Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 171. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ
Sunnudagur 31. júlí 1955     |
FRA HRISEY.
(Ljósmyndir Mbl. Ól. K. M.)
Hrísey: Hjarta Eyjafjarðar
ÞAR BÚA 300MANNS,SJÓSÓKNARAROG BÆNDUR
Laxárrafmagn og hitaveifa í bigerð
BÁTURINN klauf öldurnar, svo freyddi af kinnungunum.
Veður var gott, en nokkur alda og við vorum á leið
með lítílli ferju út í næststærstu ey á íslandi, Hrísey.
Hjarta Eyjafjarðar hefur hún stundum verið nefnd þar
sem hún rís frá sjó í miðjum firðinum, um stundarf jórðungs
bátsferð frá Árskógssandi. Og þangað var förinni heitið, út í
eyna, sem svo íjölmargir sigla fram hjá, en fæstir heimsækja;
þar sem 300 íbúar lifa og tveir bílar aka um; þar hefur ein
mesta útgerðarstöðin verið frá öndverðu við Eyjafjörð og
þar hafa lifað sægarpar og kempur mann fram af manni.
Jörundur  Jörundsson,  útgerðarmaður,  t.
marsson, hreppstjóri.
v.  og  Þorsteinn  Valde-
bryggjunni hittum við að máli
tvo af höfðingjum eyjar-
innar, þá Þorstein Valdemarsson
hreppstjóra og Jörund Jörunds-
son útgerðarmann, föður Guð-
mundar Jörundssonar útgerðar-
manns á Akureyri. Eru þeir báð-
ir gamlir og gerkunnugir Hris-
eyíngar. Fylgdust þeir með okk-
Ur um eyna, sögðu okkur sögu
byggðarinnar og frá því hvernig
málum væri þar háttað í dag.
+ BRAUTRYÐJENDUR
í ÚTGERÐ
í Hrísey eru fimm landnáms-
jarðir, Syðstibær, Yztibær, Mið-
bær, Saltnes og Hvatastaðir. Hin-
ar síðarnefndu jarðir fóru í eyði
upp úr Svarta dauða, eftir alda-
mótin 1400, og nú eru aðeins
byggðir tveir bæir á eynni.
Útgerðarstöð         myndaðist
snemma í Hrísey og byggð spratt
af henni og var það suðvestast
á eynni. Upp úr aldamótunum
var þar hin mesta framför og
góðæri. Þá ráku Norðmenn það-
an útgerð og atvinnurekstur,
sem færði Hríseyingum atvinnu
Og tekjur í aðra hönd og stóð svo
alllengi. Á áratugunum fyrir
aldaskiptin var mikil útgerð við
fjörðinn, bæði á hákarlaveiðar
og í veri og átti Hrísey drjúgan
skerf í henni. Naut hún þar legu
sinnar, í miðjum firðinum; stut.t
var á miðin og síldin óð oft í
kring um alla eyna á sumrum
og langt innar eftir firðinum.
Það var í Hrísey sem fyrst var
tekið að salta fisk á Norðurlandi.
Var það faðir Jörundar, sem
fyrstur   hófst   handa   við   þá
fiskverkun. Var það um 1860.
Bar það þannig til að Tryggvi
Gunnarsson, sem þá var forstjóri
Gránufélagsins á Akureyri, kom
eitt sinn til Hríseyjar og sá þar
liggja  tvær  morknaðar  lúður  í
flæðarmálinu.  Var  að  undirlagi
þeirra    Tryggva    og    Jörundar
fenginn maður  frá Vestfjörðum
norður  og  kenndi  hann  Eyfirð-
ingum   fyrstur   að   salta  fiskinn
og breiddist brátt sú verkunar-
aðferð út um allan fjórðunginn.
Fyrsti vélbáturinn sem kom
til Eyjafjarðar var einnig
gerður út frá Hrísey. Keypti
Björn Jörundsson ÞRÁIN ár-1
ið 1903 og fylgdu margir í
kjölfar hans.
Stóð vélbátaútgerðin í eynni
með blóma fram undir 1930 þeg-
ar kreppan kom og voru 16 dekk-
bátar í eynni þegar flest var.
Eldey og Narfi og eru gerð það-
an út fjögur skip á síldveiðar og
vertíð fram yfir 1940.
Síðan verður aftur hlé á út-
gerðinni fram til 1948, þegar út-
gerðarfélag Hríseyjar er stofnað.
Keypti það stóran nýbyggðan
bát, Ver að nafni og gerði hann
út um nokkurra ára skeið, en
reksturinn gekk erfiðlega, þar
sem síldin brást ár eftir ár. Var
það úr, að Ver var seldur í fyrra
og í staðinn keyptur 18 smálesta
bátur, Dröfn, sem gerður hefur
verið út á handfæraveiðar og
gengur sú útgerð allvel.
í fyrra voru eirmig byggðir
þrír átta smálesta vélbátar fyrir
menn í eynni, og erum við þá
komnir hringinn í útgerðarmál-
um okkar, segir Þorsteinn Valde-
marsson, aftur til litlu vélbát-
anna, sem var fyrst hrundið fram
hér árið 1903.
Dalvíkingar og Árskógstrend-
ingar hafa farið að dæmi þeirra
Hríseyinga og látið smíða fyrir
sig allmarga slíka litla báta. Hafa
þeir verið gerðir út á línu og
handfæri og útgerð þeirra gengið
vel, mun betur og hagstæðar, en
hinna stærri. Við veiðarnar eru
nú aðeins notuð færi úr nælon.
Er það góð nýjung og þörf fram-
för, miklu léttara er að stunda
fiskinn og 6—8 önglar eru nú
hafðir á hverju færi.
Draga Hriseyingar oft á þeim
öllum.
Að auki Drafnar og fjögurra
minni vélbáta eru um 12 trillur
gerðar út frá eynni.
Samkomuhúsið stendur við fjöruna, upphaflega byggt sem fiskhús
af Edinborgarverzlun. Nær rís sundlaugin hálfgerð. Þar koma
heitu lindirnar í góðar þarfir ef nýttar verða.
* FRIÐUN FYRIR
NORÐURLANDI
Lítið hefur þó fiskazt í vetur
og í vor og er næstum eins og
hafið sé þurrt af fiski, segir Jör-
undur.
Eina ráðið til þess að auka '
aftur fiskigengdina og afla-
magnið er að friða stærra
svæði fyrir Norðurlandi, allt
svæðið innan við línu, sem
dregin er frá Rauðunúpum til
Grímseyjar     og     þaðan     til
Horns.
Þá fyrst fjölgar fisknum í
sjónum og aflinn glæðist aftur,
segir Þorsteinn Valdemarsson.
í Hrísey er bryggjan úr timbri,
en það illa skordýr, sandmaðk-
urinn hefur gert á henni mikinn
usla, og etið hana mjög. Var f
fyrra afráðið að klæða allan
bryggjuhausinn  járni,   en   varla
Erh   á bls. 11.
Eftir árið  1930 dróst útgerðin   Gfttumvnd: Yfir bæjarlífinu í Hrísey hvílir geðþekkur og rólegur blær eins og þessi mynd sýnir. —
mjög saman í eynni   en upp úr   Fæstir Dæir komast nær því að vera það sem danskir nefna „maleriskir"; gömul, sérstæð og snoíut
1935 eru keypt ný skip þangað,   nus vi$ hlykkjóttar göturnar, og næstum má lesa sögu kauptúnsins út úr hverju þeirra. Jarðsíminn
Sæborg og Andey og síðar Ottó,   hefur ekki enn haldið innreið sína, en 20 menn hafa talsíma í Hrísey.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16