Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						8     LAUGARDAGUR 11. JÚLÍ 1998
MORGUNBLAÐIÐ
FRETTIR
Stefnan að mestu tilbúin
og frágen:
Slghvatnr BjBigvins-
soo scglr nniUrtúnlng
»6 sameighdegnCnm-
boðl að heflast.
Viðgerðum að ljuka á áburðarvélinni Páli Sveinssyni
Reynt að hefja dreifíngu
áburðar um helgina
FLUGVEL Landgræðslunnar,
Páll Sveinsson, sem varð að lenda á
Selfossflugvelli vegna elds í öðrum
hreyflinum fyrir réttum mánuði, er
nú að komast í gagnið á ný. Stefnt
er að því að áburðarflug geti hafist
á Auðkúluheiði um helgina.
Flugvirkjar hafa undanfarið ver-
ið að leggja lokahönd á verkið á
þar sem vélin er á Selfossflugvelli.
Stefán H. Sigfússon, sem sér um
skipulagningu áburðarflugs Land-
græðslunnar, segir að mestur tími
hafa farið í að útvega varahluti og
bíða eftir að fá þá til landsins. Von
var á síðustu varahlutunum til
landsins í gær en það eru flöskur
með slökkviefni sem eru við mótor-
inn. Þegar þær eru komnar á sinn
stað verður vélinni reynsluflogið og
komi ekkert upp á segir Stefán
þeim ekkert að vanbúnaði að hefja
áburðarflugið á ný. Hann áætlar
kostnað við viðgerðina vera kring-
um 2,5 milljómr. Dreifa á um 400
tonnum á Auðkúluheiði og segir
Stefán það taka fimm daga ef veð-
ur eða annað truflar ekki verkið.
Hann segir hægt að dreifa áburð-
inum allt fram til mánaðamóta en
stefnt verður að því að ljúka verk-
inu sem fyrst. Það mun meðal
annars ráðast af því hvernig
gengur að manna vélina en fyrra
skipulag hefur riðlast vegna
tafarinnar
Flugvalla-
skattur
436 millj-
ónir í fyrra
TEKJUR af flugvallargjaldi
vegna millilandaflugs námu 436
milljónum á síðasta ári. Eins og
fram kom í frétt Morgunblaðsins í
gær telur framkvæmdastjórn
Evrópusambandsins að innheimta
flugvallarskatta hér á landi brjóti
gegn 36. gr. samningsins um Evr-
ópska efnahagssvæðið þar sem
hærri skattur sé greiddur í milli-
landaflugi en innanlandsflugi.
Heildartekjur vegna flugvallar-
skatts árið 1997 námu 498,3 millj-
ónum. Þar af voru 436 milljónir
vegna millilandaflugs en 62,3
milljónir vegna innanlandsflugs.
Árið áður, árið 1996, voru tekjurn-
ar heldur lægri, 479,6 milljónir,
þar af 423 milljónir vegna milli-
landaflugs og 56,6 milljónir innan-
lands.
Innheimta         flugvallarskatts
byggist á lögum nr. 31/1987 um
flugmálaáætlun og fjáröflun til
framkvæmda í flugmálum. Sam-
kvæmt 14. gr. laganna rennur féð
sem innheimtist til framkvæmda í
flugmálum og rekstrar flugvalla.
Morgunblaðið/Golli
KARL Steinar Valsson aðstoðaryfirlögregluþjónn með búnað piltanna
sem var gerður upptækur.
Tveir piltar teknir fyrir veggjakrot
Voru með marga brúsa
og myndamöppu
LÖGREGLAN í Reykjavík stóð tvo
drengi 16 og 17 ára að verki við
veggjakrot í vikunni. Voru þeir nýbún-
ir að mála tvær stórar myndirá hvítan
vegg við leiksvæði í vesturbænum.
Drengirnir voru handteknir og
færðir til yfirheyrslu og kom þá í Ijós
að þeir voru með meðferðis 19 máln-
ingarbrúsa í tveimur töskum ásamt
myndamöppu     með     fyrirmyndum.
Samkvæmt upplýsingum lögreglunnar
verður farið með málið rétta boðleið,
þar sem um eignarspjöll er að ræða
samkvæmt hegningarlögum, og við
þeim geta legið þó nokkuð þungar
refsingar.
Lögreglan vill beina því til þeirra
sem verða varir við veggjakrotara að
þeir láti vita, þar sem um skemmdar-
verk er að ræða.
Faðir rapsolíunnar af íslenskum ættum
Þróaði endur-
bætta olíu úr
fræjum repju
NYLEGA         var
rapsolía til um-
ræðu hér á síðum
Morgunblaðsins þar sem
hún fer nú sigurför um
heiminn sakir hollustu
sinnar.
Rapsolíuna þróaði
Baldur Stefánsson, fyrr-
verandi prófessor við
Manitoba háskóla úr
repjufræjum, en repja er
skyld rófu og fóðurkáli.
Baldur er af íslenskum
ættum, búsettur í Winn-
epeg í Kanada.
„I Kanada hafði repja
verið ræktuð lengi en
ekki komið að notum
sem skyldi þó repjuolía
væri t.d. notuð í vélabún-
að flotans í síðari heims-
styrjöldinni. Nóg land-
rými var í Kanada til ræktunar
en mestöll olía til manneldis var
innflutt. Við reyndum að rækta
ýmislegt, sólblóm, soja og ýmsar
aðrar tegundir með olíufram-
leiðslu í huga. Eina tegundin
sem virtist þrífast á kaldari
svæðum í Kanada var repja."
„Á þessum árum starfaði ég
við plöntuvísindadeild Manitoba
háskóla og við fengum það hlut-
verk að hrinda af stað verkefni
með það að leiðarljósi að finna
jurt sem hægt væri að rækta og
myndi nýtast til manneldis."
-Gekkþaðvel?
„Um skeið var framtíð repju-
olíunnar teflt í tvísýnu því rann-
sóknir sýndu að hún innihélt
mikið magn af óæskilegri fitu-
sýru og þótti því ekki hagstæð
sem matarolía."
Baldur hóf í kjölfar þeirra nið-
urstaðna víðtæka rannsókn á
repjufræjum víðsvegar frá og
leitaði að afbrigði sem innihéldi
minna magn af fitusýrunum.
Eftir að hafa tekið um 4.000 sýni
og notað gasskilju við að efna-
greina fræin fann hann afbrigðið
Liho sem plöntuvísindadeildin
við Manitobaháskóla undir hans
stjórn vann með áfram. í kring-
um 1970 kynnti hann endur-
bætta repjuolíu þar sem búið var
að útiloka fitusýruna að mestu
leyti og gera aðrar breytingar.
„Ef hugmyndin hefði ekki ver-
ið að þróa olíuna til matargerðar,
hefðum við jafnvel haft hana allt
öðruvísi samsetta og notað aðrar
fitusýrur. Rapsolían inniheldur
litla mettaða fitu, mikið af einó-
mettaðri fitu og mun meira af
Omega-3 fitusýrunni en í nokk-
urri annarri algengri jurtaolíu.
Olían fékk í kjölfarið nýtt nafn,
Canola en hún dregur nafn sitt
af orðunum Kanada og oMa.
Canola olían kom á markað í
Kanada áratug áður en aðrir
fóru að framleiða hana með
þessum hætti. „
- Var rapsolíunni
strax vel tekið í
Kanada?
„Já. Við kynntum
hana árið 1974 og að
fjórum árum liðnum
voru 4 milljón ekrur lands lagð-
ar undir repjurækt. í dag er
repja ræktuð á 12 milljón ekrum
í Kanada. Hún er næstvin-
sælasta tegundin til ræktunar í
Kanada, fylgir fast á hæla hveit-
isins."
Baldur segir að olían sé notuð
til matargerðar í Kanada en
einnig seld til annarra landa og
aðallega til Austurlanda.
- Er notkun rapsolíu útbreidd
Baldur Stefánsson
?Baldur Stefánsson er fæddur í
Vestfold í Manitoba árið 1917.
Hann lauk doktorsprófí frá
háskólanum í Manitoba árið
1956.
Hann starfaði lengstum sem
prófessor við University of
Manitoba og vann aðallega að
rannsóknum á oli'u til manneld-
is.
Hann er kominn á eftirlaun.
Baldur er kvæntur Sigríði Stef-
ánsson en hún er einnig íslensk
og er dóttir Helgu Sveinsddttur
Westdal og Páls Jónssonar
Westdal. Þau eiga tvo syni og
eina dóttur.
19 viðurkenn
ingar fyrir
þróun rapsolí
unnar
á kanadískum heimilum?
„Um 70%-80% neytenda í Kan-
anda nota rapsoliu til matargerð-
ar. Hún er mjög hagstæð til mat-
argerðar og hefur verið vinsæl í
Bandaríkjunum. Nú virðist hún
vera að vinna mikið á í Evrópu."
-Þú hefur hlotið ótal viður-
kenningar fyrir störf þín hjá
Manitoba háskóla?
„Ég hef fengið 19 viðurkenn-
ingar og þar af eru nokkrar al-
þjóðlegar. Á þessu ári veitti ég
síðast viðtöku 50.000 dollara
landbúnaðarverðlaunum sem
veitt voru af stofnun í ísrael sem
kennd er við vísindamanninn
Ricardo Wolf og þau verðlaun
voru veitt fyrir þróun repjuolíu í
rapsolíu en repju er hægt að
rækta til manneldis á frekar
köldum svæðum. „
-Gætum við ræktað repju á
íslandi?
Það hefur verið reynt að ein-
hverju leyti en vandamálið við
slíka ræktun á íslandi er að það
verður kannski ekki nógu heitt á
sumrin."
- Hefur þú komið til Islands
nýlega?
„Nei það eru næstum þrjátíu
ár  síðan  ég  heimsótti  landið.
Foreldrar mínir voru íslenskir.
Faðir    minn,    Guð-
mundur   Stefánsson,
var úr Pistilfirði og
hann flutti vestur um
haf 10-12 ára gamall.
Móðir   mín,    Jónína
Sigurbjörg Jónsdótt-
ir, er fædd í Winnepeg."
Baldur skilur íslenskuna og
segist tala íslensku eins og Vest-
ur-íslendingur. Þegar hann er
spurður hvort hann líti á sig sem
íslending segist hann vita að fólk-
ið sitt sé frá íslandi en bætir við
að uppruninn sé keltneskur. Hann
segir börnin sín hafa áhuga á ís-
landi, tvö af þremur hafa heimsótt
landið og þau halda tengslum við
skyldmenni sín hér á landi.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56