Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 20. NÖVEMBER 1975
19
og
as^a
X
Franska skáldið Saint-John
Perse lést fyrir nokkru. Réttu
nafni hét hann Alexis Saint-
Léger og var fæddur í Vestur-
Indium 1887. Hann fluttist
ungur til Frakklands, lauk
prófi í lögfræði og stjórnvísind-
um og hóf eftir það störf i
frönsku utanríkisþjónustunni.
Hann náði miklum frama í
utanríkisþjónustunni, var m.a.
sendiráðsritari i Peking
1916—21. Honum var boðin
sendiherrastaða í Washington
1940, en hafnaði því boði og
kaus að flýja til Bandaríkjanna.
Vichystjórnin svipti hann
borgararéttindum og gerði
eigur hans upptækar.
Fyrsta bók Perse var Eloges
(Lofgerðir 1911), næst kom
Anabase (Austurför 1924).
Eftir það komu engin verk eftir
Perse út fyrr en Exil (Útlegð
1944). Kunnasta verk hans er
Vents   (Vindar  1946);   þar  er
%..
talið að skáldskapur hans rfsi
einna hæst, en erfitt er að gera
upp á milli bóka hans. Síðustu
bækurnar Amers (Vitar 1957)
qg Chronique (Króníka 1959)
eru einnig frábær verk. Perse
naut þess að afburðaþýðendur
þýddu verk hans: T. S. Eliot á
ensku, Erik Lindegren á
sænsku. Hann fékk Nóbelsverð-
launin 1960. A hátindi frægðar-
innar dró Perse sig í hlé til
Húss við ströndina í Provence.
Hann birti aðeins fáein Ijóð í
tímaritum siðustu árin.
Heildarútgáfa á verkum hans
var gefin út í Pleiadebóka-
flokknum 1972, en sá heiður
hlotnast fáum skáldum fyrr en
að þeim látnum.
Ljóð Perse eru upphafin og
hátíðleg. Hann yrkir yfirleitt
ekki stutt ljóð, heldur langa
bálka. íslenskur þýðandi hans,
Jón Óskar, talar um „kviður í
mörgum köflum, þar sem viða
gætir mælskustíls, biblíustíls
og endurtekninga, sem magna
ljóðið undarlegum seiði". Um
Austurför segir Jón Óskar, að
hún fjalli „ekki um neinn
ákveðinn leiðangur, engan
ákveðinn landvinningamann,
ekkert ákveðið tímabil, heldur
nlá segja að hún fjalli um
eirðarlausa leit mannsins, er
hyggur sífellt á nýja landvinn-
inga, nýja sigra, leggur aftur og
aftur út á nýjar og óþekktar
auðnir i eilífum straumi
timans".
I Austurför, sem eins ög önn-
ur ljóð Perse er ákaflega
mælskt, svimandi i orðaflóði
sínu, líkingum og hljómi, er
sagt að spurnir hafi borist af
skáldinu: „Hann hefur enn
kveðið eitthvað mjög ljúft. Og
einhverjir höfðu af því
kynni.. ." í Vindum aftur á
móti gegnir skáldið veigamiklu
hlutverki. I þessum volduga
óði, sem hefur herst í eldi
stríðsins, syngur ekki skáldið
aðeins um gott og illt, vegsamar
ekki einungis margbreytileik
h'fsins, andstæðurnar, sem
ljóðið sprettur úr, heldur beinir
hann sjónum að manninum og
fulltrúa hans skáldinu:
En það er um manninn að tefla! Og
hvonær verður um sjálfan manninn
fjailað? — Mun einhver jaroarbúi
upphef ja rausl sína?
Þvf það er um manninn að ræða, í mann-
legri hérvist sinni; og um víkkun
sjónarinnar á dýpstu innhöfum.
Fljfitt, fljótt! vitni með manninum!
(I'.vðiHK: .lón Óskar)
„Skáldið kveðji sér hljóðs og
stjórni dóminum", stendur á
öðrum stað i Vindum. Þessi trú
á gildi skáldskaparins, mikil-
vægi skáldsins er hvergi orðuð
jafnskýrt og i Vindum. En það
er í sjálfu ljóðinu, skáldskap,
^^STIKUR
Saint-John Perse
Pier Paolo Pasolini
sem ekki er boðun, heldur túlk-
un lffs okkar, sigra og ósigra,
vona og vonleysis, að skáldið
færir okkur þessa trú.
Ljóð Saint-John Perse eru
lærð. Þau vitna um yfirgrips-
mikla þekkingu, eru söguleg í
lýsingum sínum á fortið og
nútið. Flest þeirra eru tormelt,
krefjast         þolinmæði         af
Iesandanum. Sama gildir um
skáldskap flestra skálda, sem
mótast hafa af súrrealisma eins
og birtist í verkum þeirra
Arthurs Rimbaud og Comte de
Lautréamont, hinna miklu
brautryðjenda nítjándu aldar.
Það er enginn vafi að prósaljóð
þessara skálda hafa haft mikil
áhrif á Perse. Einnig má nefna
Paul Claudel, en þeir Perse
voru góðir vinir. Það er eitt-
hvað tilbeiðslukennt I ljóðum
þessara beggja skálda. Líkt og
Perse var Claudel einnig i utan-
rikisþjónustunni.
Saint-John Perse lifði það að
verða klassiskt skáld. Hann gat
fylgst með því, sem var að ger-
ast i nútímaskáldskap, úr nokk-
urri fjarlægð. Sá módernismi,
nýsköpun, sem einkenndi verk
hans þegar þau komu út, var
orðin bókmenntaleg staðreynd,
sem allir litu með velþóknun.
Það var skiljanlegt að þögnin
yrði helsta athvarf hans.
Það gustaði svo sannarlega
um Pier Paolo Pasolini. Morð
hans var eins og óhugnanlegur
þáttur i kvikmynd eftir hann
sjálfan. Pasolini var þekktastur
fyrir kvikmyndir sínar, að
minnsta kosti utan ítalíu. En
það var ekki sist Ijóðskáldið,
skáldsagnahöfundurinn         og
gagnrýnandinn   Pasolini,   sem
var kunnur heima fyrir. Hann
Framhald á bls. 21
Mannleg
heimild
Hiltgunt             Zassenhaus:
MENN OG MÚRAR. ?
Saga þýzkrar stúlku, sem
ávann sér heitið engill
fanganna. [ ] Tómas Guð-
mundsson íslenzkaði. Q Al-
menna bókafélagið 1975.
í Nokkrum formálsorðum
Manna og múra kemst þýð-
andinn Tómas Guðmunds-
son svo að orði: ,,Ekki skyldi
mig undra, þó að æðimargir
lesendur hafi fengið sig full-
sadda af öllum þeim bókum,
misjafnlega         merkilegum,
sem fjalla um nazistastjórn
Hitlers og allar þær ógnir,
sem hún leiddi yfir mannkyn
og einstaklinga. Samt tókst
svo til, er mér barst í hendur
bók sú, er hér kemur á Is-
lenzku, að mér varð sjálfkrafa
að orði, eftir að hafa farið yfir
hana í einum áfanga: Þessa
bók verða allir að lesa!"
Satt er það. Þær eru orðn-
ar margar bækurnar um nas-
ismann.  Þetta efni er óþrjót-
andi. En hliðstæður úr sam-
tímanum valda þvi að efnið
glatar ekki gildi sínu. Enn er
fólk beitt pyndingum og
þvingunum innan og utan
landamæra þýsku nasist-
anna.
Menn og múrar er ein af
þessum mannlegu heim-
ildum, sem öðru hverju
skjóta upp kollinum. Þetta er
ekki æsisaga með tilheyrandi
morðum og ofbeldi. Samt er
bókin spennandi. Lesandi,
sem hefur lestur hennar án
mikils áhuga, verður fljótlega
gripinn löngun til að vita
meira um þessa hugrökku
þýsku stúlku. Saga hennar
heldur honum föngnum til
enda.
Hiltgunt Zassenhaus vann
merkilegt starf á striðsárun-
um i Þýskalandi. Vegna
dönskukunnáttu hennar var
henni falið eftirlit með bréfa-
skriftum  og  heimsóknum til
Bókmenntir
eftir JÓHANN
HJÁLMARSSON
Hiltgunt Zassenhaus.
norskra og danskra fanga.
Henni tókst að leika á dóms-
málaráðuneytið, Gestapo og
fangelsisstjórnir og í staðinn
fyrir að auka eymd fanganna
kveikti hún vonarneista i
brjóstum þeirra. Meðal þess-
ara fanga voru menn, sem
nú eru kunnir í Noregi:
Frederik Ramm, Olav Brun-
vald og Björh Simonæss.
Saga Hiltgunt Zassenhaus
er ekki síst athyglisverð fyrir
það að henni tekst að lýsa
lifinu í Þýskalandi á nærfær-
inn  og  trúanlegan   hátt.   Ég
býst við að bók hennar sé m.
a. samin til að sanna fólki að
Þjóðverjar höguðu sér ekki
eins og skepnur upp til hópa,
heldur voru í röðum þeirra
fórnfúsir og göfuglyndir ein-
staklingar. Þetta fólk var
jafnvel að finna í störfum
innan fangelsanna. Þar lék
það hlutverk hinna trúu nas-
ista, en beið þeirrar stundar
að foringinn félli.
Okkur hættir til að gleyma
að það voru ekki eingöngu
þýskir Gyðingar og fólk í her-
numdum  löndum,  sem fékk
að kynnast ógnum stríðsins.
í Þýskalandi sjálfu var fólki
haldið í viðjum skelfinga og
hótana og þegar dró nær
lokum stríðsins hófust
miskunnarlausar loftárásir
bandamanna og innrás
þeirra. Ástandinu í Hamborg
lýsir Hiltgunt Zassenhaus af
slíku raunsæi, en um leið
æðruleysi að það hlýtur að
dýpka og um leið skýra þá
mynd, sem við gerum okkur
af stríðinu.
Fólkið í Mönnum og
múrum er ekki málað i hvítu
og svörtu. Við kynnumst því i
styrkleika sínum og ve.ik-
leika. Eitt orð, ein setning,
eitt atvik segja meira en
iburðarmiklar lýsingar. Hérer
lifandi fólk á ferð. Af þeim
sökum verða Menn og múrar
mikilvæg heimild um leið og
sögð er saga einstaklings,
sem lætur ekki bugast. Hilt-
gunt Zassenhaus er þó ekki
úr stáli eins og sumir gætu
haldið. Hún er manneskja
eins og aðrir og leynir því
ekki i frásögn sinni. Henni
var gefið óvenjulegt þrek, en
heppnin var líka með henni.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36