Fálkinn


Fálkinn - 30.01.1959, Side 4

Fálkinn - 30.01.1959, Side 4
4 FÁLKINN Werner van Braun - vill komast til mánans - Wernher von Braun, maðurinn sem vill leggja undir sig geiminn. Maðurinn sem oftast er nefndur í sambandi við tilraunir Bandaríkjanna til þess að koma skeytum út i himin- geyminn er Þjóðverji. Það var liann, sem stóð bak við vágestinn mikla, V-2, sem Þjóðverjar voru að senda Lundúnabúum á stríðsárunum, frá Pinemiinde. Nú starfar hann í liópi visinda- manna í Huntsvilie í Alabama, að þvi að búa til rakettur, sem liægt sé að senda með gervitungl út i geiminn. Að svo stöddu eru Rússar lengra komnir í þeim málum en vísinda- mennirnir í Huntsville, Rússar hafa fullkomnari rakettur og hafa sent upp margfalt þyngri gervitungl. En nú keppa Bandarikin að þvi að komast fram úr þeim og smíða „rúmstöðvar“ skammt frá jörðinni, og frá þessum stöðvum á svo að vera hægt að senda gc-imför til annarra stjarna. Þeir hjartsýnu segja, að ckki muni verða langt þangað til sá draumur rætist. En tilraunir Bandaríkjanna undan- farið ár liafa sýnt, að sá draumur eigi lengra í land en þeir spáðu. Mesti sigur þeirra í Huntsville var sá, að þeim tókst að skjóta „Explorer 1“ út í geiminn, með lítið gervitungl, sem kallað er Alpha. Þá var meiri \' \' \' \' \' \r \f \' \' \' \' >' \r \' \' \' \' \' \' \' V fögnuður í Huntsville en dæmi eru til áður og fólkið fór æpandi og syngj- andi til „Sauerkraut Hill“, en svo kallar það þann bæjarhluta sem þýsku visindamennirnir eiga lieima i. Þessi sigur var fyrst og fremst þakkaður Wernher'von Braun, því að liann bjó til fyrstu rakettuna með fljótandi eldsneyti, sem verulegt gagn var i. En þó lilýtur það að liafa dregið úr gleðinni, að Rússar hafa fundið rak- ettueldsneyti, sem tekur liinu fljót- andi eldsneyti Brauns mikið fram. Wernher von Braun býr með Maríu konu sinni og tveimur dætrum í litlu húsi við McClung Street. Húsið er eins og hús flest en rósabeðin i garðinum eru i þýskum stíl. Og von Braun unir sér vel i USA, þótt hann hafi orðið fyrir talsverðum andblæstri og tor- tryggni þar, vegna þess að hann var þýskur. Félagar hans frá þýsku stöð- inni í Pinemunde fluttust margir með honum vestur, svo að þarna í Hunts- ville er talsverð þýsk nýlenda, og hún er vinsæl í Huntsville. Wernher von Braun er 185 cm. á hæð og gildur að sama skapi. Hann er hvatur í spori, og þegar hann talar um rakettur, eða öllu heldur tilgang sinn með þeim, verða bláu augun snör og kvik. Það er ekki rakettan sjálf, sem er aðal hugðarefni hans, heldur uppgötvanir þær í liimingeimnum, sem hægt sé að gera með lienni. Nú kann svo að fara, að rakettur þær, sem Braun hefir mest sýslað með, verði alls ekki framtíðarlausnin á „samgöngumálum himingeimsins" — líklegra má þykja, að það verði kjarn- orkan, en ekki hið fljótandi eldsneyti, sem knýi áfram vélarnar, sem eiga eftir að þjóta til annarra stjarna. Wernher von Braun er af gamalli austur-prússenskri ætt. Einn forfeðra hans barðist við mongóla við Liegnitz árið 1245, og ættin hlaut aðalstign fyrir nokkur hundruð árum. Faðir hans er fríherra Magnús von Braun, sem var landbúnaðarráðherra í Þýska- landi áður en Hitler komst til valda. Hann er enn á lífi, kominn yfir átt- rætt, og stundum segir hann, þótt liann sé í aðra röndina hreykinn af syni sínum: — Ekki skil ég hvaðan hann hefir þetta. Hann hefir þetta ekki frá föður sín- um. En móðir Wernhers var mjög á- hugasöm um stjörnufræði, og kenndi strák sínum að taka eftir himin- geimnum. Hún gaf honum lítinn stjörnukíki i fermingargjöf, og taldi það mikilsverðara en að gefa honum síðbuxur eða úr. Wernher varð gjöf- inni feginn. Sextán ára gamall komst liann yfir smárit um rúmsiglingar og teikningar af rakettuskipi, og þá fest- ist sú hugmynd i honum, að meira gaman væri að fara sjálfur til stjarn- annan en horfa á þær í kíki. Mynd- irnar voru úr bók eftir Hermann Oberth, um möguleikana á því að fljúga með rakettum út i geiminn. Þá bók komst von Braun yfir. Hún hét: „Rakettur í stjörnugeiminum". En þegar von Braun fór að rýna braðlega varð of pröngt um stoin- í bókina reyndist hún full af alls kon- ar stærðfræðiformúlum. En stærð- fræði hafði liann alltaf verið ónýtur i, meira að segja fallið á lienni við próf. — En þegar mér skildist að stærðfræðin væri eina leiðin til að skilja rakettur og geimfarir, segir von Braun, — afréð ég að læra hana. Og nú kepptist hann við stærðfræð- ina og varð svo vel ágengt að i veik- indaforföllum kennarans var hann látinn kenna sambekkingum sínum. Hann sagði sjálfur siðar, að hann hefði orðið jafn kunnugur „keplersku brautunum" í stjörnufræðinni og göt- unum í Berlín. Á skólaárunum smíðaði hann sér sjálfur nýjan stjörnukiki. Og á kvöld- in sat hann og góndi á tunglið og Mars, nálægustu plánetuna. — Þar fann ég ævihlutverk mitt, segir hann. — Ekki aðeins að sitja og horfa á tunglið í kíki, heldur að finna tækið til að geisa fram um himingeiminn, heimsækja aðrar stjörnur, kanna hið óendanlega, dularfulla rúm. Þá skildi ég hvernig Columbusi muni hafa ver- ið innanbrjósts. Átján ára gekk hann í þýska félagið „Verein fúr Raumschiffahrt" — geim- siglingafélagið, skammstafað VFR. Hafði það félag verið stofnað fyrir þremur árum, 1927. Þá var von Braun á tækniháskólanum í Berlín-Charlott- enburg. Um þær mundir voru rakettur á allra vörum í Þýskalandi. Verk- fræðingurinn Max Valier smiðaði rakettusleða og gerði tilraunir með rskettuknúða vagna á brautarteinum. Og bílakóngurinn Fritz von Opel smiðaði rakettuknúna bila og nokkru siðar svifflugu með rakettum. En allar þær rakettur, sem notaðar

x

Fálkinn

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fálkinn
https://timarit.is/publication/351

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.