Uppeldi og menntun - 01.01.2014, Síða 126

Uppeldi og menntun - 01.01.2014, Síða 126
Uppeldi og menntUn/icelandic JoUrnal of edUcation 23(1) 2014126 UPPeLDisréTTUr aðila (bls. 21). Sigurður rekur síðan ýmis sjónarmið, bæði trúarleg og veraldleg. Ítarlegur kafli er um evangelísk-lútersk viðhorf. Sigurður vitnar í þýska fræðikonu, Ingeborg Röbbelen, sem bendir á að foreldraréttur sé afstæður og breytilegur, þ.e. að kirkjan geti „því aðeins barist fyrir foreldrarétti að hún hafi frelsi og ábyrgð einstaklingsins að leiðarljósi“. Hún geti ekki barist fyrir foreldrarétti „til að koma sínum eigin pólitísku markmiðum í trúmálum og skólamálum að“ (bls. 28, þýðing Sigurðar á texta Röbbelen). Einnig er ítarlegur þáttur um íslam þar sem er rætt um „rétt“ barna og skyldur. Sigurður bendir einnig á að hugtakið „réttur“ sé ekki til í búddasið. Í kaflanum eru langar tilvitnanir í Mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna frá 1948 og aðra alþjóðlega samninga, auk íslenskrar löggjafar. Sigurður leggur áherslu á það að uppeldisréttur foreldra sé í raun undirstaða undir mannréttindi barna og rétt þeirra til að fá uppeldi. Í mannréttindasáttmálum og íslenskri löggjöf sé gengið út frá frumrétti foreldra til uppeldismótunar. Þetta sé þó hvergi skýrt orðað og takmörkunum háð (bls. 43). Í stuttum kafla um réttindi barna er sérstaklega bent á að lengst af hafi ekki verið litið á börn sem sjálfstæða handhafa réttinda heldur hafi verið litið á þau sem einstaklinga sem þyrfti að vernda. Í Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna frá 1989 sé hins vegar staðfest hið breytta viðhorf að börn séu sjálfstæðir einstaklingar. Þetta hefur vitaskuld áhrif á uppeldisrétt foreldra sem ætíð skulu taka mið af „hag og heill barnsins“, eins og Sigurður orðar það (bls. 50). Í öðrum stuttum kafla ber Sigurður saman hlutverk ýmissa aðila í uppeldi barna: foreldra, ríkisvalds sem krefst skólaskyldu, kirkju o.s.frv. Hlutverk skóla hefur sennilega ekki aukist mikið frá því að bókin var fyrst skrifuð – en það hefur fest í sessi, einkum leikskólastarfið, og reyndar má telja hækkun sjálfræðisaldurs úr 16 árum í 18 til marks um aukna hlutdeild skóla í uppeldi. grUnngilDi sKóla Allítarlegur kafli fjallar um grunngildi skyldunámsskólans og þær mótsagnir sem felast í kröfum um að skólar séu hlutlausir. Sigurður telur að skólarnir geti verið hlut- lausir eingöngu ef þeir forðast álitamál er varða trúarbrögð – en þá bregðist þeir líka skyldu sinni því að uppeldi og kennsla um gildi þurfi að eiga sér stað. Í kaflanum er einnig skýrt frá því hvernig það atvikaðist að hugtakið „kristin arfleifð íslenskrar menningar“ kom í grunnskólalögin árið 2008 þar sem áður hafði verið kveðið á um að skólastarfið skyldi vera í samræmi við „kristilegt siðgæði“. Sigurður vísar til um- ræðna og dómsmála, bæði í Noregi og Tyrklandi, og kallar eftir því að reglur verði settar um hvort og hvernig foreldrar geti fengið undanþágu frá einstökum námsgrein- um rétt eins og trúarbrögðum (bls. 64). Nú hafa verið gefin út viðmið um samskipti skóla og trúfélaga, bæði af ráðuneyti (Mennta- og menningarmálaráðuneytið, e.d.) og Reykjavíkurborg (Borgarráð Reykja- víkur, 2013). Viðmiðin og reglurnar eru of ný til þess að hægt sé að átta sig á því hver áhrifin og afleiðingarnar verða. Reglur borgarráðs sýnast mér ganga skemmra í því að aðskilja starfsemi skóla og lífsskoðunarfélaga en umdeildar reglur sem Mannréttinda- ráð borgarinnar samþykkti í júní 2011 og vísað er til í neðanmálsgrein í riti Sigurðar
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129

x

Uppeldi og menntun

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Uppeldi og menntun
https://timarit.is/publication/581

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.