Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Alžżšublašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 27. Tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Alžżšublašiš

						Miðvikudagur 1. febrúar 1949
ALÞÝÐUBLAÐÍÐ
í GREIN þeirri, sem liér birtist, segir danski dýra-
fræðingurínn Palle Johnsen frá ferðalögum. sínum um
gersamlega ókannaðar slóðir nyrzt á Grænlandi. Hann
tók fy&tt í könnunarferðum Dana til Pearylands, nyrzta
hluta Grænlands, árið 1947 og aftur árin 1948—1949. í
greininni segir hann frá síðari leiðangrinum.
ÞESS var aðeins skammt að
bíða, að frostið rlæði völdun-
lirii aftur á Norður-Grænlandi,
er vio vorum búnir að; koma
upp vetursetuhúsi okkar á
Pearylandi, nýrzta húsi á jörð-
inni, í ágústmánuði 1948. Þar
norður frá mælist hiti oftm við
frostmark aðeins í þrjá mán-
uði ársins, og aðeins í um það
bil þrjár vikur áriega er sjór
svo auður, að hægt sé að lenrla
flugvélum. Á skömmum tíma
voru 22 smálestir af. vörur, eíni
á Iiúsi, matvæli og aðrar leið-
angursvcrur fluttar þangað
iiorður.   -
Einu  skcmmtilegu   revintýri
lentum við í, meðan flutning
arnir  stóðu yfir.  Tveir menn
voru að koma upp hásinu, en ég
var     látinn     fara     niður     í
Brönlundfjörð.   Þegar   ég   var
búinn að reisa forðatjaldtð mitt
þar söfnuðurast við allir saman
í einu tjaldi.n x til að matast og
spjalla saman. Allt i einu heyrð
ist  smellur  fyrJr utan  tjaldið
Ég sat við tjalddyrnar, og fletti
dyrabarminum frá og gægðist
út. Mér til mikillar skelfingar
sé ég þá' hvítabjörn, sem ein-
blínir á mig, tvo til þrjá metra
frá tjaldinu. Hafði hann stigið
á blikkdós og af því kom smell-
urinn. Mikinn áhuga hef ég að
vísu á dýrum, en ekki var ég
samt  seinn  á  mér að slengja
tjaldinu afjtur og rjúfa skvaldr-
ið í félögum mínum um hvaða
plötu    skyldi    setja   næst    á
grammófóninn,     til • þess    að
segja þeim tíðindin. Þeir héldu,
að ég væri að gera að gamni
mínu, en munu fljótlega hafa
séð á svip mínum,  að alvara
væri á ferðum. Nokkrar byss-
ur fundum við'í tjaldinu,  en
skotin voru utan við eitthvert
hitt tjaldið, og engan fýsti að
fara út og  sækja þau.  Kvik-
myndatökumaðurinn    tók     að
kveikja á prímusnum til þess
að geta rekið hann glóandi-fram
an í trýnið á þeim' dálitla, ef
hann gerðist nærgöngull. Sjálf
ur  vopnaðist  ég  fuglaháf,   en
annar þreif skálm eina mikla,
— ekki til þess að leika Tarz-
an, heldur til að komast fljótt
"út um hinn endann á tjaldinu
ef þörf gerðist. Einnig fór hann
í   skyndi    úr   sjóstígvélunum.
„Þú heldur þó ekki, að þú getir
hlaupið bangsa af þér", hvísl-
aði einhve'r. „Nei", var svarið,
„en ég gæti þó hlaupið hraðar
en þú". Hvað áttum við nú að
taka til bragðs?
Eg f ór að skrækja og æpa,
svo að félagar mínir undruðust
stórum. Ég æpti þó ekki af
hræðslu, heldur til þess að
reyna að fæla björninn frá í
bili; og brátt tóku hinir undir,
svo að mikill hávaði varð og ó-
Mjóð. Kom í ljós, er út var gáð,
að björninn var horfinn. Hlupu
menn þá út til að ná í skot. Ég
hafði komið seinastur og vissi
því ekki hvar þau væru geymd.
Beið ég því og horfði óþreyju-
fullur í kringum mig, — og
rétt í því birtist björninn á
klettahryggnum ofan við tjald-
ið. Við vorum víst álíka fljótir,
björninn að stökkva á eftir mér
og ég að stinga mér inn í tjald-
ið. Um leið reif bann hliðar-
stögin upp,   svo  að   dúkurinn
þann vetur, sem ég dvaldist á
nyrzta hluta Grænlands. Raun
ar eru þar s.tór svæði þakin
snjó, en æðisgengnir stormarn-
ir, sem fara þar hamförum af
og til, lemja hafm svo saman að
naumast markar í spori. Þegar
svo hagar til, verða skíðin ó-
nauðsynleg.
Þar eð ég var dýrafræðingur
leiðangursins, hafði ég mikinn
hug á að rannsaka dýralífið í
hinu geysistóra stöðuvatni, Mið
sumarvatni, og fyrsta sleðaferð
j in mín var einmitt að því. Við
féll ofan á mig. Meira varð þó i „,                       ,          . L    '     „
.vw a.   w,í n% lis^i c™,.   forum saman> e§ °S ]arðfræð.
I ingurinn, sem átti einnig verk
fyrir höndum þar.
ekki úr, því að björninn sner
ist    gegn   hinum   mönnunum,
þegar   ég  var  horfinn.   Sá  ég,
hann á fleygiferð til þeirra, er I     Vio ^ggmm  i     ,:taó '¦). oi :',.
ég leit út. Kvikmyndatökumað-
urinn var inni í einu tjaldinu
að ná í myndavél sína og hróp-
aði í sífellu, hvort hann mætti
koma út. Enginn svaraði hon-
um, allir voru of önnum kafn-
ir við að bjarga sjálfum sér.
Jarðfræðingríum tókst ekki að
koma lagi á hólkinn sinn, en
grasafræðingurinn hlóð og
skaut — annars hefði allt ann-
að gerzt á næsta augnabliki.
Björninn hringsnerist og féll
dauður niður við annað skot.
Allur atburðurinn gerðist á
fáum sekúndum. Nokkrir — og
þeirra á meðal ég — voru næsta
hugprúðir, nógu hugprúðir til
að viðurkenna, að þeir skuluf
á beinunum, einkum, þegar
hættan var liðin hjá, því að
fyrr var enginn tími til þess.
Björninn var glorhungraður, en
hafði étið dálítið af rjóma-
súkkulaði, er hann hafði fund-
ið hjá einu tjaldinu.
Frost var á hverjum degi.
þegar í septemberbyrjun, og
lagði Brönlundfjörð brátt. Gát-
um við þá farið að skoða okkur
um á Pearylandi, því að erfitt
er að ferðast nema á ísnum.
Loftslagið er svo þurrt, að líkja
má því við eyðimerkurloftslag.
Það snjóar lítið og þann litla
snjó skefur saman í dældir og
skorninga, svo að sleðafæri er
slæmt  á  landi.   Ýmsum  kann
ber og fyrstu dagleiðina ér
Grænlendingurinn okkar með:
Fyrs.t liggur leiðin inn eftir
Brönlundfirði og ferðin geng-
ur glatt, því að hundarnir eru
óþreyttir. Sleðarnir renna létti
lega á ísnum og glerbörðum
snjósköflunum, og við sitjum á
sleðunum. Golan er á móti og
frostið 20 stig. Við hlaupum
stundum af sleðanum til að
halda á okkur hita. Hundarnir
eru ákafir og fjaðurmagnaðir á
spretttinum. Spölkorn þenja
þeir sig óvenjumikið, því að
blárefur er að skokka eftir
fjarðarísnum. Hann þýtur á
land eins og fjandinn sé á hæl
unum á honum, en gefur sér þó
tíma til að góna sem snöggvast
á þessa óboðnu gesti.
Norðurströnd fjarðarins
Glímufélagið Ármann heldur 4 námskeið í íþróttum og
dansi, sem hefiast 1. og 2. febrúar n. k. Æfingar fara
fram í íþróttahúsi Jóns Þorsteinssonar á kvöldin eftir
kl. 8. Öllum er heimil þátttaka. Námskeiðin standa í 2—3
mánuði og eru þessi:
1.  Þjéðdansar og gömlu dansamfr fyrir stúlkúr og ;
pilta.   Kennari  frú  Sigríður Valgeirsdóttir.
2.  Fimleikar  fyrir  stúlkur.   Kennari  frk.   Guðrún
Nielsen.
3.  Fimleikar   fyrir   pilta.   Keanari   Hannes   Ingi-,.
bergsson.
4.  fslenzk glíma fyrir drengi og byrjendur. Kenn-
arar    Þorgils    Guðmundsson    o'g    Guðmundur -
Ágústsson.
Þátttakendur láti innrita sig hjá kennurunum og í skrif-:.
stofu félagsins, íþróttahúsinu, sími 3356, opin á hverju !
kvöldi kl. 8—10, sem veitir allar nánari upplýsingar.
Stafar hann af sandbyljum,
sem stundum geisa á þessum
slóðum, og merki. þeirra bera
allir veðursorfnu steinarnir á
ströndinni. Hjá bækistöðvum
okkar létum við nokkra múr-
steina út í sandfokið, og á
skömmum tíma léttust þeir
furðu mikið. Sandbyljirnir eru
þó fremur staðbundnir á þess-
um svæðum.
er 600 metra hár og órofin
hamíaveggur. Hann er rönd-
óttur af alla vega litum berg-
lögum. Suðurströndin hækkar
smátt og smátt frá ströndinni
upp í 1100 metra hæð, en
þar tekur jökullinn við. Þar
er nú maður, sem hefur þann
starfa á hendi að fara annað
slagið þangað upp eftir og gera
veðurfræðilegar og jöklafræði-
legar athuganir. Engin mann-
leg vera hefur áður heiðrað
jökulinn þarna með hærveru
sinni.    '
Eftir því sem nær dregur
fjarðarbotninum, verður sleða-
að virðast það harla skrýtið, að færið lakara, því að mikið af
ég   steig   aldréi   á   skíði   allan   sandi   er   saman   við   snjóinn.
Það ískrar og surgar í sleða-
meiðunum og þeir gljáfægjast
í sandinum. Við verðum oft að
ýta á eftir til að komast eitt-
hvað áfram.
Út  í  fjarðarbotninn  rennur
mikil á, sem myndað hefur víð-
öll! áttumikla óshólma. Þar er fjöld-
inn allur af marflötum leir-
hólmum, sem við ökum á milli,
án þess að vera vissir um hvort
við séum enn á firðinum eða
komnir upp á ána. Loks erum
við komnir upp alveg á ána, og
ýmist leirbakkar, klettar eða
grjóteyrar taka við á báðar
hendur. Við erum nú í mynni
Wendelsdals, sem tengir skag-
ann Pearyland við Grænland
sjálft. Beggja vegna endilangs
dalsins eru há og brött fjöll.
Færið breytist nú og við tek-
uur gljáandi ís. Hundarnir eiga
erfitt méð að fóta sig, svo háll
er ísinn, og við verðum að
ganga til þess að létta sleðann.
Við erum raunar ekki heldur
Flýðu í flugvél tíl Borgundarhólms
Fýrir nokkrum vikum tókst hópi Pólverja að fjýja land á þann hátt, að þeir neyddu flugvél,
sem þeir voru í, til þess að fara til Borgundarhólms og lenda þar. Þaðan fóruu þeir til Kaup-
mannahafnar og fengu landvistarleyfi í Danmörku. Myndin er tekin, er flugvélin kom með
,   þá  til  Kastrupflugvallarins í Kaupmannahöfn.
stöðítgir á svellinu. Hundarnir
verða alveg ringlaðir, reyna að
styðja sig hver við annan og
skeyta ekkert þótt kallað sé yu
yu eða illii illii -— vinstri eða
hægri. Þeir leita helzt upp að
bökkunum, og fyrir kemur oft,
að sleðinn lendir þar a steini,
en við verðum þá að losa 'hann
með miklu erfiði. En bæði
menn og hundar venjast fljótt
á að standa á hálum ísnum, og .
það kemur sér líka vel, því að
fyrir okkur verður skyndilega
I vök    með   hvítfyssandi    kast-
streng.    Okkur    tekst   þó    að
j breyta   stefnunni   í   tæka   tíð.
i Það er furðulegt, að hér skuli
| vera auð vök, þó að sífelld^
frost hafi verið í rúman mán-
uð. Og-þessi vök er heldur ekki
hin síðasta. Við förúm fram hjá
stöðugt fleiri slíkum. En ei"
skyggja tekur, tjöldum við og
snæðum. Við sofnum við þung-
an nið árinnar.
Dagirm eftir kveðjum við
Grænleitdinginn, sem fer nú til
baka, og höldum síðan af sía'ð
eftir bugð.óttri ánni. Allur far-
angurinn er á einum sleða. Vak-
irnar verða síærri og stærri, en
fær ís er þó á milli þeirra. Við
förum sem mest meðfram
bökkunum, því að þar er áin
grynnri, en þó komumst við
ekki hjá því að blotna. Sums
staðar hefur vatn hlaupið upp
á ísinn,' og á því myndast þunnt
íshem, sem ekki þolir sleðann
og naumast hundana eina, og
við verðum auðvitað að vaða,
unz við finnum akfæran ís.
Stundum fer ég á undan til að
kanna ísinn, og séum við í vafa
um hvort ísinn muni halda,
setjum við hundana á fulía ferð
og látum skeika að skcpuðu. í
eitt skipíi fer svo illa að ísinn
brotnar og sleðinn festist á
steini í árbotninum, en sem
betur fer á grynningum.
Allt í einu tökum við eftir
stóru sauðnauti á beit í dalverpi
nokkru. Þe-tta er tarfur. Við á-
kveðum að skjóta hann og hafa
hann í forða fyrir seinni ferðir
okkar.að Miðsumarsvatni. Við
stöðvum hundana og nálgumst
dýrið með varfærni. Skothvell-
urinri bergmálar í fjöliunum,
en dýrið fellur. Það tekur
nokkurn tíma að birkja tarfinn,
en lengri þó að koma kjötinu
fyrir pg bera á það grjót. Ann-
að tjáir ekki, því að refirnir
renna á lyktina og mundu ekki
spara kjötið, ef þeir næðu til
þess. Hundarnir fá hins vegar
að gæða sér á innvolsinu. Deg-
ihum Ijúkum við við vísinda-
legar rannsókhir.
Næsta   dag   gengur   ferðin
þeim mun verr, sem við nálg-
Framh. á 7. síðu.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8