Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1981, Blaðsíða 112

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1981, Blaðsíða 112
Tímarit Máls og menningar framandi afli, verkalýðnum. Störf verkafólks afmarkast í vaxandi mæli af véla- samstæðum og verkaskiptingu, á þann hátt að auðmagnið geti fylgst með og gert ákveðnar kröfur um hraða í þessum störfum. A hinn bóginn vinsar auðmagnið hina andlegu þætti úr vinnunni og felur sérstökum verkahópi. Hér er átt við störf á borð við að framþróa, framfylgja og hafa eftirlit með tækni og vinnutilhögun. Þessir andlegu þættir vinnunnar, sem slitnir hafa verið frá hinum líkamlegu, verða æ vísindalegri, en á meðan viðhald og efling auðmagns er viðmiðun framleiðslunnar eru þessir þættir — og þar með þróun vísinda — óleysanlega bundnir gróðasköpuninni. Þeir verða tæki til þess að tryggja auð- magninu sem mestan arð af framleiðslustörfum verkalýðs, og það breytist ekki þótt hin vísindalega framþróun tækniþekkingarinnar eigi sér að verulegu leyti stað í ríkisgeiranum, þvi að hagnýting þekkingarinnar í kapítalísku fram- leiðsluferli heldur áfram að vera viðmiðun i öflun hennar. Það er þversagnakennt, en jafnframt þvi sem andlegt/visindalegt innihald framleiðslunnar stóreykst verða almenn framleiðslustörf einhæfari og inni- haldsminni. Þar veldur sú stöðuga viðleitni auðmagns og handlangara þess að gera störfin þannig úr garði að hver og einn geti unnið þau. Með því móti fær enginn hópur verkafólks einokun á þeim. Slíkri einokun fylgir bætt aðstaða til að knýja fram hærri laun, en án hennar er hægt að notast við hvern sem er, þ. e. ódýrasta vinnuaflið. Kapítalisminn tekur við iðnaðarframleiðslu úr höndum handverksgilda miðalda. Aður vann iðnsveinninn afurðina frá upphafi til enda, en kapítalistinn nær auknum afköstum með þvt að skipta verkinu upp í ótal verkþætti. Hann lækkar enn framleiðslukostnaðinn með þvi að nota ófaglært fólk. Þegar störftn hafa náð ákveðinni einhæfni og við ákveðnar verðaðstæður, einkum þegar laun hækka vegna eftirspurnar á vinnuafli, verður hagkvæmt að láta vélar vinna í stað manna. I sögu kapítalismans skiptast á skeið þar sem framleiðslan eykst án verulegra tækniframfara og skeið tækninýjunga og vélvæðinga. Við tækninýj- ungar skapast ný flókin störf, s. s. við viðgerðir og eftirlit, en launakostnaður vegna þeirra verður kapítalistum þyrnir i augum. Þeir leitast því við að kljúfa þessi flóknu störf upp í mörg einföld störf, og samþjöppun auðmagns auðveldar þá viðleitni. Almenn tilhneiging í próun vinnunnar í kapítalismanum er afhafing (Dekva/i- ftzierung) vinnuaflsins. Merking þessarar yrðingar er ekki sú að störfin verði endilega einhæfari frá ári til árs. Hér ræðir um þá eðlislægu tilhneigingu auðmagnsins að það dregur ávallt sem flesta andlega þætti út úr sífellt flóknari vinnuferlum og gerir líkamleg störf sem einhæfust. 98
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.