Morgunblaðið - 12.05.1971, Side 19

Morgunblaðið - 12.05.1971, Side 19
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGITR 12. MAÍ 1971 19 Ingvar Stefánsson, skjaiavörður-Minning Fæddur 9. .júní 1935 Dáinn 30. apríl 1971 Þegar mér barst sú harma- fregn fyrir fáeinum dögum, að Ingvar Stefánsson, starfsbróðir minn, hefði látizt hinn 30. april s.L, kom hún mér ekki á óvart. Svo lengi hafði hann legið þungt haldinn á sjúkrahúsi, fyrst hér heima en siðan í Lundúnum. Við hinu höfðum við, sem unnum með honum daglega, aftur á móti ekki búizt, þegar hann fór á sjúkrahús í s.l. nóvembermán- uði, að þau veikindi, sem höfðu bagað hann alllengi, vœru eins alvarlegs eðlis og raun var á. Af slíkri þolinmæði hafði hann aUtaf umborið þau og stundað störf sín eftir sem áður, eins og ekkert hefði í skorizt. Ingvar er fæddur í Reykjavík 9. júní 1935. Eru foreldrar hans Jórunn Jónsdóttir frá Nautabúi í Skagafirði og Stefán Þórarins- son, prests á Valþjófsstað Þórarinssonar, og stendur því að honum mikið dugnaðar- og gáfufólk í báðar ættir. Hann lagði ungur út á mennta- brautina, eins og hugur hans stóð til. Lauk stúdentsprófi úr máladeild Menntaskólans á Akureyri 1955 og varð cand. mag. í islenzkum fræðum frá Háskóla íslands 1964. Seink- aði honum verulega í háskóla- námi af völdum alvarlegs slyss, sem hann varð fyrir á þeim ár- um og hefir ef til vill verið und- irrót þeirra veikinda, sem drógu hann til dauða. Ég kynntist Ingvari veturinn 1964-'65, er hann vann sem styrk þegi við Handritastofnun ís- lands, sem var þá til húsa í Safnhúsinu við Hverfisgötu. Síðan réðst það svo sumarið 1965, að mér var veitt riflegt leyfi frá störfum mín- um við Þjóðskjalasafnið til rit- starfa, en Ingvar var ráðinn staðgengill minn þar. Varð það svo úr, að hann ílentist á Þjóð- skjalasafninu, þar eð föst staða losnaði þar árið 1968. Aðalprófgrein Ingvars var annars bókmenntasaga, og upp- haflega mun hugur hans fremur hafa staðið til bókmenntasögu- legra viðfangsefna en starfa við stofnun eins og Þjóðskjalasafnið, sem er aðallega vettvángur sagnfræði og annarra félagsvís- inda. En hann var gæddur fjöl- þættum gáfum ásamt mikilli fróð leikslöngun og almennum áhuga á mönnum og málefnum i samtíð og fortíð og undi þvi safnstörf- unum vel, þegar til kom. Að eðlisfari var hann lika ötull og samvizkusamur starfsmaður og ávallt boðinn og búinn til að taka þar til hendi, sem með þurfti. Með þvi að Ingvar var ennfremur vandvirkur, glögg- skyggn og hafði til að bera ágæta skipulagsgáfu, afkast- aði hann miklu verki og góðu á þeim fáu árum, sem hans naut við á Þjóðskjalasafninu. Á fyrstu árum sinum þar kom hann m.a. röð og reglu á kirkna- safnið, sem hafði verið i hinni mestu óreiðu, allt siðan hluti var varðveittur utan borgarinn- ar á stríðsárunum af öryggis- ástæðum. Síðar vann hann t.d. ásamt fleirum að endurröðun á skjalasafni stiftamtmanns. En það verk, sem mun vafalaust lengst halda á loft minningu hans á Þjóðskjalasafninu, er endur- skipulagning skjalasafns lands- höfðingja, sem hafði alltaf ver- ið afar óaðgengilegt og því ekk- ert áhlaupaverk að koma i gott horf. Ingvar kom hins vegar ágætu skipulagi á það og gerði yfir það skilmerkilega leiðbein- ingaskrá. Þessu hafði hann lok- ið á s.l. hausti og var nýbyrj- aður á öðru, umfangsmiklu verki, þegar hann fór í sjúkra- vist þá, sem hann átti ekki aft- urkvæmt úr. Áhugi Ingvars á mönnum og málefnum naut sin þeim mun betur, þar eð hann var gæddur frábærri athyglisgáfu og minni. Lýsti þetta sér meðal annars í þvi, hve fjölfróður hann var um samtíðarmenn og mannglöggur í víðustu merkingu þess orðs. Hann fylgdist einnig vel með þjóðmálum og gerði sér far um að mynda sér sjálfstæðar skoð- anir á hverju máli, enda snar þáttur í skapgerð hans að fara eigin götur. Ingvar var fremur ómann- blendinn og fámáll meðal ókunn ugra, að þvi er mér virtist. I hópi kunningja og samstarfs- fólks var hann hins vegar ræð- inn og bráðfyndinn. Þá átti hann það stundum til að yera dálítið striðinn, en allt var það græskulaust, og hann kunni líka vel að taka því, ef sá, sem stríðni hans beindist að, svaraði í sömu mynt. Fráfall Ingvars í blóma lífs- ins, aðeins tæpra 36 ára, er mik- ið áfall fyrir islenzk fræði. Auk fyrrnefndra starfa sinna hjá skjalasafninu, hafði hann þegar lagt allmikið af mörkum til vísindalegrar útgáfusatarf- semi. Þannig bjó hann undir prentun vandaða útgáfu af Dægradvöl Benedikts Gröndals, sem kom út á vegum Máls og menningar 1965. Þá hafði hann og búið til prentunar 1. bindi Alþingisbókanna, sem staðið hef- ir til, að Sögufélagið gæfi út að nýju. Loks hafði hann í takinu útgáfu á mikilii og merkri ætta- tölubók frá 17. öld eftir séra Þórð Jónsson í Hítardal, sem Handi'itastofnunin ætlar að gefa út, en átti nokkru ólokið af því verki. Þegar ég tala um ís- lenzk fræði, á ég að sjálfsögðu einnig við Þjóðskjalasafnið, sem er jú undirstöðustofnun ís- lenzkrar sögu og annarra félags vísinda, en hefir þó að ýmsu leyti verið hálfgerð hornreka meðal íslenzkra menningarstofn- ana og t.d. haft allt of fámennu starfsliði á að skipa. Þegar þann- ig er ástatt, er þeim mun meira um vert, að valinn maður sé í hverju rúmi. Það var því Þjóð- skjalasafninu mikið happ, þegar Ingvar réðst í þjónustu þess, og að sama skapi er tjón þess nú mikið við fráfall hans svo löngu fyrir aldur fram. Við, sem höfum átt því láni að fagna að starfa með Ingvari, missum með honum traustan og skemmtilegan félaga. En sárari en orð fá lýst, er missirinn aldr- aðri móður hans, sem á nú á bak að sjá einkasyninum, sem svo miklar og verðskuldaðar vonir voru bundnar við. Sigfús H. Andréssnn. Eftir að vinnudegi lauk í Þjóð skjalasafni íslands hinn 30. apríl, barst sú harmafregn hing- að til lands, að Ingvar Stefáns- son skjalavörður hefði látizt þá um kvöldið á sjúkrahúsi í Lundúnum, en þar hafði hann dvalizt frá því seint í desembor í vetur. Samstarfsmenn hans og vinir gerðu sér ljóst, að líf hans hékk á veikum þræði mánuðum saman, en þeir vonuðu i lengstu lög, að til hins betra mætti bregða um heilsufar hans. Sú von hefur nú brugðizt. Fall- inn er i valinn í blóma aldurs síns hinn mætasti drengur og mikill hæfileikamaður, sem sýndi ótvirætt á stuttum starfs- ferli, að af honum var góðra verka að vænta. Þó að þyngstur harmur sé kveðinn að móður hans, sem á nú á bak að sjá einka barni, yndi sinu og eftirlæti, eru þeir ófáir, skyldir og vandalausir, sem finnst tilveran tómlegri og lífið snauðara, eftir að Tngvars nýtur ekki lengur við. f dag er útför hans gerð frá Fossvogs- kirkju. Ingvar Stefánsson var fædd- ur í Reykjavik 9. júni 1935. Móðir hans er Jórunn Jónsdóttir, sem lengi var ráðs- kona á Vífilsstöðum, eitt hinna mörgu og gervilegu barna Jóns Péturssonar bónda á Nautabúi í Lýtingsstaðahreppi í Skagafirði. Faðir Ingvars var Stefán Þórar insson, verzlunarmaður í Reykja vik, prests á Valþjófsstað Þórar inssonar, en Stefán dó aðeins 31 árs að aldri árið 1938. Að Ingvari stóðu á báðar hliðar kunnar og þróttmiklar ættir, skagfirzkar, austfirzkar og þingeyskar. Heimili Jórunnar og Ingvars hefur um mörg undan- farin ár verið að Eskihlíð 6 B hér í borg. Ingvar Stefánsson lauk stúdentsprófi á Akureyri vor- ið 1955, en kandidatsprófi í íslenzkum fræðum í árs- byrjun 1964. Eftir það vann hann sem styrkþegi við Hand ritastofnun íslands um árs skeið, en 1. júlí 1965 var hann settur skjalavörður við Þjóð- skjalasafn íslands, fyrst i orlofi annarra skjalavarða, en fékk veitingu fyrir skjalavarðaremb- ætti við safnið frá 1. janúar 1969. Fyrstu árin í safninu vann Ingvar mest að afgreiðslustörf- um, en jafnframt því starfi hlúði hann vel að ýmsum skjalagögn- um. Minnist ég einkum frá þeim árum ágæts verks, er eftir hann liggur í kirkjuskjaladeild safnsins. Hin síðari ár vann hann mest að röðun og skrásetningu skjala. Sýndi hann þá brátt, að hann var bæði afkastamikill og vandvirk- ur við það starf. Mesta verk hans á því sviði var ný röðun, skrásetning og umbúnaður skjalasafns landshöfðingja, (1873—1904), en einnig mætti nefna skjalasafn stiftsyfirvalda á sama tímabili. Segja má um skjalasafn landshöfðingja, að það hafi að sumu leyti verið fremur óaðgengilegt, áður en Ingvar lagði til atlögu við það. En hann leysti verkefni sitt ai hinni mestu prýði. Auk þess sem upprunaleg hjálpargögn þessa skjalasafns, bréfadagbækur og flokkunarskrár eftir málefn- um, halda gildi sínu að fullu áfram, gerði Ingvar nýjar skrár, þar sem sjá má á augabragði, hvort tiltekið skjal liggur á sin- um upprunalega innkomustað eða hefur verið flutt til, eins og oft tíðkast í skrifstofuhaldi, og þá hvert. Allt þetta verk er svo vel af hendi leyst, að vart er unnt að hugsa sér, að annar hefði betur gert. Það þarf því engan spámann til að sjá fyrir, að þessar skrár Ingvars verða um langa framtíð tii ómetaniegs hægðarauka öilum þeim, sem rannsaka vilja sögu landshöfð- ingjatímabilsins, en þar liggja oft rætur þess, sem átti eftir að bera blómlegri ávöxt síðar. Eitt síðasta verk hans í Þjóð- skjalasafni var að ganga frá handriti að skrám sínum um landshöfðingjasafn til bók- bands, en ekki auðnaðist honum að sjá þær innbundnar. Þegar Ingvar hafði lokið við röðun landshöfðingjasafns, sneri hann sér að landfógeta- safni og hugðist gera því svipuð skil. Hann hafði þó aðeins unn- ið við það nokkrar vikur, er hann varð frá að hverfa sökum sjúk- leika upp úr miðjum nóvember í haust. Samhliða skjalavarðarstarf- inu, sem Ingvar rækti af sér- stakri alúð og kostgæíni, vann hann að fræði- og útgáfustörf- um í tómstundum sínum. Hefur ýmislegt af þeim verkum ekki enn komið fyrir almenningssjón ir. Árið 1965 sá hann um útgáfu á Diægradvæl Benedikts Grön- dals á vegum Máls og menning- ar „með hófsamlegum og vitur- iegum skýringum," eins og ég heyrði einu sinni vandlátan lær- dómsmann taka til orða, er út- gáfu þessa bar á góma. Hefur verk þetta vafalaust notið þess, að Ingvar fékkst talsvert við rit Gröndals á skólaárum sínum. Einnig vann hann að endurskoð aðri útgáfu fyrsta bindis af Al- þingisbókum Islands fyrir Sögufélagið, en það verk hefur enn ekki séð dagsins ljós. Þá bjó hann til prentunar fyrir Handritastofnun íslands ættar- artöiubækur eftir séra Þórð Jónsson i Hítardal (d. 1670) og séra Jón Erlendsson í Villinga- holti (d. 1672), en þessar bæk- ur eru af dómbærum mönnum taldar undirstöðurit í síðari alda ættfræði. Góðar horfur eru á, að þetta verk verði gefið út, áður en langt um líður. Ingvar Stefánsson var mikið prúðmenni, hógvær og yfirlæt- islaus. Hann var dulur og fá- skiptinn og gat jafnvel virzt þurr á manninn við fyrstu kvnni. En i kunningja hópi var þó auðfundið, að hann átti til að bera mikla hlýju og ein- lægni, samfara notalegri gaman- semi. Þó að oft sé torvelt að vita, hvað undir annars stakki býr, hygg ég, að undir rólegu vfir- bragði Ingvars hafi dulizt mik- il viðkvæmni og ríkar tilfinn- ingar. Síðustu árin gekk hann ekki heiil til skógar, en bar það svo vel, að fáir urðu þess varir. Hann naut álits og vinsælda meðal samverkamanna sinna, og gestir þjóðskjalasafns hafa rómað hann fvrir glöggskyggni og hjálpfýsi við leit heimilda, sem getur stundum reynt á þol rifin. Mjög ána^gjulegt var að fela honum verkefni, því að hann vann allt til meiri hlítar og betur en hann lofaði. Skjalavarzla krefst vandvirkni og þolinmæði, ef vel á að vera, en þeim kostum var Ingvar rikulega gæddur, enda fannst mér, að hann vndi starfi sínu frá upphafi mjög vel. Fráfall hans er mikil harmsaga, en einn ig óbætanlegur missir litlu sam- félagi, sem munar um manns lið- ið. Fyrir hönd þeirrar stofnunar, sem hann helgaði krafta sína nær allan sinn starfsferil. kveð ég Tngvar Stefánsson nú að le'ðarloknm með þökk fvrir vel unnin störf, ánægiuleea sam- vinnu og droomleu'a framkomu. *’tfin"rium hans flvt ég samúð- arkveðlur og bið hin æðstu máttar'mld að ^efa móðtir hans ot-urk í hun"ri raun. B'esstið sé minning Tngvars <5tofánssonar. Bjarni Vilhjálnisson. þegar ár og atburðir rifjast upp á hátíðarstundum og sjaldgæf- um endurfundum skiljum við betur og metum á ný þetta hnoss minninganna, sem ekki verður frá okkur tekið. Og þegar sorg arfregn berst um andlát bekkjar bróður eftir erfiða sjúkdómslegu á erlendri grund tæpu ári eftir ógleymanlegt 15 ára stúdentsaf mæli er eins og strengur bres.ti í bi'jósti okkar og á ný vakna gamlar minningar að norðan. Ingvar Stefánsson var um margt óvenjulegur maður. Hann var greindur og glöggur. svo af bar. Við fyrstu kvnni virtist hann einrænn og fáskiptinn, en þeit' sem kynntust honum nánar fundu fljótt, að undir bjó iilýtt hjarta. Og þeir sem þekktu hann bezt vissu, að þrátt fyrir hið ytra borð var Ingvar íélags lyndur í eðli sinu og naut þess að vera í hópi náinna vina og kunningia og var þá hrókur a'ls fagnaðar. Hann hafði óvenjulegt skopskyn, sem laðaði að sér þá kunningja hans er kynntust því og kímnigáfa hans var að því leyti sérstök, að hann naut þess að skopast á eigin kostnað og hafði af því rnikið yndi. Er þetta óvenjulegur eiginleiki í skoplítilli þjóðarsál þar sem hin- ar örfáu glettur eru oftast á ann arra kostnað. Og ekki spillti, að Ingvar hafði í ríkum mæli þá snilligáfu húmoristans, að þegar hann fór á mestum kostum var hann alvaran uppmáluð, en glettnisbros á næsta leiti. Ég hygg, að það hafi ekki sízt ver ið þessum sérstaka eiginleika Ingvars að þakka, að mér leið alitaf vel í félagsskap hans og sóttist eftir honum. í menntaskóla kom fljótt í ljós hvert hugurinn stefndi. Ing ar var mikill sögu- og íslenzku maður og flestum fremri í lat ínu og nám í norrænudeild Há- skólans var því eðlilegt fram- hald. Samhliða námi og síðar störfum átti Ingvar sér ýmis á- hugamál. Fáir voru betur að sér í ættfræði og þó að stjórnmála afskipti hvörfluðu ekki að hon' um var leitun að manni, sem þar var betur heima. Og þótt hann bæri hvorki tilfinningar né skoðanir á torg fylgdust fáir bet ur með málefnum samtimans en Ingvar og ég hygg að ekkert bekkjarsystkinanna hafi fylgzt jafn náið með tilvist og gengi skóiafélaganna og hann. Þessi ræktarsemi var einn þátturinn í óvenjulegri skaphöfn h*ns. Á siðari árum hneigðist hug ur Ingvars til fræðistarfa. Þau þekkja aðrir betur, en ég veit, að öll störf vann hann í kyrr- þey með lítillæti hins gáfaða manns. í gömlu Carminu var stund- um skrifuð franska tilvitnunin Partir e’est mourir un peu. Að skilja er að deyja örlítið. Þetta má skilja á ýmsa vegu og út I það slcal ekki farið. En við þessi leiðarlok senda gömul bekkjar- systkini móður og ættingjum innilegar samúðaróskir um leið og þau minnast ógleymanlegs skólafélaga. Heimir Hannesson. EFTIR því sem árin liða og glevmska og önn fyrna yfir mis mikia þekkingu á Gallastríðum og Senectute greipist í huga gamalla stúdenta skýr mynd af gamla skólanum, sem var annað heimili okkar margra í allt að sex ár — agaði. mótaði og þrosk aði i senn. Vináttutengsl þessara ára reynast öðrum strekari og Hjartans þakklæti færi ég börnum mínum, tengdabörn- um og öllum skyldum og vandalausum, fjær og nær, sem glöddu mig með heim- sóknum, gjöfum, skeytum I tilefni af 80 ára afmælinu 28. apríl sl. Guð blessi ykkur öll og farsæli framtið ykkar. Þorsteinn Tyrfingsson. Atvinna Nokkrir vanir verkamenn óskast nú þegar. Upplýsingar í síma 96-21822. NORÐURVERK HF.

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.