Hugur - 01.01.1997, Síða 15

Hugur - 01.01.1997, Síða 15
HUGUR Sannleikur og suttungatnjöður 13 verkum þögla og reyna með þeirri kenningu að efla fagurfræði Wittgensteins rökum, ættuðum frá Michael Polanyi. Og þá er best að upplýsa lesendur um að hugmynd mín um þekkingu í skáldskap er innblásin af starfsbræðrum mínum í Björgvin. Ég tala gagnstætt þeim um þekkingu sem er fólgin í listaverkum en þeir hafa aldrei gert út á þau mið. Lítum nú ögn á þeirra útgerð. Hugsum okkur að við hittum einstakling sem aldrei hefur heyrt leikið á sembal og biður okkur um að lýsa hljómi hljóðfærisins. Okkur vefst sennilega tunga um tönn, hversu mótsagnakennt sem það kann að hljóma þá er þekking á tónlist þögul. Þó var til undantekning sem sannaði regluna. Steinar Sigurjónsson rithöfundur gat lýst kvartettum Beethovens svo unun var að heyra en nú er hann farinn veg allra vega blessaður og lítil von til þess að venjulegt fólk geti leikið þetta eftir. Þrautalendingin er sú að gera kort af þessari þekkingu með aðstoð líkingamáls. Við getum t.a.m. sagt „semball hljómar eins og millitegund milli píanós og hörpu.“ Hafi viðmælandi okkar heyrt leikið á píanó og hörpu ætti hann að hafa fengið þó ekki væri nema óljósa hugmynd um hljóm sembalsins. Best er sjálfsagt að gefa viðkomandi sýnishorn af sembalshljómi en sú er einmitt hugmynd þeirra Björgvinjarmanna að auk líkingamáls séu handföst dæmi besta leiðin til að upplýsa fólk um þögla þekkingu. í þessu sambandi er vert að velta því fyrir sér hvers vegna við beit- um gjarnan myndhverfingum þegar við reynum að fanga tónlist í net málsins. Við tölum um „ljósan“ eða „djúpan" hljóm, þótt engum heilvita manni detti í hug að halda því fram að hljómar séu ljósir eða djúpir í verunni. Það fylgir svo sögunni að félagi minn, sem er öld- ungis ómúsíkalskur, segir að aðeins glæstar og líkingaþrungnar lýs- ingar Williams Heinesen og Romains Rolland á tónlist hafi fært sér heim sanninn um töfra tónlistarinnar. Við beitum einnig líkingamáli er við lýsum mannsandlitum. Við segjum um Nonna að hann sé með „apafeis“ og að Gummi sé af- styrmislegur í útliti. Sama gildir um lýsingar okkar á göngulagi, nemandi minn einn sagði mér að hann gengi eins og þungstíg gömul belja. Þeir Björgvinjarskólamenn draga nú þá ályktun af þessum pæl- ingum að líkingamál gegni mikilvægu hlutverki við miðlun þögullar þekkingar. Þá er ekki úr vegi að minnast þess að líkingamál hefur
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.