Andvari

Årgang

Andvari - 01.10.1963, Side 121

Andvari - 01.10.1963, Side 121
ANDVARI DULMÁL HAMÐISMÁLA 239 og mun Gudmund Schiitte hafa bent einna skilmerkilegast á það. Með þessum ummælum er ekki sagt að líta megi á Hamðismál sem níðrit eða sögufölsun, því að það er ekki skoðun mín, — og heldur ekki það, að ég væri til þess búinn að skrifa undir kenningar Schuttes að mestu; en vel gæti ég trúað, að þeim hafi verið, yfirleitt, of lítill gaumur gefinn — að sínu leyti líkt og rannsóknum Barða Guðmundssonar um uppruna íslendinga og uppruna Njálu. Njála, Ljósvetninga saga og Olkofra þáttur cru að kenningu Barða öðrurn þræði dulbúin áróðursrit (níðrit), en sögufölsunarkenndur áróður í Þorgils sögu skarða. Einhverjum kynni að þykja kenning mín um dulmál I Iamðismála ósennilegri fyrir þær sakir, að þau eru ekki táknræn atriði fyrir atriði (allegóría), en það er ein- mitt langt frá að dæmisögur séu flestar allegórískar; líkingaratriðið er olt bara eitt (t. d. flestar dæmisögur Jcsú); aðrar eru dálítið allegórískar, og það tel ég Hamðismál vera. Og ekki þurfti þar að leggja áherzlu á það, hver hjónabönd Guðrúnar höfðu verið, því að sagan var alkunn. — Líta má á ófarir Jörmunreks sem hrakspá Þjóðreki, jaðrandi við galdra. í sambandi við það, sem hér að framan greinir um viðhorf Herúla (Italíu-Erúla) við Theoderic og umræðu Hamðismála frá því sjónarmiði, á það heima að gera athugasemd um atriði, scm Eddu-fræðinga hefur ávallt furðað nokkuð á: Theoderics er sama sem ckki getið í Eddu-kvæðun- um. í ljósi þess, er að framan hefur verið rætt: 1) um skipti Theoderics við Herúla, og 2) hin miklu líkindi þess, að Hamðis- mál — og þá ekki ósennilega fleiri hetju- kvæði Eddu — séu frumorkt með Herúl- um, — þá hættir þetta að vera nokkurt undrunarefni. ldve lengi andúðin á Theo- deric hefur enzt með frumhöfundum hetjukvæðanna verður að sjálfsögðu ekki vitað um, — en það gæti hafa verið öld- um saman, þó að sennilega hafi verið með öllu gleymd, þegar hin seinni hetjukvæði voru ort eða endurort. Sjálfsagt tel ég, að Hamðismál hafi flutzt til Norðurlanda með þeirri leif Erúla-þjóðarinnar sem þangað fluttist í byrjun 6. aldar — og nærri þvi eins sjálf- sagt, að hún hafi þá flutt með sér flest eða allt, scm þá var til af merkari kvæð- um hetjusagnaefnis í fórum germanskra þjóða í Mið-Evrópu, cn þar áttu Erúlar allvoldugt ríki cftir dauða Attila. Hníga sterk rök að því, að ekki séu heldur aðrar þjóðir til þess hklegri — og ckki einu sinni eins líklegar og Erúlar — að hafa ort slík kvæði. Að því stuðlar m. a. hinn umbyltingarsami ferill, hið hrikalega mót- læti. Að lokum skal þess minnzt, að Thco- deric átti einnig vinsamleg skipti við Er- úla — þ. e. a. s. ríki þeirra eða konung. Eru til, orðrétt, úr safni Cassiodorusar, sem um skeið var hægri hönd Theoderics við stjórnarstörfin, tvö bréf frá Theoderic til konungs Erúla, en þess hins vegar ekki getið hvar sá stórhöfðingi hafi verið til húsa. Var lengstum talið sjálfsagt að hann hefði verið konungur í Llngverjalands- ríki Erúla, sá, er seinna féll fyrir Lang- börðum í orustunni, er sundraði Erúlum þess ríkis, en það leiddi til þegar umrædds heimhvarfs hluta þjóðarinnar með kon- ungaættina í fararbroddi. Þá var ekki gert ráð fyrir öðru en að öll Erúla-þjóðin helði verið í þjóðflutningaflakkinu. Með 20. öldinni komust flestir eða allir norrænu- fræðingar, er létu sig málið skipta, á þá skoðun, að Flakk-Erúlar hefðu aðeins verið hluti Erúla-þjóðarinnar — stofninn hefði orðið eftir heima á Norðurlöndum — líklegast í Danmörku, og að þar hefðu þeir jafnvel enn átt ríki um 500 e. Kr. og að til þess ríkis muni hin hcimhverfandi leif hafa ætlað sér að leita athvarfs.
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124

x

Andvari

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.