Fálkinn


Fálkinn - 14.11.1941, Síða 5

Fálkinn - 14.11.1941, Síða 5
F Á L K I N N 5 urnar milli liöggormanna tveggja (A,l) að í júnímánuði á fólk sem vinnur að uppskeru, að sýna lielga dansa ef það vill komast hjá nöðrubiti meðan á uppskerunni stendur. Maðurinn með kylfu og öxi (A,4) er Þór (sólin), sem ógnar úlfinum (kuldanum) og hann flýr fyrir hundum Þórs (sólargeislun- um). Þetta er táknmynd sðldýrkunarinnar í mars o. s. frv. Leiðarvísir í gullgerð? Þýski doktorinn .1. C. Dippel leit öðrum augum á málið. Hann var nefnilega gull- gerðarmaður og þóttist með öruggri vissu geta sýnt fram á, að myndirnar væru leið- heining um, livernig l'ara skyldi að húa til gull. Til þess að sjá þetta átti að skoða mynd- irnar neðan frá og uppeftir. Hann áleit að hornin væri frá Egyptalandi og þóttist viss um, að þau væru úr tilbúnu gulli. Þegar siðara gullhornið kom til sögunnar komst ný hreyfing á málið. Á þessu liorni var rúnaletur, sem ekki liafði verið á því fyrra, svo að nú þóttust menn liafa eitthvað ákveðið að halda sjer að. En þegar til átti að taka reyndist það enn erfiðara að ráða rúnirnar en myndirnar, ekki síst af því, að menn vildu endilega láta rúnaefnið koma i samræmi við myndirnar. Eru hornin frá Noregi? Skömmu eftir að hornið fanst skrifaði ó- nafngreindur sænskur vísindamaður um það í þýskt límarit. Maður skyldi halda að liöf- undurinn væri norskur, því að liann kemst undir eins að þeirri niðurstöðu að liornið sje þinglúður. frá tíð Magnúsar góða og rúnirnar þýðir hailn þannig: „Af Noregi medan lim- daga stamma hölts.“ En þetta stóð ekki lengi ómótmæll. Sama árið gaf Daninn .1. R. Paulli kammeráð út mynd af horninu ásamt lýsingu. Ilann er mjög varfærinn í ályktunum sínum og segir, að letrið líkist rúnum, en þó sje margt í því líkt egyptslui og etruskisku letri (B,l), Bogmaðurinn einn af ásum (B,2) og ridd- arinn (B,3) sonur Óðins. Paullii er varfærinn í ályktunum sínum en j)að verður ekki sagt um B. Grauer mála- flutningsmann. Hann sendi konungi brjef og segir þar að heiðnir hofprestar, drúídar, sem liafi orðið að flýja norður á bóginn þegar kristni breiddist út i Evrópu, muni hafa grafið hornin niður. Síðara hornið seg- ir liann að sje gert til minja um Óðinn, skömmu eftir að hann dó. „Krosslögðu mennirnir“ (B,3) sýna mannafórn. Akkerið yfir gini nöðrunnar á sama liaug táknar vald Óðins yfir liafinu. Hann þýðir ennfrem- ur rúnirnar en þýðingin er vitleysa. Drykkjarhorn fursta? Næst lætur lconungur liistoriograf sinn, Hans Gram, skrifa vísindarit um gullhornin. Hann andmælir Grauer og tætir alt í sund- ur, sem hann liafði sagt, en kemur eigi fram með neinar fullnægjandi skýringar sjálfur. Hann telur að hornin eigi ekki skylt við á- trúnað og' sjeu drykkjarhorn fornra fursta og að myndirnar liafi verið settar á þau eftir á. Rúnirnar telur hann geta verið etruskisk- ar, keltiskar, iberiskar eða síberiskar. í myndunum gætir áhrifa frá rómverskri list og telur Gram mögulegt, að liornin Iiafi ver- ið smiðuð í Englandi meðan rómýerskra áhrifa gætti þar mikið. En búnaðarfróður maður lijelt því fram að liornin væri dönsk og væru eftirlíkingar af gömlum dönskum kornmælirum! Eru hornin frá Spáni? En aðfaranólt 5. mai 1802 var hornunum stolið úr listbúrinu og skömmu síðar var heitið verðlaunum fyrir bestu ritgerðina um þau. Aðeins einn maður gerði þetla, nfl. Peter Erasmus Möller, síðar biskÍp. En Iausn gátunnar var jafn fjarri eftir sem áður. ■§: 1. * &. *éí®5*-* & Llltlllll IUlliitllHHilliHliil iFlllli iiniiii i n H?in ?*??>« n*i mi« n«»n i*i >, >« n í liiiSh ! te'íSmfflHilllíHBKSpæWHlHtlSKlfiK-iíKlllWtllllWlllltítHyilHiiiflHitotli] # # # $rp ^ Möller segir að áletrunin minni á frum- búa Spánar, Iíeltíberana, og sjeu þar nöfn fjögra af guðum þeirra: Segsbelestil, Argtid- et, Arisle og Tebimr. Ekki er honum ljóst hvort myndirnar eru frásögumyndir cða töframyndir, en þó reynir hann að skýra sumar. Möller neitar j)ví, að j)ær komi við norrænni goðafræði og segir, að hornunum muni hafa verið rænt á Spáni á vikinga- öldinni. Næsta ritið um liornin var eftir Knud Henneberg, aðstoðarprest við Rudolfi-kirkju í Álaborg. Ilann taldi myndirnar vera at stjörnumerkjuin. Og samkvæmt þeím árset- ur liann ýmsa viðburði norrænnar goðafræði og segir, að dauði Baldurs hafi orðið árið 390, Óðinn liafi sálast 30. apríl 407 o. s. frv. Ennfremur segist liann vera sannfærður um, að hornin hafi verið í fjársjóði Sigurðar Fáfnisbana og segir að innskriftin hljóði: „Guðrún, j)ú skalt fórna á gottneska vísu þessari stóru hekatomb musteri Mögeltönder um jólin 844.“ Rúnirnar ráðnar. Rasmus Kristian Rask gerði einnig tilraun lil að þýða rúnirnar og taldi þær vera grein af keltnesku. En árið 1866 kom fram ráðn- ing sú, sem lilaut viðurkenningu. Hún var frá vísindamönnunum Sophus Bugge og Ludvig Wimmer, og töldu þeir áletrunina vera með hinu eldra rúnaletri og hljóða'svo: „Ek Hlevagastir Holtinger horna tavido“ (Jeg Hlégestur frá Holti gerði hornið). Hinsvegar er menn eigi enn sammála um hvað myndirnar tákni, en ýmsar trúlegar skýringar liafa komið fram á jjeim. Danski fornfræðingurinn J. J. A. Worsaae segir l. d. að eldra hornið, A, sýni lifið í helheimi en B lífið í Valhöll. Grunnurinn á A er al- settur nöðrum en á B stjörnum. Á B,1 sjesl óðinn með höfuðdjásn, spjótið Gungnir og hringinn Draupnir og veldissprota. Undir honum er gölturinn Sæhrímnir en til liægri hjörturinn Eikþyrnir og Freyr með korn- sigð og sprota. Worsaae hefir fundið liverri einustu mynd nafn úr goðafræðinni. Hann telur að blásið hafi verið í hornið jægar blót fóru fram. Þjóðmenjafræðingurinn Axel Olrik skrif- aði um gullhornin árið 1918. Hann reynir ekki að gefa neina allsherjarskýringu á þeim eða inyndunum i heild, en jiykjist þó jiekkja sumar mannsmyndirnar sem norræna æsi og menn. Lengra er málinu ekki komið og fullnað- arskýring á liornunum fæst sennilega al- drei. Það verða getgátur en ekki sannanir. Sjálf hornin eru jiví miður ekki framar til, svo að ekki er liægt að rannsaka frum- heimildina. Afsteypurnar er gerðar hafa ver- ið af hornunum eru gerðar eftir teikningum og ýmsum upplýsingum og eru nokkurn- veginn nákvæm eftirmynd hornanna, að því er menn frekast vita. ÞAÐ MUNAR UM NORSKU TANKSKIPIN. Þó ad Noregur hafi ekki nema tæpar þrjár miljónir íbúa þá er kaupskipafloti þjóðarinnar sá fjórði að stærð í veröldinni. Undir eins og þýska innrásin í Noreg hófsl Iglkti norski flotinn, sem dreifður var um allan heim, sjer þegar undir merki bandu— manna. Norðmenn eiga besta og nýjasta tankskipaflotann i heimi og um 50% af allri olíu, sem til Bretlandseyja kemur, er flutt þangað með norsknm tankskipum. Ræður það að líkum, lwe áríðandi hlui- verk norska flotans er. Hjer á myndinni sjest norskt tankskip í enskri höfn.

x

Fálkinn

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fálkinn
https://timarit.is/publication/351

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.