Morgunblaðið - 08.12.1931, Síða 5

Morgunblaðið - 08.12.1931, Síða 5
Þriðjudaginn 8. desember 1931. ítl m „Öll Reykjauíkáhlcer“. í jármálaráðherrami hefir tekið málum. Engin ástæða er til þess i sjer undarlega nærri, að greinar hans um gengismáJið og kreppuna hafa þótt dálítið kímilegar. Ritar hann alllangt mál um þetta í Tim- ann 28. f. m. Smágrein, er ber nafnið „PóJit-! Eðlilegt væri því, að þær umr. ískar veðurfregnir“, virðist hon- bæru lieldur af því,- sem ritað slitið og á engan hátt út úr því um, að leggjast ekki flatir fyrir snúið, heidur fekk ráðh. rjettmæta fjárhags- og verslunarvandræðun- ofanígjöf fyrir það, að hann þarna um, heldur reyna að standa þau lagði andstæðingum sínum í múnn af sjer. íiæfingar, sem þeir alls < Engin tilraun var gerð til að ið lnilda að þessir menn taki með | liöfSu. borið fram, og tók svo til srnia út úr þessu, en aðeins bent Ijettúð á þeim málum. ' 'að mótmæla þcim. Slíkur mád- á hve vel færi á því, að þessi á- Uök þessara manna er mörg að j Eutningur er ósamboðinn góðum minning lræmi frá einum fremst finna í því, sem um málin er Er og tæplega beitt- af þeim manni þess flokks, sem undanfarin skrifáð í blöð Sjálfstœðismanna. !w‘m tnia sjálfir málstað sínnm. ár hefir verið að lagfæra fjárhag I Því reyndí ráðh. ekki að verja sig landsins. er hann var vlttur fyrir þetta? Af Því reyndi ráðh. ekki að sýna um hafa sámað einna mest, þó hefir verið um þessi efni. Mundi einhverjum ástæðum hefir honum fram á, á hvern hátt hjer hafði lýsir hann einnig sökum i Vest- og eflaust sá verða dómur óvil- firðingafjórðung. Hann segir: „1 hallra manna. En ekki er það sök einu vestanblaðinu stendur þetta Jæssara manna, að greinar Á. Á. eitt um greinar mínar: ,011 Reykja- hafa gleymst í sambandi við Iiinar vík hlær!. „Tilganginum er náð“.: alvarlegu umræður. Við athugun segir hann enn fremur. „Háð og! mun hann og eflau.st komast til ])ótt rjettara að niinnast ekkert á verið slitíð úr samliengi, og srniið þetta frekar. En í þess stað gerir út úrf Hann gerir enga tilraun til liann sig aftur sekan um hið sama. þess í sinni löngu grein. Hann tilfærir úr greininni „Pólit-. Pjórða „setningin“ er svona: 'skar veðurfregnir“ þessa máls-; „Eiga Knglendingar því meira grein: ,.Nei, það er víst hvergi undir okkur en við nndir þeim“ Ráðherrann segir um smágrein- l.vöruskifta- og sknldafarveg sel- að okki er um það getið, að hann ina „Pólitískar veðurfregnir": „Efnið er athugasemdir við fjór- ar setningar eða svo úr grein minni, sem allar eru slitnar út úr samhengi og ein silitin í sundur, til þess a.ð auðveldara yrði um útúrsnúninginn.' ‘ Þetta eru fullkomin ósannindi. „Setningar" þær, er teknar voru úi- groin hans. eru sjálfstæðar, o;r eng'in tilraun gerð til áð snúa ú I úi' þpim. Pyrsta ..setningin“ var svona: ..stiaumur tímans fellur í hinn l'oma fárveg vöruskiftanna.“ Heil ei' inálsgreinin svona: „Alþjóða- gjaldeyririim. gullið, hefir brugð- ist, og straumur tímans fellur í hinu forna f'arveg vöruskiftanna". Hver maður sjer, að það, sem framan af málsgreininni var felt, breytir engu, ]>ví tilgangurinn var aðeins sá. að mÓtmæla því, að vöruskiftaverslunin væri að sigra en ekki hinu. að gullið- hefði brugð ist. sem gjaldeyrir. Staðhæfingu ráðh. var mótmælt blátt áfram o án adl's útúrsuúnings. Rök voru að sönnu ekki færð að því, að vöruskifti gæti ekki orðið almenn- ur verslunarmáti. En þess gerðist líka varla þörf. Alment munu menn skilja það, að það er óbugs- andi að vershinarhættir færist aft- ur í það gamla úrelta horf. Þó gullið bregðist sem gjaldeyrismæli kvarði, sem reyndar alls ekki er enn orðið. finst. eflaust annar mæli kvarði. Hitt er blátt áfrarn óhugs- andi, að peningar og ávísanit- hverfi og að öll verslun verði einskonar pinklaskifti. Ráðh. sjer 1 og sjálfur veiluna í sínum málstað og þá grípur hann til útúrsnún- inga, þ. e.: hann reynir að snúa sig út úr rakakreppunni með því at gefa orðinu „vöruskiftí“ ' ranga merkingu, eflaust vísvitandi. Ilann vill sem sje. svo dæmi sje tekið, kalla það vöruskiftí, að islenskur útgerðarmaður selur fisk til Eng- lands, og fær hann borgaðan með ávísun á banka, ef íslenskur kaup- maður samtímis kaupir vöru í Eng landi, auðvitað líka gegn ávísun á banka. Þetta eru alls ekki vöruskiftí. Yöruskifti eru það, ef hinn ísl. útgerðarmaður tæki vörur fyrir fiskinn hjá kaupanda hans. stöðu- og einokunarverslunar- liafi á undan tilfært., að við kaup ;innar.“ um vörur af Englendingum fyrir I þessari málsgrein er því hald- 20 milj. kr., en þe.ir kaupi vörur ið fram að hjá kaupfjelögunum af okkur fyrir aðeins 12 m-ilj. kr. sje viiruskiftaverslun og skulda- En nú var það ekki ætlunin að verslun, eins og var hjá einokunar mótmæla þessum tölmn, helduv versluninni og selstöðuverslunum. ályktuninni er af ])eim var leidd. Þetta læst ráðh. ekki sjá nje Hún er alröng, þvi það er svo ör- skilja, en mótmælir harðlega því. títill hlnti af útfl. Breta, seni þeir að kaupfjelögin sjeu selstöðuversl- selia okkur, að það dregur þá un og einokunarverslun, þó enginn ekkert, en vio seljum þeim um hafi haldið því fram. 1/6 af öllum útflutningi okkar. Þ»>ir menn, sem beita slíkum rit- Ráðli. átelur harðlega óvand- brögðum, eiga helst ekki að tala. aða blaðamensku og er allstórorð- um drengskap í rithætti. ur um það efni. Sýnist honum nú Þriðja „setningin“ var svona: ekki sjálfum við nánari athugun, „Það væri danði fyrir okkar þjóð.þessi umvöndun skarta dálítíð að leggjast nú á bakið, þegar allir j broslega í dálkum Tímans? Sýnist aðrir neyta alls hins ýtrasta í staðihonum ekki líka, ef hann litast um þess að standa upprjett“. Aftan'í nágrenni sínu, að fáanlegt hefði við málsgreinina vantaði þessi orð-: i verið rjettmætara tilefni tál um- gremja gengur eins og alda um!skilnings á því, hvers vegna þær uema í kaupfjelögunum, sem við- Það sem ráð'h. hjer efalaust þyk- bæinn“ o. s. frv. Og enn þetta: | Onkum hafn snert kímnistrengina. jskiftin eru fallin í hinn forna ir skorta á rjett samhengi, er það, , Það eru örlög, margra stjórnmála manna að verða með tímanum svo þaktír af „slagorðum“ andstæð- inganna að almenningur sjer hvergi móta fyrir hinum rjettii svip þeirra eða röknm.“ Það snertir mann altaf óþægi- lega að heyra kveinstafi, setr. el<k: eru uppgvð. I ví er þa ' f.,aiTÍ höfund’ úoumc-fndrar sináp'i. Ina'' að hælast nú uip- ViII hann kann- ast við, að ætíð er rangt að leitasr við að særa andstæðing að óþörfu. En í þessu efni er þó sú afsökun, að það er nokkuð sjaldgæft, að menn í sporum hr. Ásgeirs Ás- geirssonar taki sjer skop svo nærti sem hann gerir. Vill ísafold og Vörður án allrar kérskni benda honum á, að ef hann skyldi öðru sinni berast í pólitískt fylkingar- brjóst og það þá henda hann að vekja kímnibros mótherjanna og blutlausra áhorfenda, að kveinka sjer þá sem minst, því altaf er þó búningsbót, að bera sig karlmann- lega. Biað þetta mun hins vegar í framt.íðinni gera sjer far um að leika svo gætilega að „dúkkum“ Afturhaldsins, að það megi teljast fyrirmyndar meðferð á barna- gullum. Ef ráðherrann hefði látið sjer nægja að vanda um það er hann tclur óþarfa kerskni í sinn garð, hefði hann náð ræl viðunanlegum máíalokum. En kvörtun hans und- an því, að greinar hans ekki vöktú alvarlegar umræður, og síi staðhæfing hans, að orð hans sjeu rangfærð, valda því, að ekki verður komist hjá að angra hann á ný. Ráðherrann segir að greinum sínum (um gengismálið, kreppuna og verslunarmálin) hafi ekki verið svarað af pólitískum andstæðing- v.m með neinum rökum. „svörin hafa eingöngu verið smáskætingur í ýmsum blöðum“, segir hann. Með þessum orðum er hann að reyna að læða því inn hjá lesend- um sinum, að blöð Sjálfstæðis- manna bafi ekki treýsta sjer til að rökræða þessi mál. Ráðherrann veit að þetta er blekking. Ilann veit að Mbl. og Isaf. hafa flutt margar greinar um þessi mál. 1 blöðum Sjálfstæð- ismanna hafa þau verið rædd frá mörgum hliðum og af fylstu al- vöru. Að sjálfstæðisblöðunum stendur mikill meiri hluti þeirra manna, sem reka hin stærri at- vinnufyrirtæki, og því hafa einna mesta ástæðu til að leitást við að skilja eðH þessara mála. í þeim hópi eru og þeir menn sem helst Önnur ,,eetningin“ var þessi: „Það er fáviska að ætla að inn- flutningshöft okkar sjeu upphaf tolla- og haftastefnu þeirrar, sem nú eru ríkjandi í heiminum, það er álíka fáviska og að íslenskt stjórnarfar undanfarin ár sje or- „og grípa til þeirra vopna, sem vöndunar, en skopgrein, sem ger- nærtæk eru“.. Sjer væntanlega jsamlega er laus ‘við klúryrði? bver maður, að ]>að raskar engu, | Og enn fremur: Trúir hann því. þc þessi hortittur væri af feldur. að hægt sje að láta „alla Reykja- Þó málsgreinin sje afturfótafæð-. vík hlæja“ að einum rnanni, án ing, er þó meining hennar sýni- þess hann sje í raun og veru lega sú, að brýna það fyrir mönn- skoplegur? Brjefaviöskifti borgarstjóra og atvinnumálaráöherra út af hækkun útsvaranna. hiis hafa ekki verið bygð og fjeð, isem ætlað var til þeirra bygginga, jsamt. 120,000 kr. hefir ekki verið j notað. Hinsvegar varð ekki kom- ist hjá að lialda áfranx vinnu við nýja barnaskólann og var búið að verja til hans kr. 129250.04 liinn 31. okt„ og bætast enn við útgjölcl sem óhjákvæmileg eru. Um hygg- ingu sxuidhallar var bxiið að semja fvrir áramót og eru xitgjöld til hennar kr. 136.354.71 til 31. okt. og loks hefir kostnaður við að fullgjöra hitaveitu að barnaslcól- anurn og Landsspítalanum orðið ki’. 87.493.87 t.il sama tíma, en verkinu ekki lokið. Til verka þeirra, sem átti að vinna. fyrir lánsfje hefir þannig til 31. okt. þ. á. verið varið: Barnaskólabyggingar kr. 129250.04 Sundliallar...........— 136354.17 Hiíav' itxx...........— 87493.87 kr. 353098,62 Lán heíir verið fengið -— 112500.00 kr. 240598,62 og lxjer við bætast afföll á skuldabrjef- unum, sem eklti eru enn færð til reikn- ings á þessum liðum 4500.00 hafa fræðilega þekkingu og sok heimskreppunnar.“ reynslu í fjármálum og verslunar-1 Þetta er ekki úr neinu sambandi Frá skrifstofu borgarstjóra lief- ir Morgixnbl. borist eftirfarandi brjefaskifti, með tilmælum um, að þau yrðu birt í blaðinu. Brjef þessi gefa nokkura skýr- ■ingu á málinu, og er því rjett að þau verði almenningi kunn. En á engan hátt verður af þeirn sjeð, að þær upplýsingar í-aski á nokk- urn hátt þeirri skoðun, sem komið Jief'ir fram hjer í blaðinu, hve afar óheppilegt það er, að auka nxx á vandræði og erfiðleika bæj- armanna, með hækkun útsvar- anna. En úr því þessxx fekkst fram- rengt, verða bæjarbúar enn þá kröfuharðari en áður, til bæjar- ■stjórnar, að gæta hinnar ýtrusttu sparsemj um öll xitgjöld bæjar- ins á næsta ári, svo hægt verði að lækka útsvörin næsta ár, að sama skapi, sem þau nú eru hækkuð. Hjer fer á eftir greinargerðin frá skrifstofu borgarstjóra. horfið að þvi ráði, að hækka út- svör þessa ár um 10% ,þykir rjett að almenningi gefist kostur á að kynnast þeim brjéfum, sem farið ■hafa milli borgarstjóra og atvinnu málaráðherra um þetta efni. Brjef borgarstjóra til atvinnu- og samgöngumálaráðuneytisins ds. 24. nóv. 1931. Á fjárliagsáætlun Rvíkur fyrir líðandi ár var ráðgert að taka 500 þús. kr. lán lxanda bæjarsjóði og átti að nota fjeð til þessara fx-am- kvæmda : 75000 kr. til áhaldahúss. 150000 tíl barnaskólabyggingar. 45000 til gagnfræðaskólahúss. 100000 til sundhallar og 130000 til liitaveitn. Lánið var boðið xxt sem skulda- brjefalán, en skuldabrjef hafa ekki verið seld fyrir meira en kr. 122500.00. Allar tilraunir til að fá lánið á annan hátt liafa ekki borið árangur. Lánstílboð, sem fengið var í Englandi, var drpgið til baka 22. ág. aðallega, að ]xví er virðist vegna lxins póHtíska ástands og fekkst eltki endurnýjað, enda kom Af því að vart hefir orðið nokk- urs misskilnings bæði í blöðum og: gjengishrunið í Englandi skömmu manna á milli um ástæðurnar fyr- '8iðai\ f gagnfræðaskóla- því. að bæjarstjórnin hefir' Áhaldahús Það er þá samtals . . kr. 245098.62 sem varið hefii’ verið úr bæjarsjóði til þessara verka umfram áætlun, og hjá þessum útgjöldum hefir ekki verið hægt að komast. Til að standast þessi útgjöld auk annara xitgjalda bæjarsjóðs hafa verið fengin bráðabirgðarlán, sem þarf að borga, en ]xað er ekki liægt að gera af áætluðum tekjum bæjarsjóðs, og bærinn hefir ekki aðrar liandbærar eignir, sem taka mætti til. Bæ.jarstjórnin hefir því ákveðið að nota heimildina í 3. gr. laga nr. 46. 15. jíiní 1926 xxm útsvör til hækkunar á xxtsvörum árið 1931 og hefir samþykt að láta fara fram framlialdsniðurjöfnun, er nomi 10 - tíu — af hundraði af útsvari hvers einstaks gjal'danda. I.eyfi jeg mjer hjer moð að æskja samþykkis ráðuneytísins til I essarar ráðstöfunar. Til skýringar slcal jeg geta þess, að jafnað hefir verið niður alls á árinxi 1931 kr. 2.346.155.00. en nið- urjöfnunarnefnd, yfirskattanefnd og ráðuneytið hafa lækkað iitsvör- in um kr. 90.085.00 svo að öll út- svai’supphæðin, sem til inn'heimtu kemur er kr. 2.256.070.00. Þess utau hefir bæjarstjórnin orðið að fella niður nokkur xítsvör, sem ranglega hafa verið lögð á, en þau nerna Htílli upphæð. Utsvörin voru áætluð kr. 2.154.713.59, en niður- ic'.fnuð útsvör kr. 101.356.41. eða 4.7% xxm fram áætlun í stað 5—109/. — Framhaldsniðurjöfnun, eins og bæjarstjórnin hefir ákveð- ið hana, mun samkv. þessu nema sem næst 225 jxixs. kr., og er það í rauninni minni upphæð en þyrfti til að . jafna hallann, sjerstaklega þegar tillit er tekið til vanhalcla við innheimtu iitsvaranna. Bæjar- stjórnin gerir sjer samt von um að komast af með þessi auknu útsvör. Leyfi jeg mjer að vænta svars ráðuneytisins svo fljótt, að ákveða megi gjalddaga útsvarsins eftir framhaldsniðurjöfnun 1. dag. des- embermánaðar n.k. Brjef atvinnu og samgöngu- málaráðuneytisins til borgarstjóra dags. 30. nóv. 1931. Með brjefi dags. 24. ,þ m. hafið bjer. hr. borgai’stjóri, af liálfu bæjarstjórnar Rvíkur farið fram á að leyfð yrði framhaldsniður- jöfnun á útsvörum þessa árs, er

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.