Vísir - 16.04.1980, Blaðsíða 8

Vísir - 16.04.1980, Blaðsíða 8
8 VÍSIR Miövikudagur . 16. april 1980 utgefandi: Reykjaprent h/f Framkvæmdastjóri: Davfó Guðmundsson Ritstjórar: Olafur Ragnarsson Ellert B. Schram Ritstjórnarfulltrúar: Ðragi Guðmundsson, Elías Snæland Jónsson. Fréttastjóri erlendra frétta: Guðmundur G. Pétursson. Blaðamenn: Axel Ammendrup, Friða Astvaldsdóttir, Gísli Sigurgeirsson, Hahnes Sigurðsson, Halldór Reynisson, lllugi Jökulsson, Jónina Michaelsdóttir, Páll Magnússon, Sæmundur Guðvinsson. Iþróttir: Gylfi Kristjánsson og Kjartan L. Pálsson. Ljósmyndir: Bragi Guðmundsson, Gunnar V. Andrésson, Jens Alexandersson. utlit og hönnun: Gunnar Trausti Guðbjörnsson, Magnús Olafsson. Auglýsinga- og sölustjóri: Páll Stefánsson. Askrift er kr. 4.800 á mánuöi Dreifingarstjóri: Sigurður R. Pétursson. innanlands. Auglýsingar og skrifstofur: Siðumúla 8. Simar 86611 og 82260. Afgreiðsla: Stakkholti 2-4, simi 86611. Ritstjórn: Siðumúla 14, sími 86611 7 linur. Verð i lausasölu 240 kr. eintakið. Prentun Blaðaprent h/f. Viðræöurnar viö Norömenn tóku óvænta stefnu i gær. 1 framhaldi af haröri afstööu Norömanna um óskoraöan rétt sinn og stærri hlut veiöikvótans, voru lögö fram samn- ingsdrög sem voru meö öllu óaögengileg fyrir tslendinga. Viðræðurnar miðuðu í rétta átt, segir í sameiginlegri yfirlýsingu (slendinga og Norðmanna eftir fundina í gær og fyrradag um Jan Mayen deiluna. Þetta er diplómatískt orðalag og gengur þvert á staðreyndir. Sannleikur- inn er sá, að þjóðirnar eru f jær því en nokkru sinni áður að ná samkomulagi. Þar ræður mestu óvænt harka Norðmannanna og sú furðulega staðreynd, að hinir norsku viðmælendur töldu sig ekki hafa umboð til að ræða af- stöðuna til hafsbotnsins. Til hvers voru mennirnir að koma til Islands? Til þess eins að tæla (s- lendinga til tímabundins sam- komulags um veiðikvóta, sem augljóslega veikti samningsstöðu íslendinga? Eftir fyrri viðræðudaginn töldu flestir litlar sem engar lík- ur á samkomulagi. En seinni daginn tók málið allt aðra stef nu. Lögð voru fram drög að samn- ingsuppkasti að frumkvæði Norðmanna. Spurningin er hins- vegar sú, hvort það hafi verið gert með vitund utanríkisráð- herra (slands. Þar var lagt til, að samið yrði um veiðikvóta til 5 ára, og munn- lega settu Norðmenn fram þá kröfu, að þeir fengju að veiða 15% af loðnukvótanum, þóttveiði þeirra fram að þessu hafi sam- anlagt ekki náð 8% af heildar- loðnuaf lanum. Skjóta átti öllum ágreiningi um réttindi til hafsbotnsins og efna- hagslögsögu á frest með vísan til norskra laga. Slíkt samkomulag er með öllu óaðgengilegt fyrir (slendinga, enda væri það afsal á frekari kröfum og afsláttur frá fyrri yfirlýsingum, bæði ríkisstjórnar og stjórnmálaflokka. Norðmenn héldu fast fram ó- skoruðum rétti sínum og höfðu í hótunum um einhliða útfærslu áður en Efnahagsbandalagið og Danir færðu lögsögu Grænlands út í 200 mílur. Obilgirni og hótan- ir kunna aldrei góðri lukku að stýra. Steingrímur Hermannsson, sjávarútvegsráðherra, sagði í sjónvarpsviðtali í gærkvöldi, að íslenska viðræðunefndin hefði verið einhuga um að láta engan ágreining meðal okkar sjálfra koma fram gagnvart Norðmönn- um. Þetta var hógvær yfirlýsing. Því miður bendir allt til þess, að upp sé kominn verulegur ágrein- ingur meðal íslenskra stjórn- málamanna um leiðir í þessu mikilvæga hagsmunamáli. Sum- ir þeirra virðast kappkosta að leggja áherslu á tímabundnar veiðar á kostnað réttarins, sem (slendingar hafa haldið fram með rökum að sé þeirra megin. Þjóðin á kröfu á að fá nánari vitneskju um þennan skoðana- mun. Eðlilega hefur það áhrif á gang málsins, að Efnahags- bandalagið hyggst færa út hina grænlensku lögsögu. Vissulega vofir sú hætta yfir, að hafréttar- ráðstefnan komist að þeirri nið- urstöðu, að eyjar á borð við Jan Mayen tryggi Norðmönnum 200 mílna efnahagslögsögu. En fslendingar hafa einnig sín rök og sinn málstað að sækja. Við höfum vísað til hins sögulega réttar, landgrunnssökkulsins og að loðnustofninn sé íslenskur fiskstofn. (slendingar eiga ekki að kokgleypa hrokafullar yfir- lýsingar Norðmanna um óskoraðan og einhliða rétt þeirra, og við eigum að standa fast á þeirri kröfu okkar, að ákvörðun veiðikvóta á loðnu verði algjör- lega í okkar höndum. Og við eig- um ekki að missa sjónar á öðrum þeim fisktegundum, sem veiddar eru á umræddu hafsvæði. Afstaða Norðmanna i þessum viðræðum hefur valdið vonbrigð- um. Þau samningsdrög, sem lögð voru fram í gær, eiga einnig að brýna okkur til að vera á verði gagnvart þeim stjórnmálamönn- um, sem vilja slaka á og gefa eft- ir. Málinu hefur verið siglt í strand, en sé rétt og f ast haldið á málum, má enn stýra þessum viðræðum heilum í höfn. Meö tilliti til þeirra umræöna, sem eru ilt af Jan Mayen eyj- unni, er rétt aö gera sér ljóst aö lög vor og fornar heföir um af- notarétt eyöieyja, ef þaö mætti veröa til þess aö opna huga viö- komandi þjóöa um réttlátan af- notarétt eyjarinnar Jan Mayen fyrir þær þjóöir sem næstar “ henni standa, en þær þjóöir eru | lsland, Noregur og Grænland. Þótt hinn mikli fjarlægöar- munur sé frá þessum löndum til Jan Mayen, þá eiga löndin siö- feröilegan aöstööurétt á eyj- unni, ef hann væri einhver, vegna þess aö eyjan liggur rétt utan viö hugsuö lögsöguleg at- hafnasvæöi landanna. ísland er eins og Utvöröur frá suöri, inn á athafnasvæöi Is- hafsins. Grænland og Noregur eru hins vegar útveröir frá Jan Mayen f vestri og austri. Jan Mayen liggur þvf eins og sam- eiginlegur veöurviti á milli landanna út frá ströndum þeirra tslands, Grænlands og Noregs. Vegna réttlátra laga féllu hlunnindi eyja áöur fyrr til þeirrar jaröar sem næstar þeim stóöu, og munu þaö vera skráö lög enn f dag á lslandi og til- heyrir þvf hver eyja lagalega og siöferöilega, þeim er næst henni stendur. Þar af leiöandi hefur þaö land og þau lönd er næst eyjunni Jan Mayen standa, siö- feröilegan eignarrétt til hennar. Ennfremur segir jaröfræöi- legur skyldleiki til sfn á marg- vfslegan hátt. Svo mun einnig vera um eyjuna Jan Mayen, en hún ifkist íslenskum jaröfræöi- efnum, bergtegundum og ööru er einkennir jaröfræöilegan skyldleika eyjarinnar og Is- lands. Eyjan er þvf eins og af- kvæmi Islands. Þótt Grænland sé ekki meö ^tonTmáyeíií byggöar strendur á móti Jan Mayen, þá gæti komið aö þvf sföar. Þaö væri þvi fjarri öllu réttlæti þegar þar aö kemur: ef næsti nábúi eyjarinnar heföi ekki siöferöilegan rétt til hlunn- inda þeirra er eyjan og um- hverfi hennar getur gefiö. Taliö er aö fjarlægöin frá Islandi til Jan Mayen séu um 300 sjómflur, þar sem stytzt er á milli lands og eyjarinnar. Eftir þvf ættu aö vera um 250 sjómilur á milli Jan Mayen og Grænlands, þar sem þaö er stytzt. Noregur er hins vegar lengst f burtu, eöa sem svarar 550 sjómflur þangaö sem stytzt er f land frá Jan Mayen. Fjarlægöir aö eyjunni Jan May- en frá viökomandi löndum eru þvl æöi misjafnar. Undanfarna áratugi stendur Island Noregi i þakkarskuld, og þaö enn i dag, fyrir hiö nauösyn- lega framtak þeirra aö setja upp veðurathugunarstöö á Jan Mayen og reka hana siöan. Hún er lslandi nauösynleg eins og Noregi. Lega Jan Mayen, inn á milli áöur nefndra landa, gefur þeim löndum um leiö jafnan rétt til aö notfæra sér þau veöurat- hugunarskilyröi, svo og önnur þau hlunnindi, sem eyjan getur gefiö þeim þjóöum sem næst henni standa, þvi eyjan er þeim eins og sameiginleg óskráö eign og þár af leiöandi skeröir veöur- athugunarstöö Norömanna ekki afnotarétt hinna tveggja land- anna til eyjarinnar, heldur miklu fremur sannar, aö þaö var aökallandi fyrir fiskveiöar þessara landa aö reisa þarna veöurathugunarstöð. Afnotaréttur eyjarinnar Jan Mayen kemur fram I fleiru en rétti til veöurathugunar. Má þar nefna fiskveiöirétt og annan nytjarétt sem eyjan getur veitt, þegar batnandi veöurfar kemur þar um slóöir. Þaö var því rétt ályktaö hjá Jóni heitnum Þor- lákssyni, þá forsætisráöherra Islands, er hann lét heyra rödd sina frá Islandi, er Norömenn settu upp sfna veöurathugunar- stöö á Jan Mayen eins og dag- blaöiö Vfsir og önnur blöö hafa nú sagt frá. Þegar um sameiginlegan af- notarétt er aö ræöa, eins og þessar áður nefndu þrjár þjóöir eiga tilkall til á Jan Mayen, þá veröur afnotaréttur hvers lands ætiö aö byggjast upp á réttlæti, en ekki upphugsaöri hagsmuna- aöstööu eins eöa annars lands eöa fyrirtækis, þvi þegar sú stefna er tekin, hvar sem þaö er, þá er hún tekin vegna ágrindar, en sú stefna leiöir til þrass og illdeilna, og vitandi og óvitandi skemmdarverka f málflutningi og ööru er viökemur réttlátum afnotarétti til eyjarinnar. Allur afnotaréttur á eyjunni og út frá eyjunni, á ekki aö skeröa þann hafsögurétt, er við- komandi lönd hafa út frá sfnum ströndum, heldur byggjast á þvf grunnsvæöi, sem þá er eftir, svo fremi þaö fari ekki lengra, en guös og lands lög leyfa. Þegar svo timar liöa, og hlýna fer þar um slóðir, þá kemur og frjósemi og veöurblföa á Jan Mayen eins og i viökomandi heimalöndum eyjarinnar. Þá geta þeir, er þaö vilja, flutt frá heimalandi sinu, og reist sér byggö og bú á eyjunni Jan May- en, sem er þá um leiö þeirra land, er þar vilja búa, hvort sem þeir flytja frá Islandi, Græn- landi eöa Noregi. Frá jaröfræöilegu sjónarmiöi, er eyjan Jan Mayen eins og hluti af þeim eldfjallaghrygg, sem eldgosin hafa oröiö til á Atlandshafshryggnum og geng- iðhafa f gegnum Island, saman- þer eldgosin á Suö-Vesturlandi, sem sanna tilveru sína um ár- þúsundir aftur f tfmann meö samliggjandi gjám, sem allar liggja skáhallt f gegnum Island. Má þar nefna Kröflu, sem minnt hefur landsmenn fyrr og síöar á tilveru sfna. Menn ættu aö muna eftir hvernig Kópasker hristist og skalf, svo ætla mætti aö ann- ar endi þessarar efnisfullu gjá ar kæmi þar út f Ishafiö og leggi áfram eftir neöansjávar- hryggnum til Jan Mayen I sömu heildarstefnu eins og hún hefur markað spor i gegnum Island. Þaö sannar lega eyjarinnar og hin tföu eldgos, sem I henni hafa oröiö. Eyjan ber þess vitni meö útliti sinu, hraunum og gömlum eld- fjöllum. Ennfremur mætti finna þar heitt vatn I jöröu, af sömu rótum til oröiö og heita vatniö á íslandi, þvf fyrir eldgos úr sömu jarösprungu varö eyjan til. Landgrunnshásléttan á milli Is- lands og Jan Mayen, sannar þvi aö hún og eyjan eru eins og af- leggjari þess lands, sem vér byggjum nú. Þaö mundi koma betur I ljós ef verulega lækkaöi yfirborö sjávar, eins og komiö getur fyrir. Tómas Tómasson, Brekkulæk 1 Reykjavfk. 1 J

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.