Hljómlistin - 01.04.1913, Síða 4

Hljómlistin - 01.04.1913, Síða 4
50 IILJÓMLISTIN íylgja og framkvæma kenningar og kreddur Wagners sjálfs; söngleikir þeir sem hann samdi á þessum árum eru Tannháuser, Lohen- grin, og Trislan og Isolde 1859). Kringum 1860 fékk Wagner uppgjöf saka á Þýzkalandi og íluttist þegar þangað og dvaldi á ýmsum stöðum. Fjárhagurinn var þó altaf bágborinn, en það breyttist skyndi- lega þegar Ludvik II. tók konungdóm í Bay- ern. Hann var stórlirifinn af söngleikum Wagners og hauð lionum þegar til sín og var hann stoð og stytla Wagners upp frá því og dvaldi Wagner síðan í Bayern til dauða- dags. Samdi hann á þeim árum Die Meister- singer von Niírnberg og Niflungahringinn sem eru 4 söngleikir afarmiklir. Fyrsta er Rhein- gold, 2. nefnist Die Valkiire (Valkyrjan), 3. Siegfried, 4. Götterdámmerung. Efnið er tekið úr söguijóðum Þjóðverja, Sæmundareddu og Völsungasögu, en ekki gefst tími lil þess að rekja hér efni og sýna fram á hvernig Wagner lieíir breytt efni þessu, en það er víða. Undir náðarvæng konungs lifði Wagner í mesta gengi, en margir öfunduðu hann og rægðu, en fleiri ofsóttu liann og skömmuðu vegna nýbreytni lians í söngleikunum. A llihn bóginn hændist fjöldi manna að honum og óx sá flokkur smámsaman og var illvígur; elskaði liann og virti meistarann og söng- leika lians fram úr öllu hófi; söfnuðu þessir áhangendur Wagners stórri upphæð og var lienni varið til þess að byggja slórt söng- leikahús og var það reisl i Bayreuth og stend- ur það enn, og eru þar sýndir söngleikir Wagners á sumri hverju og var Niflunga- hringurinn sýndur þar fyrst 1876; var þar saman komið margt stórmenni og var leikn- um tekið framúiska'randi vel. Varð úr þessu deila mikil og rigndi niður ritgerðum, liáði og skopvísum um list Wagners, en hann fór sínu fram og samdi síðasta tónleik sinn Parsi- fal, í nálega sama anda, og var hann leikinn 1882 og mátli ekki sýna þann leik nema í Bayreulh, en sú einokun er nú úti 1914. Wagner var nú bilaður að lieilsu og dó í Fen- eyjum 1883 og var líkið ílult til Þýzkalands og jarðað þar. Hann var tvíkvæntur: fyrri kona hans hét Minna Plauer, síðari Cosima v. Búlow, dóttir pianóleikarans fræga, Franz Liszts. Son áttu þau að nafni Siegfried og er hann einnig tónskáld. Af þessu stutta yfirliti yfir æíiferil R.Wagners sést, að liann heíir verið afburðamaður að listgáfu, þrautseigju og vinnuþoli, en að auki var hann hinn fjölhæfasli maður: gott skáld,1) mjög vel að sér í sögu, einkum fornaldarsögu Þjóðverja, og sögu listarinnar; lieimspekingur var hann rnikifl, og sjást þess mörg merki í söngleikum hans og ekki altaf til bóta, en langmest skarar hann fram úr öðrum i tón- lislinni og er þar enginn honurn fremri nema tónsnillingurinn Beetlioven. Fyrstu söng- Jeikir hans (Rienzi, Der fl. Hollaender) eru keimlikir söngleikum fyrirrennara hans (Mey- erbeer og Marschner) en þegar í Tannhauser og Lohengrin fór að kenna nýbreytni og vaxa þar smámsaman og þroskast og í 5 síðustu leikunum framkvæmir liann lil fullnustu hug- sjónir þær, sem hann setli fram í ritum sín- um á útlegðarárunum. Aðalkenning hans er að gera skáldskap, liljóðfærislætti og leiklisl jafnt undir liöfði og mynda þannig heildar- list, sem samselt er af 3 legundum lislar- innar, sem hver fyrir sig er sem fu]lkomnust. Honum hefir eflaust liepnast að ná þessu takmarki til fullnustu í beztu leikum sínum (sérstakl. Die Meistersinger von Núrnberg). Af öðru sérkennilegu við söngleiki Wagners má nefna að einstök takmörkuð lög (Ariur), tví- sönga og kórlög notar hann nálega aldrei. Hann krefst þess að textinn heyrist og skilj- ist fullkomlega og verður því söngurinn í leikjum hans einskonar »sönglal«. Hlutverk aðalsöngfólksins eru mjög löng og erfið og heimtar hann meira af söngfólki en áður var títt; afleiðing þess er, að næstum þarf sér- staka menn til að taka að sér þessi hlutverk og syngur það fólk naumast í öðrum söng- leikum en Wagners. 1) Hann orti sjálfur orðin að öllum söngleikum sínum.

x

Hljómlistin

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hljómlistin
https://timarit.is/publication/435

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.