Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttablašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttablašiš

						 22. desember 2005  FIMMTUDAGUR62
Fiskbúðin Hafrún
Skipholti 70
Sími 553 0003
Fiskbúðin Vör
Höfðabakka 1
sími 587 5070
Fiskbúðin Árbjörg
Hringbraut 119
Sími 552 5070
Skata Skata
Verð frá 399,-
Ekta góður saltfiskur
Hnoðmör hamsatólg
kartöflur
E
lstu heimildirnar um bjór-
drykkju ná aftur til Súmera, 
en samkvæmt steintöflum 
sem varðveittar eru í British 
Museum var bjór bruggaður í 
Súmer fyrir 6.000 árum. Svo virð-
ist sem hann hafi verið fundinn upp 
á sama tíma og brauðið. Mögulega 
er hann ein helsta ástæða þess að 
menn tóku sér fasta búsetu og 
byrjuðu að plægja akra. 
Á dögum Babylóníumanna 
var hann bruggaður af konum, 
sem gegndu einnig hlutverki 
presta í þeirra samfélagi, löngu 
áður en Jesús breytti vatni í vín. 
Hammúrabí Babýlóníukonung-
ur, sem fyrstur manna lét skrá-
setja lög, kom einnig með fyrstu 
áfengislöggjöfina. Í reglugerð-
inni var tekið fram að ef bar-
þjónn skammtaði minni bjór í 
glas en lög gerðu ráð fyrir skyldi 
honum samstundis drekkt, eitt-
hvað sem mætti vera til eftir-
breytni á okkar dögum. 
Samkvæmt vínlista sem varð-
veist hefur og er nú til sýnis í Metr -
opolitan-safninu í New York sull-
uðu Babýlóníumenn ekki í hverju 
sem var, heldur buðu upp á marg-
ar tegundir af bjór. Á listanum er 
gerður greinarmunur á dökkum 
bjór og ljósum, og bjór með froðu 
og án, svo eitthvað sé nefnt. Bjór-
inn var drukkinn með rörum, og 
þegar konungurinn sjálfur kíkti í 
kollu átti drakk hann með gullröri 
sem náði frá hásætinu og yfir í 
risavaxið bjórílát.
Bjór í Biblíunni
Á assýrískri töflu sést að bjór hafi 
verið ein af þeim matvörum sem 
Nói tók með sér í örkina. Ætla má 
að hann hafi orðið vel hífaður ein-
hverja þeirra 40 daga og nótta sem 
hann var staddur á sjó, því fyrsta 
Mósebók lýsir honum sem einkar 
drykkfelldum. 
Það fyrsta sem hann gerði 
þegar hann kom í land var að 
rækta vínvið, og var hann þá 
væntanlega löngu búinn að klára 
allar birgðir á hafi úti. Þegar 
svo uppskeran varð tilbúin datt 
hann ærlega í það, og lá sam-
kvæmt ritningunni afvelta og 
afklæddur í tjaldi sínu. Sonur 
hans, Ham, gekk inn á hann þar 
sem hann lá nakinn og kallaði 
til bræðra sinna. Þeir Sem og 
Jafet náðu í slopp handa föður 
sínum og gengu afturábak inn í 
tjaldið svo þær sæju ekki nekt 
karlsins þegar þeir komu honum 
í flíkina. 
Þegar Nói svo rankaði við sér 
þunnur og úrillur og frétti af því 
sem gerst hafði bölvaði hann Ham 
og öllum afkomendum hans fyrir 
afskiptasemina, en Ham varð ætt-
faðir Kanaaníta. Ham skyldi sam-
kvæmt boðorði föðurins verða 
þræll Sems, og þar sem Sem varð 
forfaðir Ísraela, og Kanaan er þar 
sem nú er Palestína, má kannski 
rekja átök Ísraela og Palestínu-
manna til þessa þynnkubömmers 
Nóa. 
Bjór í gröfina
Forn-Egyptar drukku bjór stíft, 
bæði sem meðal, sem sakramenti 
og sér til ánægju. Af 700 lyfjaupp-
skriftum sem varðveist hafa inni-
halda um 100 bjór. Og á kvöldin 
hittist fólk á bjórhúsum sem svo 
hétu til að þjóra.  
Bjórdrykkjan endaði ekki með 
andláti drykkjumanns, því yfir-
leitt var bjór látinn fylgja með 
í gröf hins látna. Og þegar fólk 
skálaði á bjórhúsunum skálaði 
það gjarnan fyrir draug hins 
látna. 
En það var ekki bara almúga-
fólk sem drakk bjór. Ef einhver 
vildi giftast dóttur Faraós var 
ætlast til þess að hann gæfi föð-
urnum tunnu af bjór til að fá hann 
til að hugsa málið. Þökk sé sigr-
um kvenréttindabaráttunnar er 
áfenginu nú hellt beint í dótturina 
frekar en í tilvonandi tengdaföð-
ur, svo eitthvað hefur nú breyst í 
þessum efnum.
Ekki einu sinni almættið 
hélst edrú. Guðirnir vildu líka fá 
sitt, og var yfir 100.000 lítrum 
af bjór fórnað til þeirra árlega. 
Náttúrugyðjan Ísis var einnig 
bjórgyðja, og hið opinbera skip-
aði starfsmann að sjá til þess að 
gæði bjórsins væru henni þóknan-
leg.  Einnig er minnst á bjór í Bók 
hinna dauðu, sem innihélt helstu 
töfraþulur Forn-Egypta jafnt sem 
bjóruppskriftir.
Heilagur bjór
Forn-Grikkir lærðu að brugga af 
nágrönnum sínum, Forn-Egyptum. 
Þeir voru þó hrifnari af víni, og 
hinn forni bjórguð Díonýsis varð 
að vínguðinum Díonýsos. Sumir 
dásömuðu þó enn bjórinn, svo sem 
leikritaskáldið og hófsemdarmað-
urinn Sófókles, en hann lagði til að 
undirstaða mataræðis væri brauð, 
kjöt, grænmeti og bjór.  
Rómverjar lærðu svo brugg-
listina af Grikkjum. Þegar Sesar 
hafði farið hina örlagaríku ferð 
yfir Rúbíkonfljót og lýst því yfir 
að teningnum væri kastað skálaði 
hann við herforingja sína í bjór. 
Frá Rómverjum breiddist brugg-
listin til Bretlandeyja og Þýska-
lands, og var henni tekið fagnandi 
í báðum löndum, þó að bæði Germ-
anir og Keltar tækju að öðru leyti 
hraustlega á móti innrásarliðinu. 
Með kristninni stórjukust 
vinsældir bjórsins. Þessa þróun 
mátti rekja til klaustranna. Sam-
kvæmt reglunum máttu munk-
ar einungis borða eina máltíð 
á dag, en drekka allt að fimm 
lítra, þannig að það var freist-
andi að ráðstafa þeim með því að 
drekka svo mettandi vökva sem 
bjór er. Munkarnir brugguðu 
því grimmt og ráku þar að auki 
nokkurs konar hótelþjónustu, þar 
sem ferðamönnum var boðið upp 
á mat, bjór og gistingu. Trúin og 
tárið urðu svo nátengt að allt að 
því 20 dýrlingar í kaþólsku hafa 
verið verndardýrlingar bjórsins. 
Bjórdýrlingurinn Nikulás
Einn af þeim var Heilagur Nik-
ulás frá Mýra, en hann er í dag 
kallaður St. Nick eða Santa Claus. 
Þjóðsaga nokkur segir frá því að 
hann hafi verið á ferð um hérað 
þar sem ríkti mikil hungursneyð. 
Hann stoppaði á krá þar sem var 
engu að síður boðið upp á kjöt. 
Þetta fannst honum grunsamlegt 
og fór inn í bakherbergið þar sem 
hann sá lík þriggja ungra manna 
liggjandi til maríneringar í bjór. 
Hann vakti þá aftur til lífsins og 
varð upp frá því dýrlingur bjór-
drykkjumanna.    
Annar dýrlingur bjórsins var 
írski munkurinn Columbanos, 
sem reyndi að breiða út kristna 
trú í Þýskalandi á 6. öld. Rakst 
hann á hóp af Óðinsdýrkendum, 
sem voru við það að fara að fórna 
tunnu af bjór til Guðs síns. Munk -
urinn stöðvaði þá og sagði þeim að 
Guð kristinna manna kysi frekar 
að bjórinn væri drukkinn í hans 
nafni. Tóku margir trú þar og þá. 
Hefur bjórinn því átt sinn hlut í 
að breiða út kristnina, jafnt sem 
siðmenninguna. 
 valurg@frettabladid.is 
Er siðmenningin óhugsandi án bjórs?
Valur Gunnarsson skoðar sögu drykkjarins og uppgötvar að jólasveinninn er dýrlingur bjórsins.
HEILAGUR NIKULÁS Margfaldar byggbirgðir í Mýru. Hann var einn af dýrlingum bjórsins, en 
hefur seinna verið notaður til að auglýsa aðra drykki. 
NÓI FULLUR Sem, Kam og Jafet reyna að 
forðast að sjá ölvun föður síns

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96