Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 21. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						f Laugardagur 26. jara. 1952
MORGVNBLAÐIÐ
I  1
¦
Ríkísstjórakjör á Alfringi 17. júní 1941.   Sveinn Björnsson vinn-
or drengskaparheit aS sfjórnarskrá ríkisins.
SVEINN   BJÖRNSSON   var' göngu um stofnun fjölda fyrir-
fæddur í Kaupmannahöfn 27.
febrúar árið 1881. Vantaði því
rúrnan mánuð á að hann væri
71 árs er hann Iézt.
Foreldrar hans voru Biörn
Jónsson ritstióri, síðar ráðherra
Jónssonar hreppstjöra í Diúpa-
dal í Gufudalssveít í Barðs-
strandasýslu og fcona hans
Elísabet Sveinsdóttir prests að
Staðastað Níelssonar.
Bernzkuheimili Sveins Björns
sonar stóð í Reykiavík. Þar
reisti faðir hans ísafoldarprent-
smið.iu í hiarta bæjarins og
stýrði baðan blaði með skörungs
skan og festu. Varð heimili hans
og hinnar mikilhæfu konu hans
•eitt þjóðlegasta og þróttmcsta
heimili hinnar uppvaxandi ís-
lenzku höfuðborgar. Börn
þeirra ólust því uto við hin
þroskavænlegustu skilyrði, nutu
uppeldis gáfaðra oe mikilhæfra
foreldra, fylgdust með frelsis
baráttu þjóðarinnar og hlutu
¦staðgóða og þjóðlega menntun.
Sveinn Björnsson lauk stúd-
ensprófi 19 ára gamall alda-
mótaárið, með fyrstu einkunn.
Síðan lagði hann stund á lög-
fræði við Hafnarháskóla og
lauk embættisprófi þar árið
1907. Að bví loknu gerðíst hann
yfirréttarmálaflutninRsmaður í
Tteykiavik. Stundaði hann síð-
an málflutning op önnur lög-
fræðistörf þar til hann var
kvaddur til annarra starfa í
þágu lands síns.
ÞINGMAÐUR REYKVÍKINGA
OG BRAUTRYBJANDI UM
FRAMFARIR
Það var mjög í .samræmi við
Tippruna og uppeldi Sveins
Björnssonar að hann höf ungur
þátttöku í stjórnmárum. Árið
1912 var hann kiörinn í bæiar-
stjórn Reykjavíkur og átti bar
sæti til síðari hluta árs 1920.
Árin 1918—1920 var hann for-
setj bæjarstjórnarinnar.
Arið 1914 var hann kiörinn
þingmaður fyrir Reykjavik pg
átti bá sæti á Alþínei til ársins
1916. Árin 1919—1920áttíhann
cinnig sæti á bingi sem þing-
maður Reykvíkinga.
Allt frá því að Sveinn Biörns
son hóf lögfræðistörf í Revkia-
vík að loknu embættisprófi sínu
starfaði hann að íiölmörgum
umbóta- og framíaramálum
þióðarinnar.   Hann   hafði   for-
tækia og félagasamtaka, sem
unnið hafa mikið og i'arsælt
starf. Má bar nefna Eimskipa-
félag íslands en formaður st.jórn
ar þess var hann árin 1914—
1920. Hann var einn af stofnend
um Sjóvátryggingarfél. íslands
og formaður stiórnar þess írá
stofnun félagsins árið 1918 og
til ársins 1920. Þá var hann
einnif? stofnandi Brunabótafé-
]ags íslands og forstióri bess frá
1916—1920.
Þegar Rauði kross íslands var
stofnaður árið 1924 var hann
einn af aðal hvatamönnum að
stofnun beirra samtaka. Þá átti
hann ennfremur sæti í stiórn
ýmsra nytjafyrirtækia svo sem
h.f. Isaga. h.f. Hamars og ísa-
foldarprentsmið.iu.
Yfirleitt má seg.ia að iafnan
hafi verið til hans leitað begar
um bað var að ræða, að koma
þörfum fyrirtæk.ium og félaga-
samtökum á stofn. Ráð hans
bóttu bá ævinlesa gefast vel og
áhugi hans fyrir nýungum, or
til heilla hoií'cu, var óbrigðull.
SFNDIHERRA OG
RÁÐUNAUTUR UM
UTANRÍKISMÁL
En árið 1920 var Sveinn
B.iörnsson kvaddur til nýrra
starfa fyrir bióð sína. Þá ákváðu
íslendingar að setia á stofn
sendiherraembætti í Kaup-
•"annrhöfn. Samkvæmt sam-
bandslögunum áttu Danir að
fara með utanríkismál íslands.
En þeir gátu bó ekki gætt hags-
muna Islendinga gagnvart siálf
um sér. Þessvegna var talið
nauðsynlegt að íslenzkur sendi-
herra vrði sendur til Danmerk-
ur. Til bess starfs var Sveinn
Biörnsson kvaddur. Ge^ndi
hann bvi embætti til 19. maí
árið 1924 en bá var embættið
last niður í sparnaðarskyni. En
rúmum tveimur árum síðan var
hann að ný.iu skipaður sendi-
herra. Þótti bá auðsýnt að ó-
hiákvæmilegt væri_ að hafa
sendiherra i Kaupmannahöfn.
Þessu starfi gegndi Sveinn
Biörnsson síðan óslitið til árs-
ins 1940.
Allan þann tíma, sem hann
gegndi sendiherraembætti má
segja að Sveinn Björnsson væri
ráðunautur ríkisstjórna íslands
um utanríkismál. Hann tók þátt
í fjölda samningagerða fyrir
þjóðina, vann að afurðasölu og
kom á ótal stöðum fram fyrir
hönd landsins.
Áiið 1940 kvaddi ríkisstjórn-
in hann heim til íslands og átti
hann búsetu hér síðan.
m                       *.                          *
WTffi
Sveinn Björnsson fyrsti innlendur þjóðn
höfðingi íslendinga
Æviferill og lífsstarf
Sveinn Björnsson flytur ræðu að Löghergi 17. júní 1944, er hann
l>afði veriS kjörinn fyrsti forseti hins íslenzka lýðvelöis.
FYRSTI ÍSLENZKI
ÞJÓÐHÖFÐINGINN
Hinn 17. júní árið 1941 hófst
síðasti þátturinn í hinu fjöl-
þætta starfi Sveins Biörns-
sonar að málum þjóðar sinnar.
Þann dag var hann kjörinn rík-
Á þeim degi er öll tilvera og
barátta íslenzkra manna hafði
hnigið til eins og straumþung
elfa, hinn 17. júní árið 1944, var
Sveinn Björnsson síðan kjörinn
fyrsti forseti hins íslenzka lýð-
veldis. Kaus Alþingi forsetann
Sveinn Björnsson, stúdent.
ifstjóri íslands af Alþingi. Varð að því sinni til eins árs. Hafði
bann þannig fyrstur íslenzkra' löggjaíarsamkoma þá fjórum
manna þjóðhöfðingi lands síns.' sinnum kjörið hann til þjóð-
Hann var síðan endurkjörinn höfðmgja. En samkvæmt stjorn
ríkisstjóri árin 1942 og 1943 til skipulögum lýðveldisins skyldi
eins árs í senn.                          I forsetinn vera þjóðkjörinn. Atti
Mikill vandi'hlaut að vera' forsetakjör því að fara fram
þeim manni á höndum, sem álið 1945. Niðurstaðan varð þá
fyrstur settist í sæti innlends'sú> að Sveinn Bjornsson varð
þióðhöfðingja. Hann þurfti að sjálfkjörinn forseti. Samkvæmt
byggia upp bá stöðu og umgerð stjórnarskrá lyðveldisms var
hennar frá grunni. En það mun' kjortimabil hans 4 «ar. Arið
allra mál, að betta starf hafi 19J9 varð hann elnniS sÍálf~
farið Sveini Björnssyni mjög kjörinn.
vel úr hendi.    Stendur þjóðin|     Alþingi    hefur    bví    fjorum
í  mikilli  þakarskuld við hann
fyrir það.
sinnum kjörið Svein Björnsson
til þjóðhöfðingja og tvisvar
sinnum hefur hann orðið sjálf-
kjörinn eftir að þjóðkjör var
lögleitt. Af síðasta kjörtímabili
hans voru því liðin tæplega tvö
og hálft ár er hann lézt.
Sveinn Björnsson kvæntist ár
ið 1908 danskri konu, Georgíu,
dóttur Hans Henrik Emil Han-
sen lyfsala og jústitzráðs í Ho-
bro á Jótlandi og konu hans
Önnu Catherine Hansen. Áttu
þau 6 börn, sem öll eru á lífi.
Eru þau þessi: Björn kaupmað-
ur, Anna, Henrik, sendifulltrúi
við sendiráð íslands i Paris,
Sveinn tannlæknir í Kaup-
mannahöfn, Ólafur héraðsdóms
lögmaður í Reykjavík og Elísa-
bet.
Frú Georgía Björnsson hefur
skipað húsmóðursess á heimili
manns sins af háttvísi og fyrir-
mennsku. Verður þáttur henn-
ar í hinu fjölþætta og umsvifa-
mikla lífsstarfi eiginmanns síns
aldrei ofmetinn.
Heimili Sveins Björnssonar
hefur síðan árið 1941 verið á
Bessastöðum. Með komu hans
þangað hófst þar ný saga. Bessa
staðir eru í dag tákn hins nýja
tima í íslenzku þjóðlífi.
Nafn hins látna  forseta  ís-
lands,   Sveins   Björnssonar,   er
. fyrstur   íslenzkra   manna   var
Björnsson sendiherra,   Olafur, Ehsabet og Anna. Standandi fra vinstri: Sveinn,  Björn  og Reartk.J þjóðhöfðingi   lands   sm^    riurt
— Myndin var tekin á heimili sendiherrahjónanna í Kaupmannahöfn.                                                   um aldir verða við hann tengt.
Fjölskylda  Sveins Björnssonar árið  1933.    Sitjandi frá vinstri:    Frú Georgía Björnsson, Sveinn
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12