19. júní


19. júní - 19.06.1960, Side 7

19. júní - 19.06.1960, Side 7
•lóii kvænisÉ ug IVr að búa. Þeir prófastarnir séra Benedikt og séra Halldór á Sauðanesi voru vinir og skólabræður. Var sagt, að þeir hefðu gert það með sér ungir, að börn þeirra skyldu giftast, ef unnt yrði. Sumarið 1859 fór séra Benedikt ásamt Jóni syni sínum austur að Sauðanesi og bað Sigríðar einka- dóttur séra Halldórs og Þóru honum til handa, og var það auðsótt mál. Stóð brúðkaup þeirra um haustið, en vorið eftir tóku þau við búi á Hólum. Séra Benedikt b]ó allavega sem bezt í haginn fyrir þau. Byggði hann handa þeim bæinn, sem þá var kallaður „Nýi bær“, en er nú „Gamli bær- inn“ á Hólum. Hann var mjög vandaður, eftir því sem þá gerðist. Una Sigurðardóttir á Kálfsstöðum, systurdóttir Sigurðar málara, mundi vel eftir því, þegar hún barn að aldri, kom til kirkju að Hólum, hvað búrið í Nýja bænum hefði verið fallegt, bjart og þiljað í hólf og gólf, hvað sætabrauðið og pönnukökurnar hefðu verið góðar og hvað konurnar, sem veittu þetta, voru fallegar. Það voru þær madama Þóra og Sigríður dóttir hennar. En Hóla-Jóni búnaðist ekki vel. Hann var of- boðslega eyðslusamur og drykkfelldur og undar- legur í öllum háttum. Óvandað fólk og lausingja- lýður fluttist til hans, setti svip á heimilisbraginn og hjálpaði til við drykkjuskapinn og eyðsluna. Séra Benedikt fékk eigi að gjört, enda var hann dulinn þess eins og hægt var. Sigríður var heldur engin búkona og vildi taka sér lífið létt. Stundum kallaði hún á stúlkur sínar til kaffidrykkju, þegar mest var að gera úti eða inni, og sat með þeim tímum saman og spjallaði. Þó gekk þetta allt nokkurn veginn, meðan séra Benedikt lifði. En eftir að hann dó í apríl 1868, tók fyrst steininn úr. Það var eins og allir gerðu sér að skyldu að féfletta Jón, enda græddist þá mörgum vinnumanni hans fé á skömmum tíma. Þeir sögðu honum til dæmis, að hann væri orð- inn heylaus, þóttust svo vilja hjálpa honum og seldu honum síðan hans eigið hey fyrir ærinn pening. Með öllu hugsanlegu móti var féð rúið af honum. Gestagangur var mikill og eyðsla í heimili, því að Jón var höfðingi heim að sækja og mjög bón- góður. Jarðir sínar seldi hann sitt á hvað, oft í ölæði fyrir lítið eða ekkert, eða þá til skuldalúkn- inga. Er alveg ótrúlegt, hve miklu hann gat eytt á skömmum tíma, því að vorið 1869 dó séra Hall- dór tengdafaðir hans, og fá þau Sigriður þá mik- inn arf eftir hann. En öllu var sóað, svo að talið var, að árið 1876 eigi Jón enga jarðeign eftir. Seldi hann þá einnig jarðir þær, sem séra Benedikt hafði gefið sonar- börnum sínum, en það voru: Reykir, Kálfsstaðir og Hofstaðasel. Þnra flvzt til Hóla. I þetta umhverfi flytur madama Þóra Gunnars- dóttir haustið 1869. Hún var þá orðin fimmtíu og sjö ára gömul og hafði misst mann sinn vorið áður. Ferðaðist hún landveg að Hólum, og komu með henni fjórar konur að austan: Guðrún Grímsdóttir 40 ára, Signý Vilhjálmsdóttir, vinnukona, 29 ára, Sigríður Pétursdóttir, 12 ára, tökubam, og Katrín Lárusdóttir, 15 ára, fósturdóttir. Þessi Guðrún var mágkona madömu Þóru, ekkja eftir Lárus bróður hennar, og Katrín var barn þeirra. Madama Þóra flyzt þegar í gamla bæinn, sem stóð neðan við kirkjuna, og bjó þar í litlu húsi austur af miðbaðstofunni. Bjó hún ávallt út af fyrir sig, hafði eina kú og nokkrar kindur, og hest átti hún, sem kallaður var Madömu-Blesi. Þjón- ustustúlku hafði hún jafnan sér við hönd. Fljótt eftir að madama Þóra fluttist í Hóla, fór fólki að þykja vænt um hana. Var annað álit á henni en Jóni og hans fólki. Hún hlýtur að hafa haft mikla persónutöfra. En fleira kom til, að hún vann sér hlýhug manna. Hún var læknir góður og sat yfir konum, batt um sár og gerði við bein- brot. Oft kom hún óbeðin til að hjúkra þeim, sem veikir voru. Sjálf var þún ekki heilsuhraust. En aldrei var hún svo lasin, að hún sinnti ekki gestum, ef þeir komu til hennar að leita lækninga eða lyfja. Þetta mat fólk mikils á þeim árum, þegar til fárra var að leita, er veikindi eða slys bar að höndum. Frá því hefur sagt Jón Sigurðsson frá Skriðu- landi, að. hann myndi eftir því, er hann hand- leggsbrotnaði barn að aldri. Eftir að búið hafði verið um brotið af þar til kvöddum manni, kom madama Þóra og lagfærði allan umbúnaðinn og batt um á ný. Þakkaði Jón henni það, að hann bar engin örkuml eftir þennan áverka. Umhyggja hennar og samúð var engu minni með sorgmæddum en þjáðum. Huggaði hún þá, sem bágt áttu. Einu sinni sat hún yfir Herdísi 19. JtJNl 5

x

19. júní

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: 19. júní
https://timarit.is/publication/671

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.