Morgunblaðið - 30.08.2002, Page 20

Morgunblaðið - 30.08.2002, Page 20
LISTIR 20 FÖSTUDAGUR 30. ÁGÚST 2002 MORGUNBLAÐIÐ ...í bústaðinn N O N N I O G M A N N I I Y D D A / sia .is / N M 0 6 8 2 1 Í GALLERÍ@hlemmur.is heldur Jón Sæmundur Auðarson sína þriðju einkasýningu. Nefnist hún „Holan mín“. Gæti það átt við um kjallaraherbergi, botnlausan brunn tilfinninga eða endaþarmsop, sbr. það að losa sig við tilfinningalegan skít. Sýningin eða verkið er í tveimur hlutum. Í fremra rými gallerísins er myndband sem sýnir Jón Sæ- mund sitja í herbergi og horfa á samfarasenu í kvikmyndinni „Betty Blue“. Skyndilega tekur hann að grýtasjónvarpið með hlutum sem síðan leiðir til reiðikasts þar sem ekkert húsgagn er óhult fyrir hamagangi listamannsins. Myndbandið er tekið með áhrifa- ríkri heimildamyndatækni sem Steven Spielberg innleiddi í Holly- wood í ógleymanlegri 20 mínútna orustusenu í upphafi kvikmyndar- innar „Saving Private Ryan“ árið 1998. Virkar hún eins og ljósmyndir hafi verið teknar á yfirhraða og svo sýndar sem myndræma til að skapa slitróttar hreyfingar. Notaði leik- stjórinn Ridley Scott samskonar tækni til að ná auknum „splatter“- áhrifum í kvikmyndinni Gladiator árið 2000 og hefur tæknin síðan gengið undir nafninu „Gladiator- effektinn“. Ekki er fjarri lagi að líkja mynd- bandinu við rokkvídeó án tónlistar, enda hefur slíkur berserksgangur viðgengist á rokktónleikum síðan Pete Townshend, gítarleikari hljómsveitarinnar The Who, tók upp þann sið á sjöunda áratugnum að brjóta hljóðfæri sitt í lok hverra tónleika. Í myndbandi Jóns er ekki ólík stígandi í tilfinningalosuninni og hefur verið í mörgum vinsælum rokklögum þessa og síðasta árs hjá hljómsveitum eins og Bush, Puddle of Mud og System of a Down. Er það kraftmikið rokk sem sígur í ró um stund og byrjar svo aftur af fullum ákafa. Vakti það athygli mína hve svalur Jón er meðan út- rásin á sér stað. Sígaretta danglar í munnvikinu þannig að tilfinning- arnar sjást einungis í athöfninni en ekki í svipbrigðum eða reiðiöskr- um. Slík tilfinningalosun er „þerap- ísk“ og er m.a. hluti af Gestalt- meðferðarfræðum og frumóps- meðferð (Primal scream therapy) sem miðast við að gera upp fortíð- ina. Með athöfninni eða gerningn- um í Galleríi Hlemmi er listamað- urinn að gera upp margt í eigin fortíð. Í aðalsýningarrými gallerís- ins liggur afrakstur ofsakastsins í brotum á gólfinu. Er það hlutgerð fortíð listamannsins í eigum og eldri listaverkum sem hann hefur skapað og sýnt. Sýninguna má tengja við margt innan listasögunnar, þótt ekki þurfi að fara út fyrir landsteinana, allt frá gerningi Rúríar á áttunda ára- tugnum, þegar hún braut niður glæsivagn af gerðinni Mercedes Benz, til duftskúlptúra Ingu Svölu Þórsdóttur. Býr verkið að mínu mati yfir fagurfræðilegum eigin- leikum frekar en hugmyndalegum, en viss fegurð fylgir því þegar manneskja losar pirring og bældar tilfinningar með ofsa og ástríðu út í andrúmið og engin meiðsl hljótast af. Listrænt skapofsakast Brotin fortíð Jóns Sæmundar Auðarsonar í Gallerí Hlemmi. MYNDLIST galleri@ hlemmur.is Galleríið er opið fimmtudaga til sunnu- daga frá 14–18. Sýningu lýkur 15. sept- ember. BLÖNDUÐ TÆKNI JÓN SÆMUNDUR AUÐARSON Jón B.K. Ransu Útskriftar- verk í Galleríi Rifi HIN árlega sýning Vaxtarbrodda verður opnuð í Galleríi Rifi í kjallara Sölvhólsgötu 11 í dag kl. 18. Að sýn- ingunni standa ungir arkitektar sem sýna útskriftarverkefni sín og smíða- vellir ÍTR sem sýna afrakstur sum- arsins. Þátttakendur eru Freyr Frostason, Friðrik O. Friðriksson, Guja Dögg Hauksdóttir, Gunnar Atli Hafsteinsson, Halldór Eiríksson, Jó- hann Sigurðsson, Olga Sigfúsdóttir, Sigrún Guðjónsdóttir og Ulrike Malsch. Sýningin stendur til 8. september og er opin virka daga 16–19 og um helgar 12–18, aðgangur er ókeypis. MORGUNBLAÐIÐ hafði samband við Kjartan Guðjónsson listmálara, er skrifaði opið bréf til borgarstjórnar Reykjavíkur sem birtist í blaðinu sl. þriðjudag, og spurðist fyrir um skoð- un hans á viðbrögðum forsvarsmanna menningarstofnana í Reykjavík, sem birtust í blaðinu á miðvikudag. „Þetta er ömur- legasta yfirklór sem ég hef nokkurn tíma séð á prenti. Ef ég færi að munnhöggv- ast við þá út af þessu væri ég kominn í hóp kverúlantanna. Það er einmitt það sem þeir eru, og vilja, en ég hef ekkert um það að segja annað en að þetta eru bara aumir kettir að reyna að klóra yfir hlandið úr sér,“ sagði Kjartan. „Ég er ekkert að tala um Listasafn Íslands. Það hefur aldrei komið til mála að ég sýndi þar, ég er í þvílíkri ónáð þar. En ég var að tala um að salina eigum við, Reykvíkingar. Ég er enginn viðvan- ingur í myndlist og hef ekki mikið þurft á þeim að halda, en þegar ég þarf það er mér hafnað bókstaflega. Þeir gera það á þann hátt að þeir eru búnir að búa til sínar eigin reglur, sem mér skilst að sé hvergi nokkurs staðar neinn fótur fyrir. Þeir búa þær til sjálfir. En ég gef ekki höggstað á mér að vera að bítast við þessa menn. Það er fyrir neðan mína virðingu“ – Hvað finnst þér um svar Stefáns Jóns Hafstein? „Það er einhver von með hann.“ Ömurlegt yfirklór Kjartan Guðjónsson Kjartan Guðjónsson SÝNINGAR á gamanleiknum Með vífið í lúkunum eftir Ray Cooney hefjast á nýjan leik á laugardag í Borgarleikhúsinu. Leikritið hefur verið sýnt frá því í maí 2001. Leikritið segir frá leigubílstjór- anum seinheppna Jóni Jónssyni (Steinn Ármann Magnússon), sem er ósköp venjulegur meðal-Jón. Eiginkonur hans tvær (Helga Braga og Ólafía Hrönn) hafa enga hug- mynd hvor um aðra, þar til snurða hleypur á þráðinn og sannleikurinn er nálægt því að líta dagsins ljós. Leikstjóri er Þór Túlíníus og leik- myndahönnuður er Stígur Stein- þórsson. Morgunblaðið/Þorkell Steinn Ármann og Ólafía Hrönn í leikritinu Með vífið í lúkunum. Enn og aft- ur Með vífið í lúkunum FYRSTA íslenska tölvugerða teiknimyndin var frumsýnd í Smára- bíói í gær að viðstöddum háum sem lágum. Þessi metnaðarfulla tilraun hefur getið af sér litla og viðkvæma veru, stóreygða lirfu með brothætta sjálfsmynd og skjálfandi bros. Lirfan sú er aðalpersónan í hinni 26 mínútna löngu teiknimynd Litla lirfan ljóta, sem teljast verður vel heppnað frum- skref inn í áður ónumda grein kvik- myndagerðar hér á landi, og verðugt lóð á vogarskálar sköpunar á vönduðu kvikmyndaefni fyrir börn. Að verkinu stendur hópur manna sem mun hafa lagt hart að sér við að koma því í heiminn, og er sú mynd sem nú kemur fyrir sjónir íslenskra áhorfenda ekki síst kynnt sem nokk- urs konar upphafsverk eða „pilot“ að lengri sjónvarpsþáttaröð um ævin- týraheim lirfunnar. Það eru þeir Gunnar Karlsson, myndlistarmaður, höfundur myndar og aðalteiknari hennar; Friðrik Erlingsson, rithöf- undur og söguhöfundur Lirfunnar; og Hilmar Sigurðsson, framleiðandi hjá hönnunarfyrirtækinu Caoz, sem standa að verkinu, auk fleiri fag- og listamanna. Myndin er tæpur hálftími á lengd og er þar sögð sígild saga sem dregin er skýrum og sterkum dráttum. Myndinni er þannig markaður sterk- ur stíll frá upphafi, sem mótast ekki síst af hinni allt að því „esópsku“ dæmisögu sem saga Friðriks óneit- anlega er. Áhorfendur kynnast ofur- lítilli lirfu, sem býr í grónum garði umhverfis lítið timburhús. Lirfan er í upphafi saklaus og sæl með heiminn, í skjóli trésins sem hún hefur búið í frá því að hún man eftir sér. Það er ekki fyrr en hún verður fyrir utanaðkom- andi áhrifum að heimssýn lirfunnar breytist, og stafa þau umskipti fyrst og fremst af sjálfsefasemdum sem sækja að henni eftir samskipti við snobbaða maríuhænu og neikvæða randaflugu. Í kjölfarið berst lirfan frá öruggu heimili sínu í litla trénu út í óvissu garðsins, þar sem hjálparmenn og óvinir verða á vegi hennar. En leið lirfunnar í gegnum sálarkreppu og hættur heimsins er líka leið hennar til þroska og í lokin rís hún upp sem fal- legt fiðrildi. Góðráð ánamaðksins jarðbundna eru henni jafnframt hug- föst. „Það sem skiptir öllu máli er að þykja vænt um sjálfan sig og vera góður.“ Þessar heimspekilegu for- sendur sögunnar halda henni saman, og skapa atburðarásinni sterka heild sem rennur ljúflega og ævintýralega áfram. Dálítill hnykkur kemur þó á þessa framvindu í viðureign lirfunnar við köngulóna illskeyttu, þar sem um- skiptin yfir í eitthvað myrkt og hættu- legt eru aðeins of snögg og stirð. Hinni þungu tónlist sem notuð er til að auka á skelfingaráhrifin er að minnsta kosti ofaukið í því atriði. „Flippið“ með rómantísku þrestina er hins vegar skemmtilegur útúrdúr sem krakkar ná vonandi að njóta jafn- vel og fullorðnir sem skemmta sér yf- ir ofurvæmninni í atriðinu. Persónur sögunnar eru sterkar og munu eflaust standa vel undir frekari sjónvarpsþáttum. Aðalpersónan er viðkvæm og elskuleg, ekki síst vegna þess hversu fljót hún er að efast um sjálfa sig og hefur sérstaklega lifandi bros, sem tjáir alla þá innri baráttu sem hún glímir við. Ánamaðkurinn jarðbundni er einnig frábær persóna, alíslenskur alþýðuormur með brjóst- vitið að leiðarljósi. Randaflugan, mar- íuhænan, köngulóin og þrestirnir eru litríkar og flottar teiknimyndaper- sónur, þó svo að þær séu ekki eins frumlegar og lindýrin, en sístir eru maurarnir vöðvastæltu sem eru ein- hvern veginn í allt öðrum stíl en hinar persónurnar, minna reyndar á stíl- færða maurana í Antz. Myndlistin í þessari kvikmynd er mjög vönduð og getur af sér ævin- týralegan heim með dálítið íslenskum skírskotunum, sem gefur myndinni sérstöðu. Sem hreyfimynd er Litla lirfan ljóta hins vegar dálítið þvinguð og í þessu liggur helsti galli hennar. Takturinn er reyndar hægur og allt að því draumkenndur, og gefur sú hrynjandi myndinni ekki síst sinn sérstaka stíl. Þess má geta í því sam- bandi að umhverfissköpunin er unnin út frá nokkurs konar þrívíddarmynd- versforsendum, sjónarhornið hreyfist um myndsviðið og skerpan breytist líkt og um kvikmyndaupptöku væri að ræða. En þegar kemur að tjáningu og hreyfingum persónanna vantar herslumuninn upp á að þær séu nógu lifandi og „spontant“. Inn á milli koma svipbrigði á persónurnar, ekki síst lirfuna, sem eru óborganleg, en þau þyrftu að vera fleiri, varirnar þyrftu að hreyfast hraðar og meiri snerpu vantar í „líkamshreyfingarn- ar“. Má vera að erfitt sé að ná fram slíkum áhrifum þegar um tölvuunnar teikningar er að ræða, en hérna er að minnsta kosti kominn sá þáttur sem aðstandendur myndarinnar þurfa að tækla fyrir framhaldið. Tal- og hljóðsetning þessarar myndar hefur heppnast sérstaklega vel, sögumaður umvefur söguheiminn með sinni djúpu og ævintýralegu rödd og leikraddir eru eðlilegar og skemmtilegar. Ber þar einkum að nefna skemmtilegan leiklestur Stef- áns Karls Stefánssonar í hlutverki ánamaðksins og vel hefur tekist til með leiklestur hinnar barnungu Ír- isar Gunnarsdóttur sem túlkar lirf- una, en það er Jakob Þór Einarsson sem annaðist leikstjórn talsetningar. Tónlistin er sömuleiðis einkar vönduð í þessari kvikmynd. En jæja, fyrsta íslenska tölvuunna hreyfimyndin er sem sagt orðin að fiðrildi, sem hefur alla burði til þess að fljúga út fyrir garðinn litla sem hún fæddist í. Hin viðkvæma sjálfsmynd KVIKMYNDIR Smárabíó Höfundur og aðalteiknari: Gunnar Karls- son. Söguhöfundur: Friðrik Erlingsson. Stjórn leikradda: Jakob Þór Einarsson. Leikraddir: Íris Gunnarsdóttir, Benedikt Erlingsson, Þórhallur Sigurðsson, Stefán Karl Stefánsson, Ólafía Hrönn Jónsdóttir, Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir, Björgvin Halldórsson, Svala Björgvinsdóttir. Teg- und myndar: Teiknimynd. Sýningartími: 26 mín. Framleidd af CAOZ hf. Ísland, 2002. LITLA LIRFAN LJÓTA  „Fyrsta íslenska tölvuunna hreyfimyndin er orðin að fiðrildi og hefur alla burði til að fljúga út fyrir garðinn litla sem hún fæddist í,“ segir í dómnum. Heiða Jóhannsdóttir

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.