Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Volume

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1933, Page 1

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1933, Page 1
Sýsla. Sýslumaður. Orðið sýsla merkir verk, vinnu, athöfn, sem maður hefur á hendi, innir af hendi, annaðhvort fyrir sjálfan sig eða annan. »Heldu á sýslu« er í Rígsþulu (17. v.) sagt um Afa og Ömmu; það er húsiðn, sem þar er átt við. Sýsla var (og er) haft um verk, sem maður hefur á hendi fyrir annan mann, einkum um störf, sem innt voru af hendi fyrir land- stjóra, konung. Snemma var talað um »konungssýslu«, »konungssýslu á fjalli« (innheimta skatta), »sýslu á Hálogalandi« o. s. frv. Skattarnir voru sakeyrir, leiðangr, landskyld o. s. frv. í Noregi var það snemma nauðsynlegt að láta menn hafa þessa sýslu á hendi, og voru þeir nefndir sýslumenn, sem til þessa voru valdir. Af því að menn höfðu þess konar sýslu í ákveðnum landshlutum, færðist nafnið yfir á þessa landshluta, og var það ekki nema eðlilegt. Snemma var Danmörk skipt í »sýslur«. Orðið sjálft er samnorrænt, en er ekki til í skyldum málum nor- rænunni; rótin í því er sús- eða ef til vill suhs-, en hin eiginlega merking hennar er ókunn. í Noregi telja sagnfræðingar, t. d. Edv. Bull (Det norske folks liv og historie II., 229), að sýslumenn hafi orðið reglubundnir embættismenn á dögum Sverris konungs, eða á síðara hluta 12. ald- ar. Störf þeirra voru lögregluverk, og þeir höfðu refsivald, þeir skyldu heimta konungsskyldir (tekjur), skipa þingum, vera verndarar alþýð- unnar móti rangindum annara; þeir voru »handgengnir menn«. Á íslandi voru engir þvílíkir sýslumenn fyrr en eftir að það gekk undir Noregs konung; það var auðvitaður hlutur, að þá hlaut konungur að hafa samskonar »sýslumenn« þar, en þeir stóðu undir lögmönnunum. Á þjóðveldistímanum var landinu skipt í þing, 13 alls eftir að Norðlendingar heimtuðu 4 í sínum fjórðungi. — í Jónsbók urðu þó þingin einu færri, alls 12, og hétu: Múlaþing »norðan og sunnan Öxarheiði«, Skaftafellsþing »austan og vestan Lómagnúpssand«, Rangárþing, Árnessþing, Kjalarnessþing, Þverárþing »sunnan og vestan 1
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.