Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						ÐV Menning
ÞRIÐJUDAGUR4.JANUAR2005   25
Látinn er í Reykjavík frumkvöðull úr hópi íslenskra tónskálda, Magnús Blöndal Jóhannsson. Hann var
í framvarðarsveit þeirra sem hófu tilraunir með raftónlist og verður að teljast eitt merkilegasta tónskáld
okkar á síðari hluta tuttugustu aldarinnar.
Magnús Blöndal Jóhannsson lést að kvöldi nýársdags á Land-
spítalanum á áttugasta aldursári. Hann var fæddur á Skálum á
Langanesi þar sem faðir hans var kaupmaðúr.
ritgerð sinni: „í íslenskri elektrónískri
tónlist hefur Magnús Blöndal Jó-
hannsson gegnt hlutverki frumherja.
En það  á ekki  einungis við  um
Hann hóf tónlistarnám á unga
aldri en fór 1947 til framhaldsnáms í
New York þar sem hann stundaði
nám til 1954 þegar hann snéri heim.
Við heimkomuna hóf hann störf á Vfsi
sem tónlistargagnrýnandi og sinnti
þeim starfa til 1957; hann var starfs-
maður tónlistardeildar Ríkisútvarps-
ins frá 1955 ul 1972 og vann jöfnum
höndum við Þjóðleikhúsið sem
píanóleikari og kórstjóri frá 1956 til
¦ 1961. Um nær rveggja áratuga skeið
var hann afkastamikið tóriskáld og
liggja eftir hann hátt á annað hundrað
verk af ýmsu tagi: sönglög, kvik-
myndatónlist, tónlist fyrir leikverk og
dansverk, auk hljóðfæraverka og
verka fyrir hljómsveit. Þá var hann.
virkur við hjómsveitarstjórn og beitti
sér í ýmsum framfaramáium tónlistar,
bæði innan samtaka tónskálda og
innan þeirra menningarstofnana sem
nutu starfskrafta hans.
Frumherji í raftónlist
Magnús var brautryðjandi í ís-
lenskri tónsköpun. Um þátt hans
segir Bjarki Sveinbjömsson í doktors-
elektróníska tónlist. Hann var fyrstur
til að tileinka sér módernismann í
íslenskri tónlist. Ekki bara á einn hátt
heldur á svo mörgum sviðum -
seriella tónlist, aleatóriska tónlist,
elektróníska tónhst, elektróník og
hefðbundin hljóðfæri." Hann hóf til-
raunir með tólftónatónlist þegar á
námsárum sínum í Juilliard og er tal-
inn fyrstur íslenskra tónskálda tíl að
tileinka sér tólftónatæknina í verki
sínu Fjórar abstraktionir frá 1950.
Hann varð einnig fyrstur manna til að
þreifa sig áfram með smíði
elektrónískrar tónlistar með tUrauna-
starfsemi á kvöldin og nóttinni í hljóð-
stúdíóum Ríkisútvarpsins. Aftur er
vitnað til Bjarka: „Fyrsta tónverkið
sem hefur verið samið á íslandi og
flutt á opinberum tónleikum þar sem
elektrónískri tækni er beitt við tón-
smíðina er verkið Elektrónísk Stúdía
með blásarakvintetti og píanói eftír
Magnús Blöndal Jóhannsson. Verkið
var samið í Reykjavík árið 1959 og
frumflutt á öðrum tónleikum Musica
Nova þann 11. apríl 1960. Um er að
ræða verk þar sem skiptast á hljóð-
færaleikur og hljóð leikin af segul-
bandi." Bjarki vísar tíl orða Björns
Franzsonar gagnrýhanda að það verk
hafi ásamt Leikum 3 eftir Þorkel Sigur-
björnsson, boðað „dómsdag tónlist-
Frumieiki hins útþvælda efnis
Constellation eða Samstími var
flutt í desember 1961 og hefur verið
flutt margsinnis, bæði heima og er-
lendis: í grein í Birttngi 1964 sagði Atli
Heimir Sveinson þetta um Samstimi:
„Þegar ég dvaldi í Köln haustið 1964
átti ég tal við Stockhausen um Magn-
ús. Stockhausen sagði, að eftír því að
dæma, sem hann hefði heyrt eftír
Magnús, virtíst sér hann vera mjög at-
hyglisvert tónskáld. Magnús kompón-
eraði á þann hátt sem fæstum tón-
skáldum öðrum væri tilætlandi.
Menn veigruðu sér við að nota jafh
einfaldar sjálfsagðar vinnuaðferðir og
jafn „útþvælt" efni sem Magnús, en
einmitt í því birtíst frumleiki.hans og
þar með kæmi hann öllum á óvart."
Bjarki Sveinbjörnsson segir í fram-
haldi af tilvitnun þessari: „Þetta er eitt
af vörumerkjum Magnúsar í tórismíð-
um. Hann notast við það sem „hendi
er næst og fæst ekki um það sem ekki
fæst". Hann vinnur út frá stuttum
hugmyndum sem elta hver aðra.
„Samstírni er ekki í sambandi við
neitt sérstakt, það er byggt upp af
andstæðum og tíl orðið frá sjálfu sér
þ.e.a.s. ein einstök hugmynd leiðir af
sér aðra sem svo leiðir af sér enn aðr-
ar og svo frv..." sagði Magnús þremur
áratugum síðar um verkið. Bjarki seg-
ir höfundinn hafa fengið hugmyndir
að verkinu „gegnum hlustun af tón-
listarböndum sem bárust RUV frá er-
lendum útvarpsstöðvum". Verkið var
unnið á tæki Ríkisútvarpsins.
Leikur og dans
Magnús sýridi allan áratuginn milli
1960 og 1970 að hann var í fremstu
röð tónskálda: hann er frumkvöðull í
að draga nútímatónlist inn í leikhúsið
á vegum Grímu og fylgja þeir Jón As-
geirsson, Atli Heimir og Leifur Þórar-
insson í kjölfarið; hann semur 1968
gagnvirka tónlist fyrir hljómsveit, seg-
ulband og dansara sem flutt var af
dansflokki Félags íslenskra listdans-
ara við Frostrósir, dans Ingibjargar
Björnsdóttur. Hann semur víðkunna
tónlist við heirnildarmyndir Ósvalds
Knudsen, Sveitina milli sanda og Surt-
ur fer sunnan. Sönglag hans úr Sveit-
inni er þjóðareign.
Adagio
Hlé verður á einstökum ferli hans
milli áranna 1972 tíl 1980, en þá tekur
hann upp þráðinn og semur verk á ný,
en í öðrum anda, segir Bjarki Svein-
björnsson: „...tók hann upp þráðinn
að nýju og samdi nokkur verk, bæði
sönglög, kórtónlist, einleiks- oghljóm-
sveitarverk. Líklega stendur verkið
Adagio frá árinu 1980 upp úr - há-
punktínum náð öðru sinni f upphafi
ferils. Þetta verk var upphaflega samið
á hljóðgerfil og leikið inn á tölvu en
síðar umskrifað fyrir hljómsveit. Þá er
einnig útsetning af verkinu fyrir orgel,"
segir hann í sinni ágætu doktorsrit-
gerð sem hér hefur nokkrum sinnum
verið vitnað til og er aðgengileg á
musilcis en hefur enn ekki komið út á
bók og er eina aðgengilega gagnið um
þessa hreyfingarmiklu tirna í tónlistar-
sögu okkar. Bjarki lýsir því í riti sínu
hvernig frumherjaverk Magnúsar voru
nánast glötuð.
Magnús var þríkvæntur og er eftír-
lifandi kona hans Hulda Sassoon.
Hann lætur eftir sig þrjá syni.
Páil Baldvin Baldvinsson
Á miðvikudagskvöld efnir Hispánica, menn-
ingarfélag spænskumælandi á íslandi, og lást-
vinafélag Seltjarnarneskirkju til gítartórileika í
suðrænum anda í Seltjarnarneskirkju, kl. 20. Þar
mun Arnaldur Arnarson gítarleikari leika tónlist
frá Argentínu og Spáni. Fyrri hluti tónleikanna
verður helgaður verkum spænsku tónskáldanna
Narváez, Sor og Albéniz en eftir hlé verða kynnt
verk 20. aldar tónskáldanna Ayala og Guastavino
sem báðir voru frá Argentínu.
Arnaldur fæddist í Reykjavík árið 1959. Hann
hóf gftarnám í Svíþjóð tíu ára og lauk námi vor-
ið 1977 hjá Gunnari H. Jónssyni frá Tónskdla
Sigursveins D. Kristinssonar. Hann tók lokapróf
frá Royal Northern College of Music í Manchest-
er árið 1982. Þá stundaði hann framhaldsnám
hjá José Tomás í Alicante á Spáni. Hann hefur
unnið til fjölda verðlauna í alþjóðlegum keppn-
um, meðal annarra fyrstu verðíaun í XXI alþjóð-
legu Fernando Sor-gftarkeppninni í Róm 1992.
Sama ár komst hann einn gítarleikara af um
hundrað keppendum í úrslit East and West
Artists-keppninnar í New York. Með flutningi
sínum á Concierto de Aranjuez eftir Rodrigo
með Sinfóníuhljómsveit íslands árið 1990 og
einleikstónleikum    á    Listahátíð    í
Reykjavfk árið 1992 skipaði hann sér á
bekk með fremstu hljóðfæraleikurum
íslands.
Arnaldur hefur búið f Barcelona frá
1984. Þar er harm aðstoðarskólastjóri
Luthier-tónlistarskólans   og   kennir
jafriframt gftarleik alþjóðlegum hópi nem-
enda.  Hann er umsjónarmaður fyrstu fram-
haldsgráðu í Hljdðfæraleik sem nýtur opinberrar
viðurkenningar á Spáni, en hiín er veitt af
Ramón Llull-háskólanum £ Barcelona í sam-
vinnu við Luthier-skólann. Hann hefur haldið
námskeið í gítarleik og kammertðnlist víða um
heim, m.a. í Wigmore Hall í Lundúnúm, við há-
skólann í Boston og Alfred Schnittke-tónlistar-
háskólann í Moskvu. Hann hefur enn fremur
setið í dómnefhdum í alþjóðlegum tónlistar-
keppnum.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32