Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						FIMMTUDAGUR 27. OKTÓBER 1988.
31
LífsstOl
Loðber og lárperur
- um nafngiftir á ávöxtum
Bjúgaldin, glóaldin, eiraldin og vín-
þrúgur - hver kannast við þessi
heiti? Jú, þetta áttu að verða íslensk
heiti á banönum, appelsínum, aprí-
kósum og vínberjum þegar þau fóru
aö flytjast til landsins fyrr á þessari
öld. Sítróna hét gulaldin, tómatur hét
rauðaldin og grapefruit tröllaldin.
En örlög þessara nýyrða urðu þau
sömu og orðsins sjálfrennireið. Þau
urðu fólki ekki tungutöm og duttu
fljótlega úr málinu.
Svipaðrar tilhneigingar gætir oft
þegar ný fyrirbæri skjóta upp kollin-
um í íslensku samfélagi. íslensku-
fræðingar og nýyrðasmiðir gera
heiðarlegar tilraunir til þess áð gefa
ókunnum hlutum nöfn sem falla vel
að beygingarkerfi og málvitund
landsmanna. Það er hins vegar al-
gjörlega undir hæhnn lagt hvort
nafngiftir þessar festast í málinu eða
ekki.
Á síðustu árum hefur úrval ávaxta
og grænmetis aukist mjög í verslun-
um og hafa kaupmenn gengið á und-
an með góðu fordæmi og reynt eftir
megni að íslenska nöfn nýrra ávaxta
og grænmetistegunda. Þá er og starf-
andi orðanefnd um mat og matargerð
á vegum Orðabókar Háskólans. Að
sögn Guðrúnar Kvaran, sem sæti á
í nefndinni, hefur starf þeirra eink-
um beinst að ávöxtum, grænmeti og
kryddi. Stefnt er að því að starfi
nemdarinnar ljúki með útgáfu af ein-
hverju tagi. Guðrún sagði að oft kost-
aði langa leit að komast á snoðir um
uppruna nafngifta hinna ýmsu teg-
unda.
Sem dæmi má nefna passionávöxt-
inn sem víða er á boðstólum. Sumir
hafa kallað hann ástar- eða ástríðu-
ávöxt og vísað þar með í holdlegar
langanir. Sannleikurinn er að nafn-
giftin á sér trúarlegar forsendur.
Fjöldi blóma á plöntunni og ýmsar
sagnir tengdar henni vísa í pínu og
dauða frelsarans. Píslarína eða post-
ulaber væru því meira réttnefni.
Avocado hefur verið kallað lárpera
enda mun ávöxturinn vaxa á lárviði.
Eggaldin er að ná fótfestu í íslensku
máU sem heiti á eggplant eða auberg-
ine. Kiwi, sem að uppruna mun vera
kínverskur ávöxtur, sækir sína nafn-
gift til Nýja-Sjálands þar sem hann
náði fyrst vinsældum. Kiwi gæti á
íslensku heitið loðber með tilvísun
til fremur óaölaðandi útlits.
Verslunin Hagkaup hefur flutt inn
talsvert af nýjum ávaxtategundum.
Að sögn Kolbeins Ágústssonar inn-
kaupastjóra hefur verslunin leitast
við að gefa nýjum tegundum íslensk
nöfn. Þannig heitir carabola stiörnu-
ávöxtur. Ávöxtur, hkur fíkju en al-
settur nálum eða þyrnum, heitir
Passion fruit hefur ranglega verið kallaður ástriðuávöxtur. Hann dregur
nafn sitt af píslum og þjáningum en ekki holdlegum nautnum.
Stöðugt fjölgar nýjum ávaxtategundum á boðstólum á Islandi. Því er nauð-
synlegt að finna peim íslensk nöfn og samræma notkun þeirra.
kaktusfikja og tamarillos eru kallaö-
ir trétómatar.   •
Ljótur heitir sítrusávöxtur sem ber
nafn með rentu, gulur og grænn,
nokkuð stærri en appelsína. Ljótur
heitir ugly á ensku. Loðinn heitir á
erlendum   málum   rambutan   og
minnir helst á loðna plómu. Hagkaup
selur eplabanana sem eru hthr,
grænir bananar. Þeir eru bestir ef
þeir eru geymdir þar til þeir eru gul-
ir og mjúkir. Rauðir bananar eru
hins vegar aðallega notaðir í bakstur.
Kiwano er ávöxtur af gúrkuætt
sem nefndur hefur verið gaddaldin
enda alsettur hvössum göddum.
Zucchini er grænmeci sem Hag-
kaupsmenn hafa nefnt kúrbít. Einnig
má nefna strengjabaunir, belgbaunir
og hvítbaunir sem eru kærkomin
viðbót við gömlu, góðu grænu baun-
írnar.
„Það er nauðsynlegt bæði fyrir
kaupmenn og viðskiptavini að sam-
ræma og finna upp íslensk heiti yfir
nýjar tegundir," sagði Kolbeinn að
lokum.
-Pá
Tartalettur með fiskfyllingu
Heppilegt er að nota fiskmeti sem fyllingu
með hrísgrjónum og grænmeti.
tartalettur og bera fram
Þessi réttur hentar vel sem for-
réttur en má gjarna hafa sem aðal-
rétt. Tilvahð er að hita fiskmetið
upp aftur daginn eftir ef ekki klár-
ast. Sem fyllingu er tilvalið að nota
afgang af fiski. í þessari uppskrift
eru reyndar rækjur og reyktur lax.
Með tartalettunum eru höfð hrís
grjón og grænmeti eftir smekk.
I réttinum er eftirfarandi:
ca 250 g rækjur
reyktur lax eða síld
soðin ýsa eða silungur
'A dós sveppir
mjólk
smjörkhpa
timian
oregano
salt og pipar
rjómi
Vi sveppasúpupakki
grænmeti eftir smekk
hrísgrjón
Setjið fyrst hálfan sveppasúpu-
pakka út í vatn og soðið af sveppun-
um. Þetta á að vera svipað á þykkt
og jafningur. Síðan er þetta mýkt
upp með smjörklípu og mjólk.
Takið svo til við að krydda og
notið timian og oregano eftir
smekk auk salts og pipars. Ekki
sakar að setja örlítið af sítrónusafa
út í ef hann er til á bænum.
Þegar kryddblandan er orðin
hæfileg eru rækjurnar settar ýt í
og fiskmetið í smábitum. Látið
þetta sjóða upp eins og sósu og
bætið að síðustu dálitlu af rjóma
saman við. Tartaletturnar eru hit-
aðar í ofni og soðin hrísgrjón borin
fram meö grænmeti, t.d. grænni
eða rauðri papriku, tómötum og
agúrku.
-ÓTT
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40