Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						LíFSHÆTTIR LÝSU
VIÐ ISLAND
ÓLAFUR  KARVEL   PALSSON
Lýsa {Merlangius merlangus L.)
er fiskur af þorskaætt (Gadidae).
Á íslandsmiðum eru taldar 13
___ eða 14 fisktegundir af þessari
ætt, þar á meðal þorskur, ýsa og ufsi
(Gunnar Jónsson 1992, Nelson 1994), sem
teljast til helstu nytjastofna íslendinga.
Lýsa telst hinsvegar ekki mikilvæg sem
nytjastofn og er því lítt til umræðu á vett-
vangi sjávarútvegs eða annars staðar í
þjóðlífinu. Skráður lýsuafli varð mestur um 5
þúsund tonn árið 1960 og var þar eingöngu
um afla erlendra þjóða að ræða (1. mynd).
Tímabilið 1947-1968 var aflinn oftast meiri
en tvö þúsund tonn. Hugsanlegt er að
tiltölulega mikill afli á þessum árum eigi sér
skýringar í ástandi sjávar, sem einkenndist
af hlýindum á þessu tímaskeiði. Ekki er þó
unnt að fullyrða neitt um þetta. Önnur ár
hefur aflinn yfirleitt verið minni en eitt
þúsund tonn. Innlendur lýsuafli var fyrst
skráður árið 1965 og hefur ekki farið yfir eitt
þúsund tonn á ári. Lýsa er almennt talin
góður matfiskur af þeim sem til þekkja. Lítill
afli á því fremur rætur að rekja til þess að
Ólafur Karvel Pálsson (f. 1946) lauk diplómprófi í
fiskifræði frá háskóianum í Kiel, Þýskalandi, árið
1972 og doktorsprófi frá sama skóla árið 1979.
Hann hefur starfað við fiskirannsóknir á Hafrann-
sóknastofnuninni frá 1973, einkum á sviði stofn-
mælinga og fæðurannsókna. Árin 1997-1999
starfaði Ólafur í Malaví í SA-Afríku, á vegum
Þróunarsamvinnustofnunar íslands, sem ráðgjafi
við fiskirannsóknir og veiðiráðgjöf um nýtingu
fiskstofna í Malavívatni og fleiri vötnum þar um
slóðir.
stofninn er lítill, fiskurinn smár og útbreiðsla
hans takmörkuð. Einnig má ætla að ein-
hverjum hluta lýsuaflans sé landað með
öðrum tegundum, t.d. ýsu.
í bókinni Fiskarnir (Bjarni Sæmundsson
1926) er lýsunni þannig lýst (2. mynd):
„Lýsan er fremur lítill fiskur, mikið tninni en
ýsan; í nágrannahöfunum tíðast 20-30 cm, hér
40-50, oft 60 cm og stundum þar yfir. Stærstur
fiskur hefir verið mældur hér 68 cm. í vexti er
lýsan svipuð ufsa, gildust um miðjuna (hæð =
1/5 af lengd), en nokkuð þunnvaxin. Hún er
nokkuð höfuðstór (höfuðið = 1/4 af lengd),
snjáldur og munnur í meðallagi, lítið eitt
undirmynnt, hökuþráður enginn. Skoltatennur í
ystu röð eru allar stórar og hvassar. Augun eru í
stærra lagi. Bolurinn er mjög stuttur, aðeins
helmingur af höfuðlengd, því að raufin er
framarlega, mitt undir fremsta bakugga, en
stirtlan er all-löng og sterk. Uggarnir eru allir
svipaðir og á þorski, nema fremri raufarugginn,
sem er mjög langur; sporðurinn er örlítið sýldur.
Eyruggarnir eru dálítið snubbóttir í endann,
kviðuggarnir af vanalegri gerð. Hreistrið er all-
stórt, en mjög þunnt; rákin beygist niður á við
undir öðrum bakugga. Liturinn er nokkuð
breytilegur, en altaf ljós, grágrænn á baki,
silfurgljáandi á hliðum og mjólkurhvítur að
neðan; rákin er eins lit og bakið, og dökkur dfll er
ofan við eyruggarótina; látúnsslikja er á baki og
stundum á röndum á hliðunum, en hún hverfur
fljótt er fiskurinn deyr."
Þessa greinargóðu lýsingu hafa aðrir
höfundar tekið upp í meginatriðum í síðari
tíma yfirlitsritum um íslenska fiska (Gunnar
Jónsson 1983 og 1992, Karl Gunnarsson o.fl.
1998).
Nátturufræðingurinn 70 (2-3), bls. 145-159, 2001.
145
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Blašsķša 161
Blašsķša 161
Blašsķša 162
Blašsķša 162
Blašsķša 163
Blašsķša 163
Blašsķša 164
Blašsķša 164
Blašsķša 165
Blašsķša 165
Blašsķša 166
Blašsķša 166
Blašsķša 167
Blašsķša 167
Blašsķša 168
Blašsķša 168
Blašsķša 169
Blašsķša 169
Blašsķša 170
Blašsķša 170
Blašsķša 171
Blašsķša 171
Blašsķša 172
Blašsķša 172
Blašsķša 173
Blašsķša 173
Blašsķša 174
Blašsķša 174
Blašsķša 175
Blašsķša 175
Blašsķša 176
Blašsķša 176