Ársrit Hins íslenska fræðafjelags í Kaupmannahöfn - 01.01.1917, Síða 36

Ársrit Hins íslenska fræðafjelags í Kaupmannahöfn - 01.01.1917, Síða 36
36 forv. Thoroddsen bandinu við andaheiminn, þeir t r ú ð u því blátt áfram, að slíkt samband væri til. Vísindamenn í mörgum löndum hafa eðlilega mörg trúarbrögð, eins og annað fólk, sumir eru Lútherstrúar, kaþólskir, Búddhatrúar o. s. frv., en þeim dettur nú ekki í hug að hræra saman vísindum og trúarbrögðum í einn graut, eins og fyrrum var títt, og enn er alsiða hjá mörgu hálfmentuðu og dómgreindarlitlu fólki. Einmitt eftir að vísindin hafa gert sjer nákvæma grein fyr- ir takmörkum mannlegs skilnings og hyggjuvits, eru vís- indamennirnir margir orðnir trúaðir í vanalegum skilningi, en þeir fengu stundum orð fyrir það áður, að þeir væru eigi trúarsterkir. Eðlilega trúa þeir ekki öllum kreddum hvers trúarflokks með öllum þeim sambreyskingi af eld- gömlum hindurvitnum, sem mörgum fylgja; trúarhugmynd- ir vísindamanna eru mismunandi, eins og hjá öðrum ein- staklingum, enda vita þeir allir, að eigi er hægt að mæla eða vega trúarsannindin með vísindalegum verkfærum. Skoðanir manna um víðáttu geimsins hafa frá önd- verðu verið mjög mismunandi og hafa staðið í nánu sam- bandi við heimsskoðun þjóðanna. Fornþjóðirnar ætluðu, að himininn væri hvelfing yfir jarðarkringlunni, og Anaxi- mander frá Mílet (611—547 f. Kr.) var hinn fyrsti, sem hjelt þeirri skoðun fram, að til væri líka himinhvelfing undir jörðunni og himinhvolfið snerist alt kringum jörðina, sem væri laus og svífandi í miðju; hann hafði athugað, að næstu stjörnur við leiðarstjörnu snerust kringum hana, og ályktaði því rökrjett, að himinhvelfingin, sem menn þá hjeldu að stjörnurnar væru festar við, væri kúluflötur, sem snerist, þó hjelt hann, að jörðin væri flöt, en sívöl á rönd- unum eins og kaka. Pyþagóringar virðast fyrstir hafa hald- ið því fram, að jörðin væri hnöttótt, og Pyþagóras (f. 580 f. Kr.) kvað hafa fyrstur kent, að himintunglin væru fest við margar gagnsæjar krystalhvelfingar og væri jörðin mið- depill þeirra allra; á yztu hvelfinguna voru fastastjörnurn-
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128

x

Ársrit Hins íslenska fræðafjelags í Kaupmannahöfn

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ársrit Hins íslenska fræðafjelags í Kaupmannahöfn
https://timarit.is/publication/249

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.