Sagnir - 01.06.1993, Qupperneq 132

Sagnir - 01.06.1993, Qupperneq 132
en endranær. Til dæmis fylgir greininni aðeins ein ljósmynd og eitt kort. Þá eru millifyrirsagnir einasta kaflanúmer og mikið talað um hlutföll og kvarða í meg- inmáli. Hér er því ekki egnt fyrir les- andann á nokkum hátt, efnið á að selja sig sjálft og eins og áður sagði geymir greinin merkilegan fróðleik. Þjóðin og listamennirnir Ásmundur Helgason skrifar greinina Landnám listagyðjunnar. Islensk myndlist og þjóðernishyggja. Þetta er stutt, en fróðleg og skemmtileg grein með ábyrgð þjóðar- innar á listamönnunum og ábyrgð lista- mannanna á þjóðinni í brennidepli. Átti Ásnnnidur Hclgnson Landnám listagyðjunnar Islatsk myndlist og þjódcmishyggja þjóðin sök á að Sigurður málari veskðist upp og dó „ískaldur undir tuskum og aleinn“? (Er ekki annars löngu búið að sýna frarn á að Sigurður var ekki sá vesal- ingur sem minnið vill vera láta; skildi hann ekki eftir sig héma megin talsvert af peningum?) Og listamennirnir, eiga þeir að ntála Herðubreið eða Húsafellsskóg upp á stássstofuveggi eins lengi og þjóðin heimtar það? Ásmundur rekur í átakalausum stíl sambúð og samskipti landsmanna og listamanna frá því Laura lét úr höfn með Einar Jónsson frá Galtarfelli innanborðs, en hann var á leið í myndöggvaranám úti í Danmörku með stóra drauina í far- angrinum. Höfundur sýnir fram á í greininni hvernig fyrstu skólagengnu myndlistar- rnenn þjóðarinnar gengu sjálfitæðisbarátt- unni á hönd. Og þjóðin var reiðubúin að fjárfesta í listafólki, Alþingi styrkti þá til náms og starfa og jafnvel einstaklingar, félög og fyrirtæki létu nokkuð af hendi rakna, enda var því trúað að efling list- anna styrkti Islendinga í baráttu sinni fyrir sjálfstæði, sýndi að þeir gætu staðið á eigin fótum og hefðu þar að auki ýmsu að miðla. Undir lok þriðja áratugarins tók að vakna áhugi myndlistarmanna á fleiri „mótívum" heldur en einbemm fyöll- um; straumar og stefnur í rnálara- og höggmyndalistum utanlands tóku þá taki, en þjóðin var þó ekki jafhfljót að til- einka sér nýjungamar; hún vildi að stærstum hlut enn sín landslagsskilirí eða hetjuportrett. Fransós í Húnavatnssýslu Kynsjúkdómafaraldur í Húnavatnssýslu 1824-1825 heitir grein eftir Guðbjörgu Jónatansdóttur. Fjallar hún, eins og nafhið ber með sér um kynsjúkdómafar- aldur sem upp kom á fyrri hluta 19. ald- ar og svo vill til að óvenju góðar heimild- ir em til um málið, m.a. dagbækur Ara Arasonar læknis. Þessi gögn notar Guð- björg til að kanna þekkingu lækna á kynsjúdómum og hvemig bmgðist var við þeim. Ennfremur leitar hún svara unt hvort læknum hafi orðið á mistök í með- höndlun sinni. Rekur hún gang mála æði nákvæmlega, stundum svo að við borð liggur að greinin eigi meira erindi í sér- ffæðirit heldur en alþýðlegt rit um sögu- leg efni. Niðurstaða hennar er sú, að þrátt fyrir heimildir sem liggja fyrir sé erfitt að meta áhrif meðhöndlunarinnar. Hinu verður ekki í móti mælt að Hoffinann, annar læknanna sem stunduðu hina sýktu, útskrifáði þá heilbrigða gegn betri vitund. Uttekt Guðbjargar veitir einnig innsýn í lifnaðarhætti á fyrri hluta 19. aldar, þ.á.m. kynlíf. Og mætti ég bæta við: Ekki man ég betur en að Isleifur „seki“ Jóhannsson, einn helsti smitber- inn, hafi verið í varðhaldi á Skagaströnd þegar hann fékk fransósinn og eins er hann tók að útbreiða hann. Það segir nú sína sögu um fangelsismálin, sem menn hafa dijúgar áhyggjur af nú um stundir! Það háir þessari grein þó hve stefnu- laus hún er. Greinilega hefur höfundur- inn sökkt sér á bólakaf í viðfangsefnið, svo mjög að þegar upp er staðið veit les- andinn vart hvort hann er að lesa um við- brögð við kynsjúkdómafaraldri í byijun 19. aldar, samanburð á læknisþekkingu nú og þá, um kynhegðun í byijun 19. aldar, vitneskju um sárasótt á öndverðri 19. og 20. öld, og fleira mætti draga fram. Þá finnst mér lýsingar á sjúkling- um og einkennum sjúkdómanna óþarf- lega nákvæmar (sumar eru æði grodda- legar) og hið sama má segja um ýmis læknisráð. Eg er t.d. engu nær að frétta, að nú til dags bregðist læknar við oddvörtuin „með því að reyna penslun með podophyllini 25% eða linimentum podophylyllini. “! Stritandi englar Stritandi englar er síðasta grein 13. árg. Sagna og er eftir Sólborgu Jónsdóttur. Englamir vom hjúkmnamemar á fjórða áratugnum frá því Hjúkrunarkvenna- skóli Islands tók til starfa haustið 1931. Heimildir höfundar em nær eingöngu svör hjúkmnarkvenna við spumingalist- unt Hjúkmnarskóla Islands og þjóðhátta- deildar Þjóðminjasafns, og gerir það að verkuni að frasögnin verður á stundum dálítið sundurlaus og handahófskennd. Samt sem áður er grein Sólborgar fróðleg og trúverðug lýsing á þriggja vetra skóla- feril hjúkmnamema þó í stuttu máli sé. Það sem eftir situr er kannski, að þessi lesandi var a.m.k. steini lostinn yfir þeint óskaplegu kröfum sem gerðar vom til hjúkmnarnemanna, og mig rennir í gmn að þær sem komust í gegnum slíkt nálarauga hafi verið færar í flestan sjó. Auk fyrrgreindra greina em í Sögn- um viðtal við Einar Má Jónsson sagnfræð- ing um hugarfarssögu og íslenskar fom- bókmenntir, ritdómur um 12. árg. Sagna og skrár; mynda- og höfundarskrá og skrá um lokaritgerðir í sagnfræði 1992. Mér er kunnugt um það að stúdentar í öðmm greinum háskólans öfiinda sagn- ffæðinema af Sögnum, og mér finnst sagnlfæðinemar líka hafa ástæðu til að vera hreyknir af tímaritinu sínu. Eg rak aug- un í upplagstöluna 1200 sem er hreint ekki lítil útbreiðsla. Ef aðstandendumum tekst áffam að halda útliti blaðsins jafn smekklegu og efni jafn fjölbreyttu og að- gengilegu spái ég því að upplagið geti innan skamms orðið helmingi stærra! Ef einhver hefúr þá áhuga á að svo verði. 130 SAGNIR
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148

x

Sagnir

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Sagnir
https://timarit.is/publication/1025

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.