Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Kjósandi

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Kjósandi

						

i, árg. — 1. tölnbl.

13. nóvember 1919.

Isatoldarpren tsmið j a.

€&íram£féð enóur

€$eyfijavifiur.

Alvarlegri athöfn en Alþingis-

kosningar en naumast hægt að hngsa

sér. Og p'ó fyigir meiri ábyigð at-

höfnuin vorum kjósenda við þessar

kosningar, en . nokkru sinni áður,

því nú eieum vér i fyrsta sinni'að

kjó«a fulltiúa til Alþingis hins full-

valda *slenzk* ríkis.

Er ekki fjani lagi að >;era sér

greir; fyrir því, hvers vegna vér er-

um orðnir fullvalda ríki. Það er

hvorki vegna fjölmennis né auðæfa,

heldur vegna þess að sambandsriki

vort og alíur hina mentaði heirour

hefir litið svo á, að þrátt fyrir fá-

menni og fátækt, væri þó menning-

ar- og vitsmunaþroski vor svo mik-

ill, að vér myndum geta séð sóma

vorum borgið sem fuilvalda ríki. Al-

þingi er hjarta þjóðféíags vors. Það

á að gæta hags vovs og sóma í við-

skiftum við önnur riki og leiða öll

innanlandsmá!. Þar naega fkki sitja

neinir liðléttingar, hv-orki heimskir

raenn né mentunarlitlir. Þar verður

að vera varbn maður i hverju rúmi.

Annars siglir litla íslenzka rikið ó-

varJega af stað.

Reykjavík hefir meiri skyldu en

nokkurt annað kjördæmi í þeim

efnum, að senda vel starfhæfa menn

á þing. Fjölmennið hér og það, að

Reykjavík er miðstöð allrar menn-

ingar landsins — höfuðstaður ls-

lands — veitir mönnum rétt til þess

að heimta meiri hæfilegleikamenn

héðan, en úr öðrum kjördæmum.

Það vill nú svo vel til, að Reykjavík

á kost á að scnd;i á þing tvo af

mikilhæfustu möunum þessa lands.

Það eru þeir Jón Magnússon for-

sætisraðherra og Sveinn Björnsson

yfirdómslögmaður. Þessir menn eru

ekki einungis þjóðkunnir, heldur

kunnir um öll Norðurlönd og víð-

ar, sem fram úr skarandi menn með-

al sinnar þjóðar. Þarf eigi að lýsa

þessum mönnum, svo kunnir eru

þeir kjósendum hér. Um ]ón Magn-

ússon nægir að minna á þao, að

í hans stjónmtíð varð ísland full-'

valda riki, og höfum vér ekki heyrt

nokkurn mann draga það í efa, að

það væri meira honum að þakka en

nokkrum öðrum einum manni. Væri

ekki úr vegi fyrir þá sem metafull-

veldi vort einhvers, að minnast þess

við kosningarnar hverjum vér eigum

það mest að þakka.

Sveinn Björnsson er ungur maður

enn, og hefir þó afrekað meira en

flestir núlifandi íslendingar á hans

aldri,    Mun óhætt að segja,   að   is-

leuzka þjóðin væntir ekki eins mik-

illa dáða af nokkrum yngri sona

sinna sem af honum. Það er heldur

eigi fnrða, því auk þess að hann

hefir setið a Alþingi og oftar en

einu sinni verið trúaaðarmaðar lands-

ins i öðrum ríkjum, hefir hann

hrundið af stað og veitt foistöðu

með framúrskarandi dugnaði og

hyggindum tveim mestu þjóðþrifa-

fyrirtækjum landsins: Eimskipafélag-

inu og Brunabótafélaginu. Væri ekki

úr vegi, ef kjósendur meta þetta

einhvers, að minnast þess nú við

kosningarnar.

Um hina frambjóðendurna, þá Ól.

Friðriksson, Þorv. Þorvarðarson og

Jakob Möller, má eflaust ýmislegt

gott segja, og án efa bjóða þeir sig

fram i þeim tilgangi að vinna Iandi

sinu og kjördæmi gagn. En sjálfsagt

sjá þó allir kjósendur að saman-

burður milli þeirra og hinna fyr-

nefndu : Jóns Magnússonar og Sveins

Björnssonar, er eins og milli batna

og fullorðinna manna. Og unga ís-

lenzka ríkið hefir ekki ráð á þvi að

hafa þroskalitla menn á þingi. Fjöl-

mennið þvi á kjörstaðinn, háttvirta

kjósendur, og kjósið þá

Jón Magnússon og

Svein Björnssoti.

Pingmannaefni

„alþýéunnar" /

Eru íslendingar orðnir litblindir

á manngildi? Hafa illar vættir vilt

þjóðinni sýa, svo að fiún sér ált

öfugt, —- rispað hana í augað, eins

og Dofri konungur vildi gera við

Pétur 0-aut' f orSum ? Það er hræSi-

legt að búa undir þeim álögum, að

sýnast roðhænsnin vera ernir og

skítseiðin stóriiskar. Og vonandi

er ekki svo ilt í efni um ráð ís-

lendinga, en þó er það sannast, að

oft* á maður bágt með að verjast

þeirri hngsun, að þessi þjóð -sé

leikin. —• —

ÞaS er næstum því raunalegt

að minnast þess nú, hvílíkar vonir

okkar bestu menn gerðu sér nm

framtíðina um þær mvmdir, sem

fariS var að hugsa til að endurreisa

alþingi. Menn trúðu því statt og

stöðugt, að þjóðin mundi hefja

sjálfa sig til vegs og gengis, e£

hún aðeins f engi aS njóta sín, menn

höfðu óbifanlegt traust á því, að

svo mikið af manndómi og mann-

viti byggi í kyninu, að hin forna

frægS íslands mundi birtast end-

urborin, ef þjóðin aðeins gæti slit-

ið sig úr haftinu.   Övo kvað J ónas:

Kíða skulu rekkar,

ráðum land byggja,

fólkdjarfir firðar

til fundar sækja,

snarorðir snillingar

að stefnu sitja,

þjóðkjörin prúðmenni

þingsteinum á.

Övo djarfir og !stórilr -voru þeir

vordraumar! Og sem betur f er haf a

þeir ekki allir orðið að engu. Bn

ekki getur maður látið vera að

minnast þess, að hin síðustn tntt-

ugu ár hefir Stefán frá Fagira-

skógi riðið til þings með goSorS

Einars Þveræings. Að SigurSur

búfræSingur hefir tjaldað Mosfeli-

ingabúð nálega jafniangan tíma.

Að Hákon í Haga skipar nú sæti

Gests Oddleifásonar. AS einmitt

slíkir „snarorSir snillingar" sitja

bvaS fastast í þingsætunum, óhagg-

anlegir eins og goS á stalli. Og

niaður hristir höfuðið, — sú hugs-

un ásækir mann, að þjóðin sé að

gera heillaspár sinna beztn manna

að öfugmculuiu.

Um kosningar þær, sem nú fara

í hönd, er það helzt til nýlundu,

að nú skiftast flokkar á annan

hátt, en áður hefir verið. Hingað

til hef ir í rauninni altaf veriS kosiS

um sjáifstæðismálið. Það mál hefir

jafnan verið efst á baugi í huga

kjósanda og hefir um langan ald-

ur kasað. undir sér öll önnur lands-

mái, svo að til vandræðia hefir

horft. En nú er ný öld að renna

upp og nýir flokkar að myndast.

Á síðustu árum hafa verkamenn

bundist samtökum til þess að bæta

kjör sín og hafa áhrif á landsmái

yfir höfuð, og eru þan samtök svo

sjáifsögð og eðlileg að engum skyn-

sömum manni ætti að koma til hug-

ar að amast við þeim. Alt er undir

því komið hver andi drottnar í verk

mannafélbgunum, hvernig þeim er

stjórnað og í hverja átt baráttunni

er beint. Því miður hefir byrjnnin

ekki tekist vel, verkalýðurinn hef-

ir látið ginnast til fárániegra gönu-

hlaupa og ef litiS er til þess, hverja

menn hann hefir sent fram á víg-

völlimi nú við þessar kosningar,

þá kemur enn í Ijós að mikið vantar

á, að verkamenn hafi ennþá náS

jslíkum píólitiskum þroska, sem

þeim er nanSsynlegur, ef hiuttaka

þeirra í pólitík á að verða annað en

skrípaleikur.

Þingmannaef ni „alþýðunnar''

eru þeir Ólafur Friðriksson og

Þorvarður Þorvarðsson.

Ólafu mun fyrst hafa orSið þjóð-

kunnnr rnaður 1916. Þá um vorið

kom hann af stað hásetaverkfali-

inu, og mundu þá fiestir hafa svar-

ið fyrir, að sá maSur yrði hafður

í framboði sem þingmannsefni

þessa bæjarfélags meðan sá vi8-

burður væri ennþá í fersku minni.

Hásetaverkfallið er aðalviðburður-

inn í stjórnmálasögu Ólafs og inunu

flestir ijúka upp ernum munni um,

að sjaldan hafi verið unnið meira

fólskuverk hér á landi. Sá hluti

verkalýðsins, sem áreiSanlega átti

viS langbezt kjbr að búa, var span-

aður út í þetta heimskulega upp-

hlaup, sem hlaut að enda með ó-

sigri, enda hé|st þar ait í hendur,

óbilgirnin, ofsinn og skammsýn-

in. Á því gönnhlaupi græddi eng-

inn lifandi maður eyrisvirði, ailir

biðu tjón af því, en þó einkanlega

hásetarnir, sem ekkert höfðu ann-

að en skömm og skaða npp úr öllu

saman. Það kann að hafa verið

Ólafi nokkur huggun, að honum

hafði tekist um leið að baka út-

gerðarmönnum stórtjón: Vitrum

mönnum telst svo til, að það tjón,

sem hlauzt af Kötlugosinu í fyrra,

hafi veriS smáræSi á móts við það

tjón, sem hafðist af hásetaverk-

faliinu. Það má nú að vísu segja,

a"ð það sé ekki tilþrifalítill borg-

ari, sem reynst hefir stórvirkari

heldur en gjósandi eldfjall. En

þrátt fyrir það ættu Reykvíking-

ar ékKi að senda Ólaf á þing fyr

en Skaftfellingar hafa kvatt Kötlu

gömlu til þingsetu fyrir sína hönd.

Þá verður eftirleikurinn óvandari

1 annað sinn hefir Ólafur vakið

eftirtekt aiþjóðar á sér, en það var

í fyrrasumar, 1 egar hann fór aS

sletta sér fram í sam'bandsmálið

meðan fulltrúar Dana og íslend-

inga sátn á rökstólum. Þá heimti

hann meS venjulegri greind og hæ-

ver'sku að Danir skyldu um aidur

og æfi jafn réttháir á íslandi sem

íslendingar sjáifir. Ef Ólafur hefir

vitað, hvaS hann var fið gera við

þaS tækifæri, þá er hann svikari

viS málstað íslendinga, ef á annað

borð nokkurt vit htfir verið íþeirri

baráttu, seih Jón Sgnrðsson

hóf og nú er tii iykta leidd. En

tí' hann er sá óviti, að hann hefir

aldrei sidlið, hver var aðalkjarn-

inn í réttarkröfum íslendinga, —-

ja, þá mætti ætla að höfuðstaður-

inn gæti útséð sér einhvern sæmi-

legri þingmann en hann. Hver

sá kjósandi, sem þykist unna

siálfstæði landsins, en greií5

ii Ólafi Priðrikssyni atkvæíi, skirp

ir í andlitið á sjálfum sér.

Að öSru ieyti þarf ekki að lýsa

pólitiskri starisemi þessa manns.

Hann vinnur  kappsamleg  atS  því

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2