Hugur - 01.01.1988, Page 72

Hugur - 01.01.1988, Page 72
SIÐFRÆÐIN OG MANNLÍFIÐ HUGUR nafni frelsis og framfara. Samræðusiðfræðin hefur sér- staklega látið sig þetta efni skipta.22 VII Sé horft til sögu siðfræðinnar má segja að eina ljóslifandi dæmið um heimspeking sem lagði stund á samræðusiðfræði sé Sókrates. Sókrates gekk meðal samtíðarmanna sinna á götum úti og þreytti við þá rökræður um siðferðileg efni. Samræðu- formið hefur síðan lokast æ meir af innan akademískra veggja þar sem í góðsemi vegur hver annan. Af síðari tíma heimspek- ingum má helst nefna John Stuart Mill en í Frelsinu talar hann oft fjálglega um gildi samræðna jafnt fyrir sannleiksleitina sem þroska manna. „Frelsið getur ekki orðið almenn regla, fyrr en mannkynið er þess umkomið að taka framförum fyrir frjálsar og jafnar samræður,“ segir hann.23 Mill þóttist sjá það í sam- tíma sínum að aðstæður til slíkra samræðna væru þegar til stað- ar, enda virðist honum nægja það lágmarksskilyrði sem frelsis- reglan setur, að samfélagið megi einungis hlutast til um málefni einstaklingins í því skyni að vama því að öðmm sé unnið mein. Bannfæring rökræðna kemur því ekki til greina í lýðræðisríki sem byggir á frelsisreglunni. í þessari hugsun Mills má segja að felist dæmigerð afstaða reglusiðfræðings. Hann kveður einungis á um þá reglu sem nauðsynleg er til þess að frjálsar samræður manna geti átt sér stað en þær telur hann forsendu mannlegs þroska og félags- legra framfara.24 Á undanfömum áratugum hefur þýski heim- spekingurinn Jíirgen Habermas hins vegar verið að móta kenn- 22 Þessi umræða um hefðina var kjarninn í frægri ritdeilu þeirra Hans- Georgs Gadamer og Jiirgens Habermas (,,Hermeneutikstreit“) á sjöunda áratugnum. Eg geri mér mikinn mat úr þessu efni í doktors- ritgerðinni, The Context of Morality and the Question ofEthics: From Naive Existentialism to Suspicious Hermeneutics (Purdue University, 1982), sérstaklega 3. kafli. 23 John Stuart Mill, Frelsið, þýð. Jón Hneftll Aðalsteinsson og Þorsteinn Gylfason (Hið íslenzka bókmenntafélag: Reykjavík, 1978), bls. 46. 24 Segja má að réttlætiskenning Johns Rawls, A Theory of Justice (Oxford University Press: Oxford, 1972) setji fram þær grundvallar- reglur sem skynsamlegt samþykk.i manna um skipan þjóðfélagsins verður að hlíta. 70
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132

x

Hugur

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.