Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttablašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttablašiš

						14 25. janúar 2003 LAUGARDAGUR

Í

slenska ríkið hefur selt eignir

fyrir tæplega fimmtíu milljarða

króna á kjörtímabilinu. Bróður-

parturinn af þeirri upphæð kemur

til vegna sölu fjármálastofnana.

Sala Landssímans, sem átti að

skila ríkissjóði fjörutíu milljörð-

um króna, mistókst og skilaði

rúmum milljarði í ríkiskassann.

Ekkert kjörtímabil kemst í hálf-

kvisti við líðandi tímabil hvað

varðar sölu eigna ríkissjóðs.

Kjölfestufjárfestar og aðrir 

Salan á Fjárfestingarbanka at-

vinnulífsins, FBA, á seinni hluta

ársins 1999 hafði miklar afleiðing-

ar fyrir framhald sölu fjármála-

stofnana. Yfirlýst stefna ríkis-

stjórnarinnar hafði verið að selja

fjármálastofnanir í dreifða eigu.

Eftir söluna eignaðist hópur fjár-

festa sem kallaður var Orca-hóp-

urinn ríkjandi hlut í bankanum.

Hópurinn samanstóð af þekktum

kaupsýslumönnum: Jóni Ásgeiri

Jóhannessyni, Þorsteini Má Bald-

vinssyni, Jóni Ólafssyni og Eyjólfi

Sveinssyni.

Davíð Oddsson var afar ósáttur

við þessa hópamyndun og margir

eru þeirrar skoðunar að afstaða

hans hafi haft veruleg áhrif á

framhald einkavæðingar. Sakaði

hann hópinn um að hafa eyðilagt

áform ríkisstjórnarinnar um

dreifða eignaraðild að bankanum.

Davíð hafði lýst skoðunum sínum

um dreifða eignaraðild að bönk-

um í Morgunblaðsviðtali. Þar

sagði hann að koma yrði í veg fyr-

ir að aðilar í viðskiptalífinu næðu

of sterkum tökum á bönkum,

þannig að önnur sjónarmið en arð-

semissjónarmið lægju til grund-

vallar í rekstri þeirra.

Rætt hafði verið um kjölfestu-

fjárfesta og dreifða eignaraðild í

fjármálastofnunum um nokkurt

skeið. Þvert á væntingar flestra

sýndi erlendur banki íslenskum

banka áhuga. Skandinaviska En-

skilda Banken í Svíþjóð ræddi við

ríkið um kaup á kjölfestuhlut í

Landsbankanum árið 1998. Ríkis-

stjórnin útilokaði ekki þann

möguleika að erlendar fjármála-

stofnanir eignuðust kjölfestuhlut

í bönkunum. Þó var ljóst að dreifð

sala var ofar á vinsældalistanum.

Áformin um sölu FBA urðu meðal

annars til þess að ekki var farið í

frekari viðræður við SEB. Sænski

bankinn átti þó síðar eftir að koma

við sögu einkavæðingar bankanna

með óbeinum hætti.

Vel heppnuð sala

Sala viðskiptabankanna,

Landsbanka og Búnaðarbanka,

fór ágætlega af stað. Í árslok 1999

voru 15% hlutafjár beggja ríkis-

bankanna seld fyrir um 5,5 millj-

arða króna. Útboðinu var skipt í

tilboðshluta og kennitölusölu til

almennings. Mikill áhugi var á út-

boðinu. Um 25 þúsund manns

skráðu sig fyrir bréfum í Búnað-

arbanka og um 30 þúsund fyrir

bréfum í Landsbankanum. Hreinn

Loftsson, þáverandi formaður

einkavæðingarnefndar, var afar

ánægður með áhugann á hluta-

bréfum í ríkisbönkunum. Ári síð-

ar beindi ríkisstjórnin því til

bankaráða beggja bankanna að

hefja viðræður um samruna bank-

anna. Metinn var kostnaður við

sameininguna og ávinningur af

henni. Kostnaður var metinn um

1,2 milljarður króna, en árlegur

ávinningur af sameiningu var tal-

inn um einn milljarður króna.

Landssíminn tafði

Skref í einkavæðingu bank-

anna voru ekki stigin í bráð. Þess

í stað beindu ríkisstjórnin og

einkavæðingarnefnd sjónum sín-

um að Landssímanum. Sala

Landssímans mistókst gjörsam-

lega. Markaðsaðstæður breyttust

líka hratt. Eftir misheppnaða til-

raun til þess að selja Landssímann

fóru menn að ókyrrast varðandi

sölu bankanna. 

Í ársbyrjun 2002 hafði banka-

ráð Búnaðarbankans frumkvæði

að því að setja saman hóp fjár-

festa til þess að kaupa bankann.

Vilji var til þess innan bankans að

búa til hóp sem víðtæk sátt gæti

verið um. Lykilmaður innan hóps-

ins var Björgólfur Guðmundsson.

Auk þess voru lífeyrissjóðir og

aðrir sterkir viðskiptamenn bank-

ans. Magnús Gunnarsson, formað-

ur bankaráðs Búnaðarbankans,

hefur góð tengsl inn í lífeyrissjóð-

ina auk þess að njóta trausts víða

í viðskiptalífinu. Þess var vand-

lega gætt að hópurinn hefði ekki á

sér einlitt pólitískt yfirbragð.

Töldu menn að samstaða gæti

náðst milli stjórnarflokkanna um

hópinn. Þá töldu menn einnig að

stjórnarandstaðan og verkalýðs-

hreyfingin yrðu ekki mótfallin

þessum hópi. Björgólfur Guð-

mundsson lagði á það ríka áherslu

að pólitík yrði haldið fyrir utan

þetta tilboð. Eftir að bankaráðið

hafði ýtt hópnum úr vör hafði það

ekki frekari afskipti af gangi

mála. Hópurinn vildi að hlutirnir

gerðust hratt og strax yrði látið

reyna á það hvort vilji væri fyrir

hendi hjá stjórnvöldum til að selja

hópnum bankann. Davíð Oddsson

forsætisráðherra var ekki tilbú-

inn til að selja hópnum bankann

en framsóknarmenn tóku ekki illa

í þessa hugmynd. 

Ný tilboð

HSBC-bankinn í London hafði

haft umboð ríkisins til að leita er-

lends kjölfestufjárfestis til að

kaupa í Landsbankanum frá því í

júní 2001. Enginn sýnilegur árang-

ur var af þeirri leit. Ríkisstjórnin

ákvað að selja 20% hlut í Lands-

bankanum í gegnum viðskiptanet

Kauphallar Íslands. Sú sala heppn-

aðist vel og seldust bréfin upp á ör-

skömmum tíma.

Björgólfur Guðmundsson,

Björgólfur Thor Björgólfsson og

Magnús Þorsteinsson sendu einka-

væðingarnefnd bréf þar sem þeir

lýstu vilja sínum til þess að ganga

til viðræðna um kaup á kjölfestu-

hlut í Landsbankanum. Hópurinn

var nafnlaus á þessum tíma, en

fékk síðar nafnið Samson ehf. Rík-

isstjórnin svaraði með því að aug-

lýsa til sölu kjölfestuhluti í báðum

ríkisbönkunum. Rökin voru þau að

selja ekki ríkisfyrirtæki nema að

allir sætu við sama borð við að

bjóða í þau. 

Ákveðin áhætta var tekin með

því að fara í slíkt ferli. Hættan var

sú að Samson myndi einfaldlega

missa áhugann. Í þeirra herbúðum

mátti greina í ferlinu pirring á

hægagangi og efasemdir um það

að þeir hefðu keypt bankann ef

þeir hefðu gert sér grein fyrir

hversu langan tíma söluferlið

tæki. Hagnaður þeirra af sölu

drykkjaverksmiðjunnar Bravo í

Pétursborg, sem seld var á 40

milljarða, var ávísun á margvísleg

fjárfestingartækifæri önnur en að

kaupa íslenskan ríkisbanka.

Persónur og leikendur

Meðal þeirra sem svöruðu aug-

lýsingunni voru Samson og S-hóp-

urinn svokallaði, sem í voru á þeim

tíma Eignarhaldsfélagið Andvaka,

Eignarhaldsfélagið Samvinnu-

tryggingar, Fiskiðjan Skagfirðing-

ur hf., Kaupfélag Skagfirðinga

svf., Ker hf., Samskip hf. og Sam-

vinnulífeyrissjóðurinn. Allt fyrir-

tæki sem tengjast Samvinnuhreyf-

ingunni og Framsóknarflokknum.

Aðrir sem vildu kaupa voru fjár-

festingarfélagið Kaldbakur, sem

er sprottið úr KEA og Samherji á

stóran hlut í, Íslandsbanki og Þórð-

ur Magnússon, kenndur við fjár-

festingarfélagið Gildingu. Gilding

fór flatt á niðursveiflu hlutabréfa-

markaðar og rann inn í Búnaðar-

Fimmtíu milljarða 

einkavæðing

Á ýmsu hefur gengið við sölu ríkiseigna á kjörtímabilinu. Þrátt fyrir misheppnaða sölutilraun Landssímans hefur ríkið aldrei selt jafn 

mikið af eignum á einu kjörtímabili. 35 milljarða sala ríkisins á bönkunum var tafsöm og langt því frá vandræðalaus.

SÖLU LOKIÐ

Einkavæðingarferli kjörtímabilsins lauk þegar kjölfestuhluti Búnaðarbankans var seldur. Geir H. Haarde fjármálaráðherra, Valgerður Sverrisdóttir viðskiptaráðherra og Ólafur Ólafsson,

forstjóri Samskipa, lýstu ánægju með hversu vel gekk á lokaspretti sölunnar. Söluferlið tók rúmt hálft ár.

ÓSÁTTUR

VIÐ VINNU-

BRÖGÐIN

Steingrímur Ari

Arason sagði

sig úr einka-

væðingar-

nefnd. Hann

sagði skýrslu

Ríkisendur-

skoðunar ekki

segja alla sög-

una um þau

vinnubrögð

sem hann for-

dæmdi.

T

veir nefndarmenn í fram-

kvæmdanefnd um einkavæð-

ingu sögðu af sér á tímabilinu. Af-

sögn þeirra var langt því frá létt-

bær fyrir forystu Sjálfstæðis-

flokksins. Hreinn Loftsson var að-

stoðarmaður Davíðs Oddssonar

fyrsta ár hans í forsætisráðuneyt-

inu. Steingrímur Ari Arason

gegndi trúnaðarstörfum fyrir

flokkinn um árabil og var aðstoð-

armaður fjármálaráðherra. 

Hreinn sagði af sér eftir um-

ræður á þingi um Baug. Hann

taldi sér ókleift að sitja áfram eft-

ir orð forsætisráðherra á þingi

um fyrirtæki sem misnota mark-

aðsráðandi stöðu. Hreinn sat sem

stjórnarformaður Baugs og for-

maður einkavæðingarnefndar. 

Steingrímur Ari Arason sagði

af sér í kjölfar ákvörðunar um að

ganga til viðræðna við Samson um

kaup á Landsbankanum. ?Ég hef

aldrei kynnst öðrum eins vinnu-

brögðum,? sagði Steingrímur Ari

um ástæður afsagnar sinnar. Eftir

skýrslu Ríkisendurskoðunar ít-

rekaði Steingrímur Ari afstöðu

sína og sagði skýrsluna ekki segja

alla söguna. ?

GAMLIR FÉLAGAR

Davíð Oddsson og Hreinn Loftsson voru

gamlir samstarfsmenn og félagar. Hreinn

gat ekki setið undir orðum Davíðs.

Einkavæðingarnefnd:

Missti

tvo fyrir borð

STÆRSTU EINKAVÆÐINGAR 

RÍKISINS FRÁ 1999 TIL 2003

verð í milljónum króna

1999 FBA 9.710

1999 Áburðarverksmiðjan1.257

2001 Landssíminn 1.087

1999-2002 Landsbankinn 20.319

1999-2003 Búnaðarbankinn 14.134

Samtals: 46.507

F

RÉT

T

A

B

L

AÐIÐ/VI

LH

ELM

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48