Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						14
ItMINN
Sunnudagur 5. janúar 1975.
Gammelstrand Kunstforening. Stórsýning á verkum Svavars   Guðnasonar I Kaupmannahöfn árið 1960
Sólargeislarnir stóðu eins og
plankar Ut úr suðurhimninum
þegar vift komum i frostþerrinum
til að finna Svavar Guonason, en
hann býr nii efst í Háaleitinu þar
sem vlösýiii er mest. Þar situr
hann eins og ugla I trjákrónu og
viröir fyrir sér veröldina, sem
mjakast inn I heimskreppuna eins
og skriöjökull eftir Urkomusaman
vetur. Maöur hugsar margt á
leiðinni upp stigana, meðal ann-
ars um þaö, hverjir hafa breytt
tslandi mest.
Þeirri spurningu verður seint
svarað til fulls, en meðal þeirra,
sem mestu hafa breytt f myndlist
er án efa Svavar Guðnason. Hann
frelsaði ekki aðeins Island heldur
llka Danmörku, — ásamt fáeinum
mönnum öðrum — úr höndun-
um á stöðnuðum realistum og
innleiddi abstraktlist í sýníngar-
sali og á heimili. Þetta gerðist á
þeim tlma, þegar september-
menn gengu I stuttbuxum og koti,
en hinir eldri abstraktmenn mál-
uðu bátá, landslag ellegar eitt-
hvert fólk.
Komnir af eldpresti
Svavar Guðnason fæddist á
Hornafirði 18. nóvember 1909 og
varð fljótlega hneigður fyrir mál-
verk. Asgrimur Jónsson kom um
aldamót austur i Hornaf jörð til að
mála, og þegar hann sló trönum
slnum, þá þyrptust krakkarnir
að, — llka fullorðið fólk og gamal-
menni — og þessu hélt áfram þar
til „Jón Stefánsson- kom á ein-
hverjum kúltiir I þessum efnum",
eins og Svavar Guðnason segir.
Svavar er afkomandi séra Jóns,
sem stöðvaði hraunið, en af eld-
presti þessum munu komnir allir
eldri málarar okkar að undan-
skildum Sveini Þórarinssyni, að
þvl er Jón Þorleifsson listmálari
segir, en hann var einnig Horn-
firðingur eins og Svavar Guðna-
son.
Hornafjörður var
umhverfi listmálara
Hornafjörður verður að teljast
merkilegur fyrir það, að þaðan
hafa komið margir málarar.
Þarna er „malerlskt", minnir á
Alpana að sumu leyti og f jörður-
inn hefur einhverntima fyllst upp
með sandi og leir, og þar eru
grashöf á sumrum, þar sem ætti I
raun og veru að vera kolblár sjór.
Úti fyrir sendinni strönd mogga
skútur undir færum. 1 þessu um-
hverfi ólst Svavar Guðnason upp
og þarna byrjaði hann að inála,
eftiT þvl sem efni og aðstæður
leyfðu. Unnið var jafnframt við
alls konar störf, landbiinað, sjó-
sókn og verzlun.
Við báöum Svavar fyrst að
segja okkur frá árunum á Horna-
firði, eftir að hann byrjaði að
mála:
¦    — Það var mikið af góðum
málurum á Hornafirði þegar ég
var strákur: Bjarni Guðmunds-
son, kaupfélagsstjóri, Jón Þor-
leifsson, Höskuldur Björnsson,
Bjarni Guðjónsson úr Lóni og
hann Kalli frá Þlnganesi. Yfir
þessum mönnum öllum var kiil-
tur og viss listræn alvara. Þótt
þeir hafi ekki orðið allir jafn-
þekktir fyrir málarastörf sln.
Sagt hefur verið, að Hornaf jörður
hafi lagt myndlistinni mikið lið
hér fyrr á árum, en síðan fór
myndlistin eins og togaraútgerðin
I alla landsfjórðunga jaf'n.
Pöntuðu liti
beint frá London
¦    — Hvar fenguð þið efni?
¦    — Það merkilega við þetta er
það, að við liðum engan skort,
ekki vegna þess að við værum
sambandslausir viö umheiminn,
fremur var það vegna litilla efna.
Við   pöntuðum   liti   beint   frá
Reeves I London. Við vorum þvl á
vissan hátt á heimsmælikvarða.
Reeves var ákaflega ffnt firma I
þessari grein og mig sundlaði
þegar ég sá alla þessa fallegu liti
á myndalista pallettunum frá
þeim. Ýmsar aðrar munaðarvör-
ur bárust til Hornaf jarðar á þeim
árum, eins og terpintinukrus sem
Við á Hornafirði
pöntuðum liti
beint frá Reeves
í Lundúnum
lék i tvöföldum ramböldum,
þannig að ekki fór dropi niður,
þótt litaspjaldið væri á eilifri
hreyfingu. Þú mátt ekki gleyma
þessari kriis, ef þú skrifar eitt-
hvaö um þetta.
Mér er ekki alveg ljóst hvernig
stóð á því að ég byrjaði að mála,
eða hinir. Vafalaust má rekja
þetta til Asgrlms Jónssonar, sem
byrjaði að slá upp staffellum fyrir
austan upp úr aldamótunum. As-
grímur hafði mikil áhrif á þessa
list okkar i Hornafirði. Bjarni
Guðmundsson var stundum að út-
skýra fyrir okkur málverk eftir
Asgrim, hvernig hann leitaði að
sérstökum stemningum I Horna-
firði og við reyndum það sama.
Það var ef til vill morgunn þegar
við stóðum undir dimmu fjalli og
sólin byrjaði að lauga efstu jökla.
Við samt enn I dimmgrænu rökkri
næturinnar þótt dagurinn væri
byrjaður að ganga á f jöll. 1 þessu
er viss hugsun, listræn hugsun,
þótt árangurinn hafi orðið mis-
jafn.
Þessum mönnum fylgdi
mikill kúltúr
—  Hafði Asgeimur mikil áhrif á
ungt fólk?
—  A þvi er ekki minnsti vafi.
Okkur hættir til þess að meta
málarana einvörðungu út frá
málverkum þeirra og þeim ár-
angri, sem þeir ná inni I stofum
manna. Þetta er mikill misskiln-
ingur. Það bjargaði Islandi bók-
staflega, — sem átti enga sam-
hangandi fortið I myndlist (mál-
aralist) engan renisans, — að við
fáum merkilega menn til að
byrja, hreinustu snillinga. A ég
þar við Þórarinn B. Þorláksson,
Asgrlm Jónsson, Jóhannes Kjar-
val, Júllönnu Sveinsdóttur og Jón
Stefánsson. Að vísu erum við ekki
sátt við öll einstök verk þessara
manna, en þeim fylgdi mikill kul-
túr. A ég ekki við rómantlskar
stemningar I einstökum yerkum
þeirra, eins og I fyrri vatnslita-
Ég hlæ nú alltaf þegar ég sé þessa stráka, þessa „septembermenn".
Þeir hafa árum saman alltaf verið að tala um þessa feiknarlegu pinu,
sem þeir lifðu i.
«HMEEH8ffiunHBnaHnnnunaHnaHHHa«Hsi
Svávar Guðnason, f. 18. nóv. 1909, i Höfn, Hornafirði, A-Skaft. For.
Guðni Jónsson verzlm. þár og k.h. ólöf Þóröardóttir, Próf frá Sam-
vinnusk. 1929. Nám í~Listahásk. i Khöfn I nokkra mán. 1935-36.
Vikudvöl við málaraskóla F. Legers i Paris 1938. Námsferöir til
Skandinaviu og Italiu. Átti heima I Khöfn 1935-45. Að öðru leyti búsettur
I Rvik (eða grennd) frá 1930. Listmálari. Form. Félágs. isl, mynd-
listarmanna og lslandsdeildar Norræna listbandalagsins 1954-58. For-
seti Bandalags isl. listamanna 1959-61. Hefur tekið þátt i yfirlitssyning-
um á vegum opinberra aðila o. fl. m.a. Höstudstillingen i Khöfn 1949
(yfiriit 1939-49) Félags isl. myndlistarm. Rvik 1959 (I tilefni 50 ára af-
mælis), myndir frá 1934-59, Kunstforeningen í Khöfn (myndir frá
1938-60) Menntamálaráðs Islands 1960, myndir frá 1937-60. „Centro
internationale delle arti", sýning alþjóðl. nútlmalistar, nefnd „Visione
Colore", myndir frá 1941-62, Palazzo Grassi, Feneyjurn 1963, Mennta-
málaráðun. Dana. spontanabstraktlist frá striðsárum i Khöfn og þróun
hennar, sýnd i 5 rikjum Bandarlkjanna 1964-65. Ennfremur þátttaka I
sýningum I Parls 1950,1957- og 1958.1 Brussel 1950 og Róm 1955. Myndir
Ilistasöfnum I Rvlk, Khöfn, New York, og viðar, einnig i einkasöfnum I
Khöfn, Milano og Feneyjum. Myndskreytt bygging aö tilhlutun Lista-
sjóös danska rlkisins (Schneeklothsskóli) stærö 10 fermetrar. Dóm-
nefndarstörf við listsýningar: Viö Kunstnernes Efterársudstilling I
Khöfn 1943 og 1944, ýmsar sýningar Félags ísl. myndlistarmanna og
Norræna Iistbandalagsins, ýmsar sýningar isl. rfkisins og Mennta-
málaráðs, m.a. „Hina opinberu Isl. listsýningu" I Khöfn og Arósum
1954. K. 4. feb. 1939 Asta Kristln f. 28. jan. 1912, Eiríksdóttir kaupm. I
Borgarfirði eystra   Sigfússonar.
MYLLAN (1942)......Þel
og slðan hefur hún veriö
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28