Teningur - 01.05.1988, Page 5

Teningur - 01.05.1988, Page 5
BERGLIND GUNNARSDOTTIR CÉSAR VALLEJO: STRAUMAR SEM ALDREI SÆTTAST Stundum langar mann a6 snúa tilbaka aö elska, aðfara ekki burt og mann langar stundum aðdeyja velktur í hafróti mótdrægra strauma sem aldrei sættast. Kvæðið Los anillos fatigados er að finna í fyrstu Ijóðabók Césars Vallejo frá Perú, Los heraldos negros, eða Sendiboöarnir svörtu. Og segir raunar margt um það sem lesið veröur í Ijóði um þetta skáld sem er eitt af merkustu Ijóðskáldum Rómönsku Ameríku á tuttugustu öldinni. Og jafnframt eitt hið nútímalegasta. En hið nútímalega í Ijóðum hans, hið frumlega og hið sérstæða býr umfram allt í málfarinu, nýstárlegum tökum hans á tungu- málinu. Vallejo tilheyrir la vanguardía, eöa framúrstefnuskáldum á fyrri hluta aldarinnar þar sem viðhorf skáldanna til hefðarinnar og fortíöarinnar er litað kaldhæðni og þau hafa orðið að skapa nýtt skáldamál og stytta þannig vegalengdina milli Ijóðsins og lesand- ans. I Sendiboðunum svörtu, sem út kom áriö 1918, er Vallejo undir sterkum áhrifum frá módernismanum og Ruben Darío, orðflúri hans og framandlegu myndmáli, og tónninn mjög melankólskur. En svo veröa Ijóð Vallejos persónulegri og hans eigin stíll mótast. Og raunar er bókin semáeftirkemur, Trilce,gerólík, svo ótrúlegt virðist að sami maður skuli hafa staöiö þar að verki. Hún er nýstárlegust af bókum Vallejos, Ijóðin eru mörg lokuð og illskiljanleg, súrrealísk, löngu áður en slíkt þekktist í Perú, Vallejo verður þar jafnvel á undan súrrealistunum frönsku (bókin kom út árið 1922). Og upp frá þessu er Ijóðheimur hans lokaður, en svo persónulegur, sársaukafullur og nak- inn að nálgast harðneskju. Og hann bútar í sundur spænska tungu þannig að annað eins hafði aldrei áður sést eða heyrst. Öllu öryggi, sérhverri fullvissu er kastað á glæ og Vallejo berst við að segja í Ijóðum sínum það sem ógerlegt er að tjá í oröum, sundraöur af miskunnarlausum og mótdrægum straumum tilverunnar. Mann langar í risastóran koss sem kremur sundur lífið og endar í logandi afrískri kvöl sjálfsmyröir! César Vallejo fæddist áriö 1892 í smábænum Santiago de Chuco, sem er uppi í Andesfjöllum í noróurhluta Perú. Hann var af spænskum og indiánskum uppruna, cholo, eins og það er kallað. Vallejo var yngstur af börnum í stórri fjölskyldu sem var sæmilega efnum búin, hélt fast saman og hafði fornar hefðir í heiðri. Hann var sendur til náms í háskóla í nálægri borg, þar sem hann lauk prófi í tungu- málum og bókmenntum. Síöan hélt hann til höfuðborgarinnar Lima þar sem hann leitaði fyrir sér um starf, einkum kennslu. Bróðir hans, Miguel, sem haföi verið honum mjög kær, deyr áriö 1915, og stuttu síðar móðir hans. Heimilið og kirkjan höfðu lagt sterkan grunn í lífi hans á unga aldri og hann var mjög tengdur móður sinni. Þessum grunni var nú skyndilega kippt undan fótum hans. í höfuðborginni Lima vegnar honum ekki sem best, hann nær ekki að fóta sig í tilverunni og ástar- sambönd hans fara út um þúfur. Einsemd hrjáir hann og smám saman skapast með honum sterk kennd um tilgangsleysiö semfylgirmanninumfrá vöggu til grafar, þar sem ekkert virðist styðja líf hans neinum rökum nema eilíf framrás lífsins. Að vaxa upp jafngildir því að standa á þröskuldinum á inni- haldslausum heimi hinnafullorðnu. í júlí 1920 fór Vallejo í stutta heimsókn til fæðingarbæjar síns, en þá voru þar hátíðarhöld á dýrlingsdegi bæjarins. Út brutust illdeilurog áflog, einn maður var drepinn og skemmdir urðu á eignum. Vallejo vardreginn inn í málið og fór svo að hann var sakaöur um að bera ábyrgð á því sem gerðist. Hann varumtíma í felum hjá vinum sínum en náðist er hann ætlaði að skipta um skjólshús og sat síðan í fangelsi í þrjá mánuði. Sekt hans varð þó aldrei sönnuð, bak við þennan dapurlega atburð bjuggu eldgamlar væringar og óvinskapur fjölskyldna í þessu ein- angraða og þrönga samfélagi Andes- fjallanna. Fyrir hann sjálfan varð fangavistin mikið áfall og þremur árum síðar fór Vallejo alfari til Evrópu og settist að í París. Hann sneri aldrei aftur til Perú, þó svo uppruni hans hafi alla tíö búið með honum og sett skýrlega mark sitt á skáldskap hans. 3

x

Teningur

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Teningur
https://timarit.is/publication/820

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.