Íslenzk tunga - 01.01.1963, Blaðsíða 56

Íslenzk tunga - 01.01.1963, Blaðsíða 56
54 BALDUR JÓNSSON SUMMARY Olfus is the name of a county in the South of Iceland. The present article deals with the etymology of this name, which, in contrast to the majority of Icelandic place names, has for centuries been quite obscure. As an independent word Ölfus is otherwise unknown, but it occurs as the first member of several compounds, the oldest and inost important of which are Olfusvatn ‘lake of Olfus’ and Olfusá ‘Ölfus river’, as well as the word Ölfusingur ‘a man from Ölfus’, which is obviously derived from the name of the county. All these names are well known from Old Icelandic sources. Section I deals with the relationship between name and place down through the ages. During the Middle Ages Ölfusvatn was the name of the lake now called Þingvallavatn. Ölfusá seems to have heen the name of the river which comes from the lake. The upper part of this river is now called Sog, the lower part Ölfusá. Similarly, Ölfus was the name of the whole region west of the river. The upper part (west of the Sog) is now called Grafningur, the lower part (west of the Ölfusá) Ölfus. In other words, the names of the lake and of the upper parts of the river and the county have been replaced. Grafningur became the name of the county around 1500, and the other changes seem to have taken place at a similar date. Sog ‘suction’ has originally been the name of the outlet of Þingvallavatn. Many attempts have been made to interpret the name Ölfus. In section II all earlier interpretations are discussed. It appears that no satisfactory etymo- logy of Ölfus has ever been found though a number of possible interpretations has been proposed. In addition, several tentative suggestions have been made, the most notable by the late geologist and philosopher Helgi Pjeturss, who, in an article devoted to an entirely different subject (see footnote 46), suggested that Ölfus might be a corruption of *elfós ‘moulh of a river’. Sections III—VII present a new investigation of tbe problem. As an introduc- tion in section III the author suggests that Ölfus is one of the oldest place names in Iceland, in all probability from the period of settlements, ca. 870—ca. 930. Then, the original form of the word is reconstructed and its subsequent develop- ment discussed in detail. Spellings of the word in Old Icelandic manuscripts are also examined. The earliest occurrence is in the MS ÁM 645 4to, dating from the early 13th century. At that date the merger of p and 0 had just been completed, so that the origin of the ö cannot be definitely determined by means of orthographic evidence alone. Spelling tradition, however, is more in favor of ö < p. The reconstruction gives the following result: Ölfus is composed of two words. The first member, ölf-, goes back to one of three alternatives: (1) *p//- < *alf-, (2) *0lf- < *elf- or (3) *0lf- < *g//-. Botli p and 0 are the results of
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182

x

Íslenzk tunga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslenzk tunga
https://timarit.is/publication/852

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.