Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga breidd


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						Föstudagur 2. október 1981
J&
samvinnuþættir
./Þegar hafa borist mynd-
arleg fraitiiog éinstaklinga og
fyrirtækja, en nú skal gera
sérstakt átak af þessu tilefni.
Og aúdvitað eru það konurn-
arv sem ganga f ram fyrir
skjöldu í þessu mikla líknar-
máli."

byggt uppnýtt þjóöfélag. Við.höf-
um endurnýjað skipastólinn. Við
höfum vélvætt sveitirhar. Við
höfum nán^st endurnýjað allan
hUsakost landsmanna. Við höfum
innleitt samfélag lifsgæða, sem á
fáa sina lika. Þetta og margt
fleira höfum við gert á árunum
frá striðsbyrjun og til þessa dags.
v En við höfum einnig fórnað
miklu fyrir þessa velmegun. Við
urðum meðal annars að gjör-
breyta þjóðfélaginu og flestum
grunneiningum þess. Bændaþjóð-
félagið leið endanlega undir lok.
Stórfjölskyldan hvarf og kjarna-
fjölskyldan • tók við. Stór hluti
þjóðarinnar varð að tileinka sér
nýja lifshætti. Unga fólkið tileink-
aði sér nýja hugmyndafræði og
nýtt verðmætamat.
Eldri kynslóðin missti hinsveg-.
ar þá rótfestu, sem hún hafði haft
um aldir. Það er þessi kynslóð,
sem fer verst út úr öllu þessu um-
róti. Það er vegna þessarar eldri
kynslóðar, sem ég xeym' að skir-
skota til samvisku okkar:
Meðan við yorum að byggja
upp nýja þjóöfélagið okkar,
gleymdúm -við eldri kynslóðinni.
Þó átti h.ún ekki litinn þátt i þess-
ari nýsköpun. Þessi eldri kynslóð
vann myrkranna á milli. Þessi
eldri kynslóð tileinkaði sér ekki
hina nýju peningaumhyggju. Hún
hélt áfram að spara. Og hUn kost-
aði að stærstum hluta menntun
þeirra, sem nú standa  i blóma
lifsins.
Þakklætið fyrir þetta f ramlag
var það, að við rændum sparnaði
þes.sa fólks. Við skildum það eftir
utangátta. Og nú rlkir neyðar-
ástand meðal þessarar eldri kyn-
slóðar."
Það neyðarástand, sem Hrafn
Sæmundsson ræðir um i grein
sinnierþó jafnvelenn alvarlegra,
þar sem i hlut á gamalt fólk, sem
auk þreytu og slits er svo veikt, að
það þarfnast stöðugrar hjúkrun-
ar.            ;
1 október 1980 komu fulltrUar
ýmissa heilbrigðisstétta Akur-
eyrar og frá Kristneshæli, alls um
20 manns, saman til að ræða
hugsanlega'lausn á auknu hús-
rými fyrirhjúkrunarsjUklinga,ea
samkvæmt könnun, sem gerð var
á þvi svæði er leitar þjónustu til
FjórðungssjUkrahUssins á Akur-
eyrivantar'nú um 50 hjúkrunar-
pláss.
Þessi samstarfshópur varð
sammála um að óska eftir þvi við
stjórn F.S.A. að svokallað
„Systrasel I", sem er á lóð
sjúkrahUssins yrði tekið til þess-
ara nota, en það tæki tiltölulega
stuttan tima að breyta húsinu' og
koma þvi i not, eh þarna yrðu 18
sjúkrarúm, sem leysti brýnasta
vandann.                                        '
Sjúkrahússtjórn samþykkti að
mæla með þvi við  Heilbrigðis-
í^sgöl v'-rcra«umi-5-'
Vinnustofan sem nU er sýnd er
aðeinshlutiaf þeirri veröld erþar
var, meðan meistarinn bjó þar
sjálfur með harðfiski og sviðum,
hálfkláruðum myndum og skáld-
skap. SU stofa hafði mikla sál,
hafa merkir menn tjáð mér, en
auðvitað má lengi stagla um það,
hvað skipt hafi meginmáli.
Að verðleggja vinnu-
stofu.
Undanfarnar vikur hefur
allmikið verið rætt um „Vinnu-
stofu" Kjarvals. Sumsé i svörtu
og hvitu er hann málaði á veggi
vinnustofu sinnar, sem var undir
súð. Veggir þessarar vistarveru
voru að þeirra tima sið klæddir
með strekktum striga, sem siðan
var limt á veggfóður. Reyndar
var brúnn maskinupappir limdur
á strigann fyrst með grautarlimi
oe veeefóðrað vfir.
Strikinn  hafði   svipaðn   gróf-
leika og skreiðarstrigi. Hessian
strigi var, algengastuf, kenndur
við Hessen i Þýskalandi. Éf
breiddin dugði ekki, en aðéins var
neglt á jöðrunum, var hann
saumaður saman.
Þannig fengust stórir sléttir
yeggfletir.
A svona undirlag málaði Kjar-
val ,,Vínnustofuna" með hvitu og
svörtu. Myndina sem undanfarið
hefur verið til sýnis a Kjarvals-
stöðum og nú er boðin til kaups.
í raun og veru er það ekki
undarlegt, að samningar hafa
staðið yfir lengi við Reykjavikur-
borg urh kaup á myndinni. Það
kann að þykja sjalfsagt og
eðlilegt að Reykjavik kaupi þessa
mynd, en spurningin er fyrst og
fremst um verðið. Ýmsar sögur
eru á kreiki hvaða verð um er
rætt. Forstjóri Klausturhóia
sýndi mikla framsýni er hann
festi kaup á myndinni árið 1976.
Talið er að hann hafi greitt
erfingjum Kjarvals um 12
milljónir króna (gamalla) fyrir
myndina, þar sem hiín var i
vinnustofunni sem veggskreyt-
ing. Myndin var skorin niður með
hnif og henni rúllað saman,
hverjum vegg fyrir sig og siðan
var hiln send til Danmerkur til
viðgerðar. HUn hreinsuð, sett á
pappi'r (loftpappir) og siðan á
nýjan striga.
Það er órðugt að gera sér grein
fyrir þeim kostnaði, en sem við-
miðun gæti maður haft altaris-
töfhi Dómkirkjunnar i Reykjavik,
er hreinsuð var og sett á nýjan
striga árið 1977. Ennfremur var
gert við göt á myndinni, málað i
þau og myndin oliuborin. Þessi
mynd er tæpir tveir metrar á
breidd og á fjórða metra á hæð.
Viðgerðin á altaristöfiunni
kostaði siðla árs árið 1977 300 þUs-
und krónur gamlar, og með flutn-
ingskostnaði 310 þúsund krónur,
en verkið var unnið hér á landi.
Þótt menn telji málverkavið-
gerðír og strigaskipti mikil mál,
ersvo ekki. Þetta er eins og hvert
annað fag.sem menn læra. Ef við
gefum okkur, að verkið við
Vinnustofu Kjarvals hafi verið 20
sinnum meira en við altaristöfl-
fmmmmiwmmmmmmMmm
málaráðuneytið aðSystrasel yrði
íátiö til þessara nota ög féllst
ráðuneytið og félagsmálaráð-
herra á þá beiðni, sem staðfest er
með bréfi dagsettu 10. april s.l.
Samkvæmt kostnaðaráætlun
mó gera ráð fyrir að breytingar á
hUsinu — kaup á rumum, tækjum
og öðrum bUnaði verði 1.5-2.0
millj. króna.
Við fjármögnun þessara fram-
kvæmda verður að treysta á sam-
stillt átak almennings, og þá ekki
sist þeirra, sem búa á þvi svæði er
leitá þurfa sjUkrahUssvistar á
F.S.A. en það nær frá Akureyri og
Eyjafirði allt austur á Vopna-
fjörð.
Þegar hafa bórist myndarleg
framlög einstaklingá og fyrir-
tækja, en nU skal gera sérstakt
átak af þessu tilefni. Og auðvitað
eru það konurnar, sem ganga
fram fyrir skjöldu i þessu mikla
liknarmáli, eins og svo mörgum
öðrum, sem þær hafa borið fram
til sigurs.
Laugardaginn 3. október n.Jt.
munii konur i öllum kvenfélögum
á Akureyri og flestum kvenfélög-
um hreppanna yið Eyjafjörð,
ganga fyrir hvérs manns dyr og
falast eftir framlögum. Þau eru
öll með þbkkum' þegin, jafnt stór
sem smá, þvi við érum minnug
þess aðJkornið fyllir mælinn þeg-
ar við öll réttum hjálparhönd.
Jóh Arnþórsson.
una, sem er riflega áætlað, þá
ætti Vinnustofan að kosta á verði
1977 um 20 milljónir gamalla
kióna, og er þá reiknað með, að
'eigandinn varð að ganga frá
veggjum iAusturstæri 12, eftir að
myndin var farin. Ætla ma einnig
að vanur listaverkakaupmaður
fái ekki verri kjör á svona vinnu
eh óvön sóknarnefnd.
Við þetta bætist að sjálfsögðu
fyrirhöfn eigenda við þessa mynd
og sölaskattur og geta nú talna-
fróðir menn framreíknað þessa
mynd til nýkróna árið 1981. Það
er að segja kostnaðarverð henn-
ar. Mér reiknast það um 700 þús-
und nýkrónur miðað við bila.en
ég er stirður i verðbölgureikningi,
og það er átt við kostnaðarverð,
en ekki söluverð, vel að merkja.
Það væri hörmulegt ef Reykja-
vikurborg eignaðist ekki þessa
mynd, en auðvelt er að taka undir
orð Sigurjóns Péturssonar, for-
seta borgarstjórnar, er hann
sagði: Við kaupum myndina, en
ekki fyrir hvað sem er.
Sú saga er sögð af meistara
Kjarval, að eitt sinn kvaddi hann
sérhljóðs á aðalfundi FIM (félags
isl. myndlistarmanna á köldu
vetrarkvöldi og stakk upp á fundi
yrðislitið og fundarmenn færu að
leita að keíti sem var týndur, og
auglýst var eftir i VIsi.
Það fylgdi ekki sögunni hver
viðbrögð fundarmanna voru, en
ef menn eru reiðubUnir til að
ftírna eins og einu barnaheimili,
eða vöggustofu, eða nokkrum
ibUðum fyrir aldraða, til þess að
borgin eignist þessa mynd fyrir
svimandi upphæðir, hygg ég að
það væri nú ekki i anda meistar-
ans, og þvi'betra að fara með gát.
.lónas Guðmundssón
Jónas Guð-
mundsson,
rithöfundr
skrifar.
FJádrafok
og
ígslagangur
Það kemur>oft i ljós aö
máisyörum einkarekstursins
gengur erfiðlega að skilja
hversvegna samvinnustarf
hefir gefið jafn gðða raún og
staðreyndir -béra vitni um.
Þeir sjá, að jafnvel á kreppu-
og _erfiðleikatrmum hafa
kaupfélögin og samtökþeirra
verið f ær um að leysa verkefni
sem einkaaðili 'vill ekki sinna
eða ræður ekki við. Félögin
hafa veitt viðnám þegar hart
hefir verið i ári, Þau heruð og
byggðarlög hafa jafnan verið
dugmestvið'uppbyggingu sem
átt hafa að baki traustá sam-
vinnuhefð.
Segja má að margra grasa
kenni i árásum einkareksturs-
manna á samvinnustarfið,
kaupfélögin og félagsmenn
þeirra.
Gömul ádeila
Fyrtr nokkrum árum yar
það eitt helsta ádeiluefnið að
bændur landsins væru stór-
skuldugir káupfélðgunum.
Talið var'að i þessu f ælist tvö-
fóld hætta. Ifyrstalagi sú, að
þeir sem skulduðu væru
ánauðugir þrælar kaupfélaga-
valdsins og á engan hátt sjálf-
ráðirgerða sinna ogi öðru lagi
vár sagt, að kaupfélögin hlytu
að fara á hausinn með þessu
háttalagi. Hvorugt, hefir
reynst rétt og þrátt fyrir allar
hriáfram 'að leita; til n haldið
áfram að leyta til kaupfélag-
anna þegar á stuðníngi þurfti
' að halda og f jár var vant til
uppbyggingan   >
Hhitverk kaupfélaganna á
þessu sviði var og er víða
ennþá áþekkt verkefni bank-
anna nú til dags.' Kaupfélögin
réðu yfir verulegum f jármun-.
um. F-élcgin áttu ekki þessa.
peninga.en þeir voru fengnir
þeim til varðveislu og ávöxt-
unar. jÞað var vandasamt
hlutverk, en sagan synír að
yfirleitt hefir vel til tekist hjá
þeim semábyrgð hafa borið á
þessum þætti samvinnustarfs-
ins.           -
óhætt er að fullyrða að ef
þessir starfshættir hefðu ekki
komið til myndi sitthvað vera
með öðrum hætti á félags-
svæðum margra kaupfélaga.
Þegar eigið íé bóndans dugði
ekki til að kaupa nýjar vélar,
þegar byggja þurfti gripah\ís
eða þegar kóma þurfti upp
nýju ibúðarhúsi og eigin fjár-
munir og opinbert lánsfé
hrökk'ekk-i til réði það oft Ur-'
slitum að kaupfélagið var til
staðar og að þaðgat á einfald-
an hatt hjálpað og stutt. Það
var samnefnari margra ein-
staklinga og milligöngumað-
ur. Slikt getur gerst i' fjölda-
samtökum þar sem gagn-
kvæmt traust og trúnaður er
til staðar...
Sé litið til einstakra
byggðarlaga sést glöggt
hvernig þessi samvinnuregla
hefir gefist. Byggðir Borgar-
fjarðar. væru tæplega eins
traustar og myndarlegar ef
hun hefði ekki komið til.
Kaupfélag Borgfirðinga á sinn
þátt i farsælli þróun þess hér-
aðs, sem einna harðast var á
sinum tima leikið af mæði-
veikinni. Félaginu hefir alla
tið verið trUað fyrir yerulegv
um fjármunum félagsmanna
til timabun dinna r vafðveislu,
þeir hafa komið að dmetán-
legu gagni við endurreisn og
uppbyggirigu i héraðinu.
Félagið hefir þvi beint og
óbeint 'háft þvi' hlutverki að
gegn a að. flytja til f jármuni
um byggðarlagið á milli ein-
staklinga eftir þvi sém á hefir
staðið með verkefni félags-
manna og gétu kaupfélagsins
til stuðnings. Þarna er um
raurihæfa samhjálp í verki að
ræða.
Litið hefir um þenhan þátt
samvinnustarísins yerið rætt
en óhætt muh að fullyrða að
þessi samhjálp og samstaða á
drjúgan þátt i framfarasókn
margra byggðarlaga, NU
blasá að visu við ný viðhorf
þvi eðlilegt má telja að þessi
þáttur falli saman við starf-
semi Samvinnubankans eftir
þvi sem hann eflist. Eðlilegt
má teljast að hann fói leyfi
fyrir UtibUi i námunda við
hvert kaupfélag.
Ný
árásarhrina
Ný árásarhrina gengur nú
ylir: Kaupfélögín og Sam-
bandið eru kröftuglega
skömmuð imálgögnum einka-
rekstursmanna. -
NU eru þ'að ekki utlán til
bænda sem ráðist er á. Nú er
tilefnið litþensla Sambandsins
og afskipti þess af atvinnulif-
inU. Eigendaskipti hafa orðið
að einu miðlungs stóru frysti-
húsi vestur á f jörðum og niun
þáð valda upphlaupinu. Þaðer
eins og hiriiinnog jörð séu aö
farast þegar< þetta frystihús
bætist i hóp hinna félagsreknu
húsa sem sámvinnumenn,
stjórna. Einkarekstursmenn
ættu að vera f arnir áð venjast
þvi, að áhrif og áfskipti sam-
vinnulireyfingarinnar af at-
vinnulifinu hafa farið váxandi
á Bðnum árátugum og A þessu
sviði er samvinnuformið
greinilega i' sókn. Þeir mega
kalla það „útþenslu" sem
vilja.
Það^er hinsvega'r vafamái
hvort menn geri sér grein
fyrir þvi hver hlutföll sarri-
vinnu og almenningsrekstrar
frystihUsa eru Iraun móti hlut
einkarekstrar. Margir halda
að slikt Bggi ljóst fyrir með
samanburði Utflutnings SH á
móti Utflutningi Sjávarafurða-
deildarSambandsins. Þetta er'
hinsvbgar alrangt. Bæjarút-
gerð Reykjavikur er aðili að
SH. Sama máli gegnir um
BæjarUtgerð Hafnarfjarðar.
Útgerðarfélag Akureyrar er i
raun bæjanítgerð sem einnig
stendur að SH og i Neskaup-
stað starfar SUN, sem telja
má stærstu samvinnuUtgerð á
landinu og er hdn einnig aðili
að SH. Þessa framleiðslu á
ekki að telja með einkarekstri.
Hlutur félagsrekstrar i
þessari grein framleiðslu
þjóðarinnar er þvi býsna stór
og þvi næsta óskiljanlegt það
fjaðrafok og bægslagangur
sem upp heíir risiö vegna smá
landvinnings samvinnuhreyf-
ingarinnar á Suðureyri við
Sugandafjörð.
Hjörtur Hjartar
skrifar

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24