Morgunblaðið - 13.04.1967, Qupperneq 14

Morgunblaðið - 13.04.1967, Qupperneq 14
14 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 13. APRÍL 1967. Miklar umrœður um samningsrétt Banda lags háskólamenntaðra manna: Taka ber til alvarlegrar athug- unar samningsað ild háskdlamanna — sagði Olafur Björnsson A FUNDI í Efri deild Alþing- is sL þriðjudag urðu all mikl- ar umræður um samnings- rétt Bandalags háskólamennt aðra manna og kom m.a. til snarpra orðaskipta milli Ólafs Djörnssonar og Jóns Þor- steinssonar annars vegar og Ólafs Jóhannessonar hins veg ar um það, hvort BSRB hefði lýst yfir fylgi sínu við það að Bandalag Háskólamenntaðra manna fengi samningsrétt eða ekki. Ólafur Björnsson sagði að taka bæri til alvar- legrar athugunar hvort ekki væri eðlilegt að veita Banda- lagi háskólamenntaðar manna samningsrétt en vakti athygli á ýmsum vandamálum sem fram mundu koma, ef það yrði gert. Þá kom einnig nokkuð fram í þessum umræðum sú skoðun að ef Bandalagi há- skólamenntaðra manna yrði veittur samningsréttur kynni svo að fara að BSRB sundr- aðist. Hér fer á eftir frásögn af umræðunum og kafli úr ræðu Ólafs Bjömssonar: Það er einn þáttur kjaramála opinb. starfsmanna, sem ég get ekki stilt mig um að fara nokkr- um orðum um að gefnu sér- stöku tilefni við 1. umr. máls- ins, en það er samningsréttur háskólamenntaðra manna, en eins og flestum er kunnugt, hafa verið uppi um það háværar kröfur á Bandalagi háskóla- menntaðra manna og einstökum aðildarfélögum þess bandalags að fá samningsrétt í eigin hend- ur fyrir meðlimi sína. Að vísu kemur það mér nú nokkuð á óvart, sem mér skild- ist, að hv. 3. þm. Norðurl. v. gæfi í skyn, að stjórn Bandalags starfsmanna ríkis og bæja væri þegar fyrir sitt leyti búin að samþykkja ákveðna breytingu í þessa átt. En hvað sem því líð- ht, get óg fullyrt það, að innan stjórnar bandalagsins er fullur skilningur á óskum háskóla- menntaðra manna í þessu efni. Það er að vísu nú orðið á 3. ár, síðan ég hef átt sæti í stjórn bandalagsins, þannig að ég get ekki talað hér sem neinn full- trúi fyrir bandalagsstjórnina, en þessi mál vár þegar oft farið að bera á góma, þegar ég síðast átti sæti í bandalagsstjórninni og ég hef ekki orðið þess var, að veruleg breyting hafi orðið á viðhorfum bandalagsstjórnar- innar í þesus efni. Mér er kunn-' ugt um það, að þáv. og*raunar núv. formaður bandalagsins og bandalagsstjórnarmeðlimir al- mennt höfðu góðan skilning á þessum málum og munu út af fyrir sig vera reiðubúnir til að fallast á nýja skipan þessara mála að því leyti, sem slíkt þó samrýmist hagsmunum heildar- samtakanna. Fyrir hinu má þó ekki loka augunum, að hér er ýmis konar vandi á höndum, sem gera verður sér grein fyrir, hvernig leysa má, ef horfið verð- ur í einhverri mynd að nýrri skipan þessara mála og vil ég þá benda á að málið er ekki svo einfalt, að það sé ákveðinn fjöldi félaga háskólamenntaðra manna í Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja, þannig að hægt sé að leysa það á þann einfalda hátt, að umboð þessara félaga, sem sum hver a.m.k. munu einnig vera aðilar að Bandalagi há- skólamenntaðra manna, flytjist yfir til þeirra samtaka. Það hafa verið aðeins 4 félög háskóla- menntaðra manna í Banda- lagi starfsmanna ríkis og bæja. Það voru nánar tiltekið Presta- félag fslands. Læknafélag fs- lands, _ Félag starfsmanna Há- skóla íslands og Félag mennta- skólakennara. Samanlögð tala meðlima þessara félaga mun varla hafa verið yfir 300 eða rúml. 5% af meðlimatölu Banda lags starfsmanna ríkis og bæja í heild. Eitt þessara félaga eða Lækna félag íslands hefur síðar gengið úr bandalaginu, en í því sam- bandi má þó vekja athygli á því, að það var aðeins hluti af Læknafélagi fslands, sem hafði aðild að bandalaginu eða hér- aðs- og embættislæknar. Nei, flestir háskólamenntaðir menn í þjónustu ríkisins eru aðilar að öðrum félögum. í einu tilviki eða hvað snertir Landssamband framhaldsskólakennara hafa há- skólamenntaðir menn að vísu gengið úr slíkum samtökum og myndað sitt eigið félag, sem hef- ur aðild að Bandalagi háskóla- menntaðra manna. En einmitt, þegar þetta er haft hugfast, að háskólamenntaðir menn, sem starfa í þjónustu hins opinbera, hafa aðild að öðrum einstökum bandaiagsfélögum eru yfirleitt ekki í sérfélögum, gerir þetta viðkvæmt vandamál ihnan þess ara einstöku félaga. Og einn sá vandi ,sem leysa þarf, áður en þessum málum er ráðið til lykta er auðvitað sá, hvernig eða eftir hvaða reglum eigi að draga markalínurnar á milli Banda- lags starfsmanna ríkis og bæja og Bandalags háskólamenntaðra manna í þessum efnum. Maður getur hugsað sér þá leið, að Bandalag háskólamenntaðra manna fari með samnin/gsum- boð fyrir alla háskólamenntaða menn, sem eru í þjónustu ríkis- ins óháð því, hvaða störfum þeir gegna. Og í öðru lagi væri hægt að hugsa sér það, að Bandalag háskólamenntaðra manna fari með samningsumboð þeirra, sem gegna stöðum þar sem krafizt er samkv. 1. og reglum, að há- skólamenntun þurfi til að fá að gegna slíkum störfum. í þriðja lagi gæti náttúrlega líka komið til greina að Bandalag háskóla- menntaðra manna fari með samningsumiboð þeirra, sem í senn eru háskólamenntaðir og gegna störfum, sem háskóla- menntunar þarf til. En fyrir því verður auðvitað að gera sér grein, hvaða leið á að fara í þessum efnum og hver leiðin, sem valin mundi verða, mundi skapa sín vandamál án þess að ég reki það nánar. Ég skal vissu- lega taka það fram, að ég álít ekki, að hér sé um neinn óleys- anlegan vanda að ræða, en það verður að gera sér grein fyrir því, hvernig þennan vanda skuli leysa, áður en málunum er ráð- ið til lykta og margt er það fleira í þessu sambandi, sem auðvitað verður að gera sér grein fyrir, hvernig nánar skuli skipa, ef þessi leið verður valin. Og annar vandi kemur hér auðvitað líka til, sem hæstv. fjármrh. drap á í ræðu sinni við 1. umr. máls- ins og það er þetta, að þó að há- skólamenntaðir menn vissulega hafi sína sérstöðu, sem taka þarf tillit til, geta það verið fleiri starfshópar, sem óska eftir því Ólafur Björnsson sama þannig að þá verður að finna þann gullna meðalveg í því efni að gæta þess annars vegar, að samningsrétturinn dreifist ekki á allt oÆ margar hendur, sem getur orðið til þess að skapa meira eða minna öng- þveiti í þessum málum og og svo hins ,vegar að taka tillit til þess, að allir starfshópar hafa a.m.k. aðstöðu til þess að koma sínum sjónarmiðum á framfæri, þegar samið er um kjaramál. Mér er óhætt að fullyrða það, hvað sem öllu öðru líður, þó að ég, eins og ég áðan tók fram, tali ekki hér sem neinn fulltrúi fyrir núverandi bandalagsstjórn, að Bandalag starfsmanna ríkis og bæja hefur viljað taka fullt til- lit einmitt sérstaklega til óska háskólamenntaðra manna við samningagerðina og sýnir það sig m.a. í því, að það hefur allt- af þótt sjálfsagður hlutur þrátt fyrir það þó að þeir, sem eru meðlimir í félögum háskóla- menntaðra manna séu aðeins um 5% af tölu meðlima bandalags- ins í heild, að þeir ættu a.m.k. 1 af 5 kjararáðsmönnum, sem fara með samningsréttinn fyrir hönd bandalagsins. Og þar sem það hefur alltaf þótt sjálfsagt, að formaður bandalagsins ætti sæti í kjararáði, hafa háskóla- menntaðir menn þannig í raun- inni ráðið 1 af 4, sem bandalagið hafði frjálsan rétt til að ákveða, hverjir ættu þar sæti í kjara- ráði. Á þetta vildi ég nú leyfa mér að benda. Enn fremur á það, að þó að háskólamenntaðir menn hafi vissulega ástæðu til þess að vera óánægðir með sín launakjör, hafa þó kjarasamn ingar þrátt fyrir allt verið mjög stórt spor í áttina til þess að nokkur leiðrétting fengizt þó á þessum efnum, því að með fyrsta kjaradómi, sem upp var kveð inn fengu háskólamenntaðir menn yfirleitt miklu meiri launa hækkanir heldur en almennar voru hjá opinberum starfsmönn- um, í mörgum tilvikum launa- hækkun um 80% eða jafnvel meira. Nú var það að vísu svo, að þessi launakjör voru mjög bágborin og orðin fráleit fyrir, en hér var þó u>m verulega leið réttingu að ræða. Og á það má sérstaklega benda að ég dreg mjög í efa, að slík leiðrétting hefði fengizt ef það hefði ekki verið þannig, að það var banda lagið, sem tók Þaðuppá sína ðin ólaf j6harajessonar að arma að leggja serstaka aherzlu á leiðréttingu á launakjörum þessara manna. Ég get í þessu efni talað af nokkurri reyslu, af því að ég hef verið formaður þessara samtaka lengur en nokk ur maður annar hingað til og því átt í samningum um launakjör við ýmsa ráðh. úr ýmsum flokk- um. Og sameiginlegt öllum var það, að ef farið var fram á leið- réttingar fyrir láglaunafólk, sem gegndi hliðstæðum störfum hjá því opinbera, eins og unnið var á almennum launamarkaði. Það var öllum ljóst að það var ekki mögulegt, heldur að opinberir starfsmenn höfðu fengið svona mikla hækkun og þess vegna þyrftu allir aðilar að fá sömu hækkun eða jafnvel meira. Það kom þá í ljós, að hjá almenn- ingi vantaði skilning á þ-ví, að leiðréttinga væri í þessu efni þörf og ég vil ljúka þeim orð- um, sem ég mæli hér í þessu tilefni með því að benda á það að vissulega þarf að endurskipa þessi samningamál og taka það til mjög alvarlegrar athugunar m.a., hvort ekki er eðlilegt að háskólamenntaðir menn hafi sinn eigin samningsrétt og fundn ar séu leiðir til þess að koma því fyrir á hagkvæman hátt. En grundvallarvandamálið, sem hér er um að ræða, leysist þó að mínu áliti ekki með því einvörð- ungu. Ólafur Jóhannesson (F) sagði, að það væri staðreynd er lægi fyrir BSRB hefði tékið jákvæða afstöðu til samningsaðildar Bandalags háskolamanna og sam þykkt þess efnis hefði verið birt. Þetta þyrfti því engum að koma á óvart. Ræðumaður kvaðst geta tekið undir það sjónarmið fjá'- málaráðhtrra að æskilegast væri að samningsaðilinn væri einr. en eins og málum væri komið ran kerfið brotið niður og ekki v ð það unað. Það hlýtur ennfmn- ur að vera hagkvæmara að semja við tvo aðila heldur en fleiri eins og vel getur orð',5 c-í þessi þróun heldur áfram Ræðu maður hvað rök Ólafs Björnsscrv ar að sínu mati ekki þung á met unum og hér væri ekki um óleys anlegan vanda að ræða. Þaö hlýtur að verða að miða við það hvort störfin eru’þess eðlia að háskólamenntunar þurfi !il þeirra. Ólafur Björnsson (S) k^að sér hafa verið kunnugt um það lengi að stjórn BSRB væri skki andvíg samningsaðild BH en hagsmunum heildarsamtakanna væri ekki þar sem stofnað f hættu og vel má vera að gerð hafi verið um þetta einihver al- menn samþykkt. En ég hef eng- ar t.illögur séð um skipulag þess- ara mála í einstökum atriðum. Mál þetta er ekki óleysanlegt en við ákveðin vandamál er að etja og einhver þarf að leggja í það vinnu að finna á því lausn. Jón Þorsteinsson (A) sagði, að sér kæmi á óvart sú futl- BSRB væri samþykkt samnings aðild BH. Hann kvaðst stinda í þeirri meiningu skv. áliti fulltrúa BSRB í nefnd þeirri er vinnur að endurskoðun laga um kjarasamninga opinberra starfs- manna að BSRB féllist ekki á samningsaðild BH. En spurning- in er þessi: Er einhver grundvall arástæða til þess, að BH semji sérstaklega og eiga þá ekki al- veg eins þeir sem hafa kennara menntun að semja sér? Ef marg- ir aðilar eiga að fá samnings- rétt, getur einnig verið spurning um, hvort tilteknar ríkisstofnan- ir eiga ekki að semja sérstak- lega. Ný mol Guðlaugur Gislason (S) hefur lagt fram á Alþingi frv. um heimud fyrir ríkisstjórnina til að selja eyðijörðina Hól f Ölfusi í Árnessýslu. Jón Skaftason (F) hefur lagt fram þingsályktunartillögu um sérstaka rikisstofnun til þess að stuðla að uppbyggingu niður- suðuiðnaðar og ennfremur um lagningu Vesturlandsvegar f Kollaf i arðarbotni. Ágúst Þorvaldsson (F) o. fL hafa lagt fram frv. um breyt- ingu á lögum um Stofnlánadeild landbúnaðarins. Frv. tveggja Sjálfstœðisflokksþingmanna: Sjúkradagpeningar og siysabætur — greiddar með öllum bornum bótþega JÓN ÍSBERG og Pétur Sig- urðsson hafa lagt fram á Alþingi frv. um breytingar á lögum um almannatrygg- ingar þess efnis að greiddir verði sjúkradagpeningar og slysabætur með öllum börn- um bótaþega en ekki aðeins þremur fyrstu börnunum eins og lög mæla fyrir um nú. í greinargerð segir: Þessi takmörkun á greiðslum til þeirra bótaþega, er njóta sjúkra- og slysabóta, er senni- lega komin í lögin fyrir misskiln ing. í frumvarpi að trygginga- lögum, sem lagt var fyrir Al- þingi 1945, segir svo í 31. gr. að foreldrar eigi rétt á fjölskyldu bótum, „sem hafa á framfæri sínu 4 börn eða fleiri“. í 3. mgr. 42. gr. frumvarpsins segir: „Þeg- ar sjúkrabætur eru greiddar (þ.e. sjúkradagpeningar til full- orðinna einstaklinga), er auk hinna venjulegu fjölskyldubóta samkv. 30.—32. gr. einnig greitt með þremur fyrstu börnunum í hverri fjölskyldu." Ákvæðin um slysabætur er að fiinna í 55. gr. frumvarpsins og eru efnislega eins. Þessi ákvæði frumvarpsins urðu að lögum um almanna- tryggingarnar, nr. 50, frá 7. maí 1946, en þar eru ákvæðin um fjölskyldubætur í 30., 31. og 32. gr. laganna, um sjúkrabætur í 40. gr. og um slysabætur í 53. gr. Samkvæmt þeim ákvæðum, sem rakin hafa verið, er aug- ljóst, að ætlunin var að ívilna þeim, sem urðu óvinnufærir vegna sjúkdóms eða slysa, þar sem þeir fengu fjölskyldubætur með öllum börnum sínum, en aðrir aðeins með fjórða barni og þar fram yfir. Nú eru greidd- ar fjölskyldubætur með öllum börnum, og er þegar af þeirri ástæðu ranglátt að takmarka greiðslu sjúkra- og slysadagpee- inga við aðeins 3 börn. Auk þes» má benda á, að ætlun löggjaf- ans mun vera, að bótaþegar sjúkra- og slysabóta njóti ekki minni bóta en öryrkjar, en ör- yrkjar eiga rétt á barnalífeyri fyrir öll sín börn. Útgjaldaaukning vegna þess- ara breytinga er hverfandi líltiL Hér er fyrst og fremst um sann- girnismál að ræða, sem þeir, er vinna við framkvæmd trygg- ingalaganna, hafa áhuga á að fá framgengt.

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.