin brejd;ti öllu. Jakobíraar
hálslhjuiggu kóragiran og hóíu ógnar-
stjórninia undfc forustu Röbespierres.
Gaimla yfirgfcéttin flúðí land og bændur
fenigu land sitt til eignar.
Öllum grónum stofraunuim var bylt og
tímatalirau var jafiravel breytt. Afleiðirag-
in varð sú, að flestöll riki Evrópu sam-
einiuðuist um að berja byltiraguna niður
og stóð það stríð allt frá 1792 og fnaim
til 1815.
Nú gauis þjóðerniiakemndin upp á Kor-
£Íku og tvísýnt var um það, hvort eyjam
yrði fuUvalda ríki eða áfraim undfc
stjórn Frakka. Napóleon hélt heim og
tók þátt í barátturani með fjölskyldu
sirani. Laufc málum þeinra svo, að þau
voru gerð útlæg. Þau héldu þegar til
Frakklandis. Napóleon hafði nú verið
fjarverandi í raær tvö ár frá herdeild
siranii. Hann brá fyrir sig srajallræði, sem
sýradi glöggt, að hann var efcki síðri
stjórnmálamaður en hermiaður. Hanm
ritaði bæklirag stjórininrai í hag og hlaut
tigraanhækkum fyrir. Vart hafði hanm
'fcetoið við stöðu sáinnii sem niæsfcnáðaindi
stórskotaliðsins í umisátinmii um Toulon,
er yfirmiaður hans dó og Napóleon hlaiut
stöðu (hams. Er þetta gerðist var hann
tuttugu og fjöguirra ána.
f þessari uimigát aflaði Napóleon sér
talsverðnar    frægðar    fytrir    herstjórn.
Hann  særðist  þrisvar   og  eitt  sáranma
háði horaum æ eftfcleiðis.
Toulom var tekin og Jakobínar hófu
að hálsstýf'a andstæðimga síiraa.
Napóleon hækfcaði eran í tign, í stjórn-
málum mjakaði hamn sér með hægð til
hægri. Horaum líkaði stjórnin ektoi of
vel og tók loks höndum saman við Paul
Barras, lýðveldissinraa í París. Brátt var
málum svo komið í París, að lá við upp-
redsn og voru Barras þá feragin talsverð
hervöld í hendur. Haran útnefndi Napó-
leon þegar iraæstráðanda og Napóleon
kafnaði ekki umdfc nafnd heldur róaði
æstan múginm með snjöllu herbr/agði og
dugði það mæstu fjörutíu árin. Nú var
Barras komiran í fararbrodd og féfck
Napóleoni umsvifialaust herstjórm í
hendur.
» að var um þetta leyti, sem Napó-
leon varð ástfaraginin af ástimey Barraa-
ai. Hún hét Jósefínia de Beaulharnais og
var sex árum eldiri en Napóleon. Hún
var ekfcja. Napóleon hafði átt vingott
við eiraar tvær komur áður en þetta
var, en Jósefíraa var sú fyrsta, sem
kveikti ra3kilega í honuim. Hún fædd-
ist í Vestuir-IradjLum, em iþair átti fjöl-
skylda heraraar plamtekru. Jósefína var
glæsileg, töfrandi koraa — fjáshæ>rð og
fagureyigð og hafði srniéam „dularfullan"
munn. Hún var með iskerramdar teraniuir
og því opnaði hún ihelzt ekki munninin,
er hún brosti og þótti það enmiþá mefcta
töfrandi. Jósefíraa var koma framgjöm
en geðíelld. Eigimmaður henmar hafði
lenit undfc fiallöxirani og lá við borð, að
hún hlyti sömu örlög. Um þetta leyti
var hún drottnirag samfcvæmiisl'ífs París-
arborgiar.
Hún hafði lagt sig í líma við að kyran-
aisit Napóteoirai og samia máflli istaipti raiumr
ar uim alla, sam hemnd þóttu líklegir til
afreka. Em það kom afar flatt upp á
¦hania, er Napóleon vaxð svona ástfang-
inn af Ihenirai. Hún kom efcki þegar auga
á snilli hans og virtist 'hann aðeies simá-
vaxinn Korsíkumnaður, sem stundi upp
úr sér ástríðufulJiuim ástarjátnimgum. Bn
Jósefíma var í peningavandræðum um
þessar mundfc og því tók hún honuim.
Barras var líka búinm að fá sér aðra og
hvatti Jósefírau til ráðahagsins. Jóee-
fínu mun í fyrstu hafa þótt talsverður
mumur á eigimmbmraum sínium og var sá
muraur tæpast Napóleoni í hag.
Napóleon og Jósefíraa voru gefin sam-
an hjá borgarstjóra. Brúðguminn bætti
tvedmur árum við ailiduir siam, en bfrúður-
iin sikar f jögur af siínium. Á brúðaikiups-
nóttinia gerðist Napóleon svo djarfur að
krefjast þess, að hundur brúðarinnar
yrði rekimn úr hjómarúminiu. Hún neit-
aðd því og lauk leilknum svo, að hund-
fjiandiran beit veslingis Napóleon. Tvedm
dögum síðar kvödduist þau. Napóleon
hélt til ftalíu og Jósefíraa fékk sér nýj-
an.elsfchuga, hefiur vart búizt við eigim-
manni síraum aftur í bráðfcna.
í ítalíuferðimni aflaði Napóleon sér
varamlegs orðstírs sem berforingi. Hanm
tók við örþreyttum og hiunigruðutm her
sem réði yfir Ihlægilegium útbúnaði. Með
þessum söfirauði siigraðd Napóleon mang-
6    LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
10. áigúst 1969
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16