Tímarit lögfræðinga


Tímarit lögfræðinga - 01.03.1996, Blaðsíða 16

Tímarit lögfræðinga - 01.03.1996, Blaðsíða 16
ekki skýr mörk á milli refsingar og siðbætandi meðferðar. Það eitt að refsing geri menn að betri borgurum er réttlæting fyrir henni í sjálfu sér, en það er eitt að segja að refsing sé mannbætandi og annað að halda því fram að við þurfum að reyna að siðbæta afbrotamenn. Siðbótarviðhorfið felur í sér tilhneigingu til læknandi aðgerða og kannski er það rétt að við ættum í raun að meðhöndla afbrotamenn sem sjúklinga, en þá erum við ekki lengur að tala um refsingar. ÍV. Ég hef nú tíundað í einfölduðu máli nokkur dæmigerð og fyrirferðarmikil atriði er siðfræðingar hafa glímt við í umfjöllun sinni um refsingar. Það sem þessi mynd mín dregur helst fram í dagsljósið er, að því er ég fæ best séð það, að ekkert eitt viðhorf af þeim toga er ég hef tilgreint nægir eitt og sér til þess að réttlæta tilvist refsinga. Öll virðast þessi viðhorf gölluð eða beinlínis ógild ein og sér. Flest það sem nytjastefnumaðurinn bendir á hefur nokkurt gildi sem réttlæting refsinga en við lendum á villigötum ef við teljum eitthvert eitt atriði svo sem fælingu frá afbrotum eða siðbót hins seka einu gildu réttlætinguna. Aftur á móti hefur gjaldstefnumaðurinn nokkuð til síns máls, þegar hann segir að við myndum tæpast tala um refsilöggjöf sem studd er refsingum ef kerfið byggðist ekki á því að við gættum þess eftir fremsta megni að refsa einungis þeim sem brotið hafa lögin og kallast því sekir. En sekt manna er misjöfn í eðli sínu og ekki er öllu athæfi þeirra refsað á réttlátan máta þó siðlaust sé. Það er vonandi ljóst af því sem að framan segir við hvem vanda er að etja hér. Bæði er vandinn flókinn og á sérhverri tilraun til úrlausnar eru margir fletir. Það sem verst er verður þó að ætla að sé sú staðreynd að flest viðhorfín til réttlætingar fá vart staðist. Það er því umhugsunarvert að þrátt fyrir að flest þessi rök eða kenningar hafi verið hrakin, þá virðast þau lifa góðu lífi í hvert sinn er umræða um refsingar kemst í brennidepil. Þá er eins og aldrei hafi verið fjallað um þessi mál fyrr. Það er þetta sem ég átti við hér að framan þegar ég talaði um draugagang afturgenginna hugmynda. Nægir í þessu sambandi að minna á þær fjölskrúðugu deilur er upp rísa með reglulegu millibili víða erlendis um dauðarefsingar. Það er nánast sama hvar drepið er niður fæti í umræðunni, það rísa upp gamlir draugar hvert sem litið er. Sumir halda því þannig fram að refsing sé endur- greiðsla sakamanns á skuld hans við þá er hann braut gegn. Gott og vel, slík kenning kann að vera gild að því er varðar lögbrot gegn eignarrétti. Þar má koma við fébótum og rétta hlut þess sem brotið var gegn, en dettur nokkrum manni í hug að halda því fram að refsing geti verið greiðsla sektar til áréttingar afbrota líkt og nauðgana eða morða. Þetta dæmi sýnir kannski hvað gleggst hversu fánýtt það er að telja að réttlæting refsinga geti falist í fáum einföldum lögmálum. En því miður þá virðist það vera hið almenna viðhorf að svo sé. Ég er að reyna að gera því skóna hér að í grundvallaratriðum séu viðhorf alls þorra fólks til refsinga og réttlætingar þeirra byggð á tilfallandi vafasömum 10
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88

x

Tímarit lögfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.