Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						Laugardagur 3. desember 1994
Húblasertœkib var búib ab borga sig á nokkrum mánubum:
Valbrám fækkar
jafnt og þétt
í gluggalausu herbergi í ibr-
um K-byggingar á Landspít-
alalóbinni stendur hár legu-
bekkur meb Ijósabúnabi á
mibju gólfi og í einu horninu
er torkennilegt tæki sem læt-
ur lítib yfir sér. Þó hefur stór-
virki verib unnib meb þessu
því sl. tvö og hálft ár hefur
verib hafin mebferb á þorra
þess fólks sem er meb valbrá
hér á landi. Margt af þessu
fólki hefur nú lokio mebferb-
inni.
Börn sem nú fæðast meb val-
brá munu líklega aldrei kyhnast
henni nema af afspurn, þar sem
þau eru ekki nema fárra mán-
aöa gömul er þau byrja í laser-
mebferb sem eybir henni á
meban þau eru kornung.
Húblasertækib er til fleiri
hluta nytsamlegt en ab eyba
framangreindu. Æbaslit er mjög
algengt, ekki síst í andliti. Hing-
ab til hefur ekki verib tiltæk
nein gób abferb til ab bæta úr
því. Þrautalendingin var oftast
ab hylja þab meb farba, en nú
er unnt ab fjarlægja þab meb
húðlaser.
Önnur algeng lýti sem lag-
færb eru meb þessu undratæki
eru blóbæxli, þe. svoköllub
æbaflækjuæxli, stjörnuæxli sem
líka kallast köngulóaræxli, blá-
æbapollar sem birtast oft sem
fjólubláir blettir á vörunum,
hrjúft, rautt og jafnvel hnútótt
yfirborb húðar á nefinu, svo og
gróft æðaslit er einkum kemur
fram hjá körlum.
Það er Ólafur Einarsson,
læknir á lýtalækningadeild
Landspítalans, sem annast alla
meðferð með húðlasertækinu
og segir hér frá.
Fyrstu tvö árin eftir aö tækiö
var tekið í notkun meðhöndl-
aði hann 180 einstaklinga, sam-
tals 566 sinnum. Þar af voru
valbráraðgerbirnar langsamlega
flestar eða 414 að tölu.
í upphafi var ákveðið að val-
brárnar  skyldu  hafa  forgang,
segir Ólafur, - en nú er þeim
verkefnum, sem fyrir lágu er
tækið kom, að miklu leyti lokið.
Framvegis má því ætla að val-
brármebferbin verbi ab mestu
bundin við lítil börn, en að
jafnaði fæðast hér á íslandi sex
börn með valbrá á andliti árlega
en margfalt fleiri þar sem val-
bráin er á bol eba útlimum. Eft-
ir ab þessi nýja tækni kom til
sögunnar var talsvert um þab að
héðan færi fólk í lasermeðferð
til útlanda, en síðan við fengum
tækið hafa slíkar ferðir nánast
lagst af og tækið er margbúið að
borga sig, og reyndar hafði það
ekki verið í notkun hér nema
nokkra mánuði þegar stofn-
kostnaðurinn, sem var um 25
milljónir, var kominn til baka.
Hve langan tíma tekur meðferð
með húðlasertcekinu?
Það er mismunandi og fer al-
veg eftir gerð og umfangi þess
lýtis sem á að fjarlægja. Styrk-
leiki geislans er stillanlegur og
það er einstaklingsbundið hver
styrkleikinn þarf að vera. Þetta
er mikib nákvæmnisverk og
áríbandi ab undirbúa þab vel.
Því hefst mebferbin oftast meb
því ab gerb er tilraun meb örlít-
inn blett. Tveir mánubir líba
síban þangab til árangur þessar-
ar tilraunar er kominn í ljós ab
fullu, en þá er hægt ab hefjast
handa fyrir alvöru.
Er meðferðin sársaukafull?
Nei, ekki getur þab heitib, en
þó er hún ekki alveg sársauka-
laus. Þegar geislanum er skotið
á blettinn, ef svo má ab ofbi
komast, verbur tilfinningin
áþekk því sem er þegar manni
er gefinn selbiti. Þótt abeins sé
um sekúndubrot að ræða geta
„selbitarnir" þó orðið nokkuð
margir í hvert skipti, þannig ab
þetta getur víst ekki talist bein-
línis þægilegt. Sársaukinn verb-
ur þó sjaldnast svo mikill ab
þörf sé á deyfingu, en þó er ekki
hægt ab komast alveg hjá svæf-
ingum, a.m.k. þegar um lítil
börn er ab ræða. Það þarf ekki
marga selbita til þess að þau
verði svo óróleg að ekki sé hægt
að mebhöndla þau meb öbru
móti. Þó er til fólk sem er vib-
kvæmt fyrir sársauka og eins
geta breytingarnar í ebli sínu
verib svo vibkvæmar að þörf sé
á svæfingu enda þótt um tán-
inga eða fullórðna sé að ræða.
Hvernig virkar laserinn?
Til eru margar tegundir laser-
geisla til lækninga. Sá sem hér
um ræðir hefur bylgjulengd
sem er þess eblis ab hann breyt-
ist í hita í rauba litnum í blób-
kornunum og hitar þau eld-
snöggt upp ab vissu marki. Eftir
situr dökkur punktur undir
hornhúbinni og eftir stutta
stund er þessi punktur orbinn
blágrár ab lit sem helst í 7-15
daga. Stundum myndast hrúð-
ur, en hvort sem það gerist eða
ekki hverfur þessi grái litur en
þá er bletturinn líkastur því sem
hann var fyrir mebferb, eða þar
til bandvefur hefur náb ab
myndast í háræbunum. Eftir
svo sem fjórar vikur byrjar hinn
eiginlegi árangur ab koma í ljós
og eftir abrar f jórar vikur má bú-
ast vib ab svæbib hafi jafnab sig
til fulls og hafi þá fölnab veru-
lega eba sé í besta falli laust vib
öll litabrigbi. Ab svo búnu er
hægt ab halda áfram, sé þörf á
frekari mebferb, en bíba þarf
allt ab tvo mánubi meb ab meb-
höndla sama svæbib á ný.
Er hoegt að stunda vinnu eða
láta sjá sig á almannafœri þessa
7-15 daga sem blágráu blettirnir
eru að hverfa?
Það hlýtur að fara eftir því
hve viðkvæmt fólk er fyrir því
að láta sjá framan í sig, ef eitt-
hvab er athugavert, og svo ebli
yinnunnar og vinnustaðarins.
Ég býst varla við því að við
kringumstæður þar sem útlitið
Ólafur Einarsson læknir viö húblasertœkib.
skiptir e.t.v. verulegu máli sé
raunhæft að búast vib venju-
legu vinnuframlagi, en margir
minna sjúklinga hafa þó gengib
til sinna starfa eins og ekkert
hafi í skorist. Óþægindi eftir
mebferb geta verib stingir eba
einhver lítilsháttar ónot sem
standa sjaldnast lengur en í sex
til tíu klukkustundir. Ef þurfa
þykir má slá á slík ónot meb
vægum verkjatöflum sem inni-
halda ekki asperín. Stöku sinn-
um kemur fyrir ab bjúgur eða
þroti myndast. Gegn slíku má
vinna með því að hafa hátt
undir því svæði sem meðhöndl-
að er, en einnig er hægt að
leggja við það kalda bakstra. Á
meðan litabrigbin eru ab hverfa
er ástæba til ab forbast alla veru-
lega áreynslu, svo og leikifimi
og sund. Ef hrúbur myndast er
mikilvægt ab þab fái ab detta af
sjálft, án þess ab átt sé vib þab,
klórab í þab eba þvíumlíkt. Fyr-
ir og eftir mebferb skal forbast
ab láta sól skína á svæbið og
einnig er mikilvægt ab neyta
hvorki áfengis né lyfja sem
þynna blóbib, eins og td. aspir-
ín. Séu þessar varúbarrábstafan-
ir hafbar í huga og öllum leib-
beiningum fylgt má vænta þess
ab mebferðin beri ágætan ár-
angur.                                     ¦
Mikill léttir að losna við valbrána
»Já, ég vil gjarnan segja frá
þessari dásamlegu mebferb
og ég á ekki í minnstu erfib-
leikum meb ab láta birta af
mér myndir og koma fram
undir fullu nafni. Þetta geri
ég meb glöbu gebi, ef þab
mætti verba til þess ab
hjálpa einhverjum öbrum."
Þetta segir Sólveig Magnús-
dóttir, sem vinnur á skrifstofu
hjá SVR. Hún er liðlega sextug
en hóf laser-meðferð við val-
bránni fyrir tveimur árum.
Daginn ábur en myndin, sem
sýnir förin eftir geislana, var
tekin fór hún í tólfta skiptib í
mebferbina uppi á Landspítala.
Sólveig ber út Tímann í Vest-
urbænum í Reykjavík og þab
var líka í Tímanum sem hún
las um nýju laser-mebferbina
fyrir rveimur og hálfu ári. Þab
var fyrir hálfgerba tilviljun ab
Tíminn fór þess á leit vib hana
ab segja sögu sína, og nú er þab
fastmælum bundib ab Tíminn
birti nýja mynd af henni sem
verbur tekin um leib og meb-
ferbinni er ab fullu lokib.
„Mér hefur aldrei verib strítt
á þessu," segir Sólveig, „enda
hef ég verib svo lánsöm ab vera
innan um gott fólk alla tíb.
Annars getur nú verib ab ég sé
nokkub hörb af mér og hafi
þess vegna getab hrist af mér
þab sem fylgir því ab bera
þetta. Hins vegar skal ég ekki
neita því ab þab er mikill Iéttir
ab losna vib þetta og ég get
óhikab ráblagt öllum sem eru
meb eitthvab af þessu tagi ab
fara í laser-mebferb. Þetta tekur
aubvitab sinn tíma. Þab hefur
kostnab í för meb sér og er ekki'
alveg sársaukalaust, en þetta
eru smámunir, mibab vib þab
sem vinnst."
„Nú eru ein 35 ár síban ég
reyndi fyrst ab losna vib val-
brána. Þá voru lýtalækningar
rétt ab hefjast hér og Árni
Björnsson, sá góbi læknir, gerbi
þab sem þá var hægt til ab
hjálpa mér. Ég fór tvisvar í ab-
gerb hjá honum. í fyrra sinnib
nábist góbur árangur en seinni
JÍSÍJ
Lrli
s    'ffjj
s^K/^
Myndin til hægri var tekin tveimur dögum eftir ab Sólveig fór ímebferb
og sýnir greinilega blágráu deplana sem húblasertækib skilur eftir sig en
þeir hverfa á 7-15 dógum. Hin myndin var tekin fyrir mörgum árum en
þribja myndin, þar sem Sólveig er algjórlega laus vib valbrána birtist
vœntanlega hér íblabinu eftir nokkra mánubi.
lotan mistókst. Ég vissi ab þab taka áhættuna. Vonbrigbin
gat brugbib til beggja vona voru þó mikil þegar í ljós kom
meb þetta, en var samt fús ab     ab árangurinn yrbi ekki eins og
vonir stóbu til og þá held ég
bara ab ég hafi gefist upp. Svo
er ég komin um sextugt þegar
ég les um laser-mebferbina í
Tímanum. Skömmu síbar á ég
erindi vib heimilislækninn
minn, Gubfinn Sigurfinnsson,
og notabi þá tækifærib til ab
spyrjast fyrir um þetta. Hann
athugabi síban málib og sá ekk-
ert því til fyrirstöbu ab ég færi í
þetta. Þá var áhuginn farinn ab
dala eitthvab hjá mér, og ég
sagbi vib hann eitthvab á þá
leib ab ég væri nú komin á
þann aldur ab þab tæki því ekki
ab vera ab hugsa um svona hé-
góma. Svo sagbi ég, líklega til
að slá botninn í umræbuna:
„Mabur veit þó ab þegar þar að
kemur, þegar ég ligg á líkbör-
unum, verb ég þó ekki meb
þetta."
Þá sagbi læknirinn: „Vib för-
um nú ekki ab bíba eftir því!"
Ég þurfti ekki ab hugsa málib
frekar, fór í mebferbina og er
nú komin langleibina meb
hana."                                    ¦
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24