Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						Jóhannes Askelsson:
MyndLii* wr j»jrðí**aeSi Islaixtls V.
Hálfsögð  saga  o£  varla það
ttr   IXt-I Jijóskaclal
Rennsli Fnjóskár er mjög athyglisvert og fróðlegt. Helgi Pjeturss1)
benti fyrstur á, að Flateyjardalsheiðin væri hið eiginlega framhald
Fnjóskadals og fyrr á sögu hefði Fnjóskárós verið við Skjálfanda.
Þetta var áður en Dalsmynnið varð til. Þannig hefur Fnjóská fallið
á öndverðum jökukíma. Á síðasta sumarskeiði jökultímans, og ef
til vill á þeim fyrri líka, hefur hún verið lengsta á landsins, for-
aðsfljót, sem gxafið hefur gljúfur mikil á Flateyjardalsheiði. Þessi
gljúfur mega nú heita tóm, að öðru leyti en því, að Dalsá, núverandi
afrennsli heiðarinnar til Skjálfanda, bugðar sig um breiðan og
sums staðar grasi gróinn botn þeirra. Árbugsá hefur þá fallið í
Fnjóská út á heiði, og Gæsagilslækur og Skarðsá hafa verið ein og
sama áin, sem fallið hefur norður Skarðsdal og í Fnjóská hina fornu
einhvers staðar í námunda við Innra-Höfðagil.
En svo myndast Dalsmynnið og rænir Fnjóská. Ósinn flyzt til
Eyjafjarðar. Þá slitnaði Skarðsá liin forna. Af Gæsadal kom nú Gæsa-
gilslækur með sömu stefnu og forna Skarðsá hafði haft, en sjálf sneri
hún við, eins og hún vildi leita síns eigin upphafs. Nú mynna þau
þarna hvort á móti öðru, áin og lækurinn, og finnast í skauti Fnjósk-
ár. Líkt fór fyrir Árbugsá. Áður féll hún út á Flateyjardalsheiði, en
þegar Fnjóská gróf Dalsmynnið náði hún smátt og smátt tangar-
haldi á Árbugsá og öðrum vötnum á inn-heiðinni.
Dalsmynnið, þessi stutti og djúpi dalur í fjöllin milli Fnjóskadals
og Eyjafjarðar, hefur upphaflega myndazt sem sprunga. Merkin
um jarðlagaraskið eru auðsæ í Þveráröxl og víðar. Hamraskálarnar
í hlíðum og brúnum fjallanna báðu megin Dalsmynnisins eru
þögul  vitni um þetta brot.  En  Fnjóská sjálf á  líka sinn  þátt í
]) Helgi Pjeturss: „Om Islands Geologi", Kaupmannahöín, 1905.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98