Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit išnašarmanna

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit išnašarmanna

						cxímarit ^ðnaðarmanna
Gefið út af stjórn Iðnaðarmannafjelagsins, Reykjavík.
3. hefti.
Júlí — Seplember
2. árg.
15 ára minning um Ölgeröina „Egill Skallagrímsson".
Tileinkað vini mínum og samverkamanni, Tómasi Tómassyni.
Eftir Gísla Guðmundsson gerlafræðing.
Inngangur.
Ölið og mjöðurinn voru goðaveigar og gjafir frá
goðunum. Drykkjarföng þessi voru líka einn megin-
þáltur trúarbragðanna í hinni fornu heiðni. Það
leyndi sér ekki, að öl og mjöður voru hin dýr-
mætustu hnoss, er mannkyninu höfðu hlotnast. Að
líkindum mun það hafa verið áfengið, sem skapaði
hið guðlega eðli drykkjarfanganna. Við neyslu þeirra
urðu menn varir við einskonar andleg umskifti, og
hvaðan koma þau, nema frá hinum magnaða goða-
drykk? Erlendar fornbókmentir fjalla um guða- og
goðaveigar, svipað því sem á sér stað í Eddu-
kvæðunum. Setið var að sumbli þessa heims og
annars. Fornbókmentir vorar sýna það, að ölið og
mjöðurinn átti drjúgt ítak í skáldskap forfeðranna.
Eddurnar eru t. d. allskýrt sýnishorn, því í þeim
eru kvæði hinna fornu íslensku skálda. Kvæðin
munu að vísu vera gerð á 10. og 11. öld, en yrkis-
efnið er eldgamall vísindamergur, sern ber með
sjer heiðinn hugsunarhátt forfeðranna. íslendingar
eru svo kunnugir andlegu haglendi Eddukvæðanna,
að hjer nægir að stikla á stöku stað. T. d. er mjað-
arins getið bæði í Völuspá og Gylfaginningu:1)
Alf veit ek, ÓÖinn,
hvar þú auga fall
í þeim inum mæra
Mímis-brunni;
drekkr mjöö Mímir
morgin hverjan
af veði Valföðrs.
Og svo segir ennfremur:
„Þar vörðr goða2)
drekkr í væru ranni
glaðr enn góða mjöð".
1)  Snorra Edda, Rvk. 1907, bls. 31.  Sæm. Edda, bls. 9.
2)  Sst. bls. 47,
Snorri lýsir ásynjum og segir svo: »Enn eru þær
aðrar, er þjóna skulu í Valhöll, bera drykkju ok
gæta borðbúnaðar ok ölgagna1)*- Er svo upptaln-
ing þeirra í Qrímnismálum, er bera Einherjum 81.
Gangleri spyr í Gylfaginningu:2) »Hvat hafa Ein-
herjar at drykk, þat er þeim endisk jafngnógliga,
sem vistin, eða er þar vatn drukkit?« — Þá svarar
Hárr: >Undarliga spyrr þú nú, at Alföðr mun bjóða
til sín konungum eða jörlum eða öðrum ríkismönn-
um ok myni gefa þeim vatn at drekka; ok þat
veit trúa mín, at margr kemr sá til Valhallar, er'
dýrt mundi þykkjast kaupa vatsdrykkinn, ef eigi
væri betra fagnaðar þangat at vitja, sá er áðr þolir
sár ok sviða til banans«. Að svo búnu segir Hárr
frá geitinni Heiðrúnu: »en úr spenum hennar rennr
mjöðr sá, er hon fyllir skapker hvern dag; þat er
svá mikit, at allir Einherjar verða fulldrukknir af«.
Enda þótt mjöðurinn sje úr spenum Heiðrúnar, þá
var það vitanlega kunnugt í goðheimum, að hun-
ang þurfti til mjaðarins. Skáldamjöðurinn, sem sagt
er frá í »skáldskaparmálum«, var blandinn úr blóði
og hunangi, eins og hjer má sjá:3) >Þeir blendu
hunangi við blóðit, ok varð þar af mjöðr sá, er
hverr, er af drekkr, verðr skáld líka eða fræða-
rnaðr*. Sigrdrífumál getur um virtr;4) goðheimar
vissu því einnig, að malt þurfti í mungát. Óneitan-
lega bregður víða fyrir hjervistarblæ á hlutunum,
og þarf í því efni ekki annað en minna hér á
orð Ægis:5) »Ægi þótti göfugligt þar um at sjásk;
veggþili öll váru þar tjölduð með fögrum skjöldum;
þar var ok áfenginn mjöðr ok mjög drukkit«.   Og
1)  Sst. bls. 57.
2)  Sn. E. bls. 61-62.
3)  Sn. E. bls. 113.
4)  Sæm. Edda, Rvk.  1905, bls. 324.
5)  Sn. E„ bls. 109.
[     33     [
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV