Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Morgunblaðið/Sigurgeir S.

Hrollvekjandi ?Hins vegar er myrkari hlið sem felur í sér djúpa verufræðilega angist,? segir Steinar Bragi.

Silja Björk Huldudóttir

silja@mbl.is

?Ég myndi glaður vilja vera laus við

hryllinginn, en þetta er það sem

kemur upp úr mér þegar ég skrifa,?

segir Steinar Bragi rithöfundur um

nýjustu skáldsögu sína Hálendið.

Bókinni hefur verið lýst sem hroll-

vekjutrylli, en hrollvekjuþemað var

líka fyrirferðarmikið í Konum, næst-

síðustu bók hans. Að sögn Steinars

Braga leitaði hann sem barn og ung-

lingur mikið í hrollvekjur og þjóð-

sögur, en gleymdi efninu lengi vel

þar til það fór að leita aftur á hann á

fullorðinsaldri. 

?Hrunið sem varð hér er hryll-

ingur sem hefur verið tjáður á hag-

fræðimáli sem á ekki endilega best

við. Þetta er hrun af mannavöldum

og endurspeglar fyrst og fremst sál-

fræðilegar stærðir. Orsökin býr í því

hvernig við skynjum og hugsum,?

segir Steinar Bragi og viðurkennir

að sér hafi fundist spennandi að

nálgast hrunið gegnum hrollvekj-

una. ?Ég hefði ekki getað nálgast

hrunið í gegnum Borgartúnið heldur

einmitt með því að fara sem fjærst

þessum efnislega, hagræna veru-

leika bæjarins,? segir Steinar Bragi

og tekur fram að hann líti þó ekki á

Hálendið sem hreinræktaða hrun-

bók. ?Ég myndi frekar lýsa henni

sem bók um kapítalisma og hvernig

sálfræði okkar er mótuð af honum.?

Líkt og nafnið gefur til kynna er

náttúran fyrirferðarmikil í bókinni.

?Söguþráðurinn lýsir því hvernig

undið er ofan af þessum hátimbruðu

menningarverum sem fara út í nátt-

úruna og hvernig tóm sandanna læt-

ur þau um að hrista sig sjálf í sund-

ur,? segir Steinar Bragi og bendir á

að þannig birtist myrka hliðin á ís-

lenskri náttúru. ?Mér finnst íslensk

náttúra hafa tvær hliðar. Annars

vegar er það þessi ofboðslega fagra,

tóma og þögla fjarvera hálendisins

þar sem gott er að vera í næði og

finna sjálfan sig fjarri menningunni.

Hins vegar er myrkari hlið sem felur

í sér djúpa verufræðilega angist sem

býr í hverju einasta sandkorni uppi á

hálendinu. Þessi hlið er ekki endi-

lega vond, það fer bara eftir mann-

eskjunni sem er þarna og á hverju

hún þarf að halda.?

Nýlega bárust fréttir af því að bit-

ist væri um kvikmyndaréttinn af

bókinni. Þegar þetta er borið undir

Steinar Braga segist hann lítið mega

segja. ?Ég má í raun ekkert tala um

þetta. Það er eins og það sé verið að

fremja einhver myrkraverk á bók-

inni og mér sé haldið frá þeim,? segir

Steinar Bragi kíminn. Hann getur

þó staðfest að bæði íslenskir og er-

lendir framleiðendur hafi sýnt bók-

inni áhuga og að samningaviðræður

fari fram um þessar mundir. 

Vildi glaður vera laus

við hryllinginn

 Steinar Bragi segir Hálendið vera bók um kapítalismann

38 MENNING

MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 22. DESEMBER 2011

Ínýrri ljóðabók sinni, Það semég hefði átt að segja næst ?með undirtitilinn Þráhyggju-sögur, tekur Ingunn Snædal

upp þráðinn úr þeirri síðustu, Komin

til að vera, nóttin, sem kom út fyrir

tveimur árum. Eins og skáldið út-

skýrir í upphafi bókarinnar, sem í

eru tæplega 60 ljóð, segir hér ?frá ís-

lenskri sveit, tilraunum til nýmóðins

ástarsambanda, gamaldags höfnun

og þráhyggju og heilum hellingi af

ósvöruðum smáskilaboðum?. 

Ingunn hefur vakið verðskuldaða

athygli fyrir ferska nálgun við ljóðið;

jarðbundið, hispurslaust og hvers-

dagslegt ljóðmál, sem mótað er af

persónulegum og iðulega hnyttnum

myndum og athugunum, og hafa ljóð

hennar oftar en ekki einkennst af því

hvernig sjónarhornið færist á milli

ljóðmælandans og umhverfis á

áhrifamikinn hátt. Í síðustu bók var

ljóðmælandi með farsíma í for-

grunni, oft á ferðalagi, en í nýju bók-

inni er dvalið í íslenskri sveit ? sem

er stillt upp sem andstæðu borg-

arlífs ? og sms-skeytunum fjölgar,

sambandið við ytri heiminn er um

símann, sem er leiðarstef í verkinu,

og þráin magnast upp.

Í ljóðinu ?Sjónhverfingu? liggur

ljóðmæland-

inn ?? milli

lína / á ósvör-

uðu sms-i / og

þögull síminn

/ er við það að

brenna gat / á

töskuna

mína.? Í öðru

ljóði er hvatn-

ing:

?? hættu

þessu rugli /

hættu að horfa á símann þinn //

hættu að láta hjartað / taka þessa

kippi þegar þú færð skilaboð ?? Og

í ?Þráhyggju II? horfir ljóðmæland-

inn á þann sem er ávarpaður í auðu

sæti hinum megin við borðið og

heyrir rödd hans ?gegnum marga

kílómetra af myrkri? en þessi nótt er

áhugalaus og ?vakna fjórum sinnum

á nóttu / lít alltaf á símann / mis-

kunnarlaus skjárinn / sýnir bara

klukkuna?.

En meðan skjárinn er dauður er

áhrifaríkasta líf ljóðheimsins í um-

hverfinu, á athugunum á ytra heimi,

þar sem andstæðum er teflt saman, í

náttúru, menningu og afstöðu til

hlutanna. Í sveitinni er lopapeysan

ekki tískuákvörðun ?heldur marg-

bætt í handvegunum?; ef þessi rifa í

landslagið væri ?skurður á fingri

þyrfti að byrja á að hreinsa töluvert

grjót úr sárinu?; og á meðan séð-og-

heyrt-liðið var á börum borgarinnar

á laugardagskvöldi sat ljóðmæland-

inn í fjárhúsi ?karblaut upp fyrir oln-

boga / og togaði af öllum kröftum í /

sterkgult og dragúldið lamb? sem er

dautt í rollu. 

Sveitin í ljóðheimi Ingunnar er

hversdagsleg en af henni stafar líka

ógn fyrir þá sem ekki þekkja, eins og

sést í ljóðinu ?Sumarferð?:

sveitin er

rauður borði á gulu skilti 

þegar þéttbýlinu sleppir

uppgefnir vegir

sólsleiktar klappir

vaggandi blær

bíll á hvolfi í blóðugri á

rignir tárum úr sólinni

Sjálfhverfari ljóðin ná oftast ekki

sömu dýpt í þessari bók og þar sem

unnið er með umhverfið, staði og

minningar, en þar er oft afar vel gert

og ljóð kalla á endurtekinn lestur.

Það sem ég hefði átt að segja næst

er ójafnari bók en þær síðustu frá

skáldinu. Sjálfhverfar þráhyggju-

raunirnar kveikja ekki galdurinn,

frekar en sms-skeytin. En horn-

staurinn stendur sig þó:

Rómantík

þú heldur mér uppi

eins og hornstaur

Þögull sími í karblautum höndum

Morgunblaðið/Kristinn

Ingunn Snædal Hún hefur ?vakið verðskuldaða athygli fyrir ferska nálgun

við ljóðið; jarðbundið, hispurslaust og hversdagslegt ljóðmál ??

Það sem ég hefði átt að segja

næst ? þráhyggjusögur

bbbnn

Ljóð eftir Ingunni Snædal.

Bjartur, 2011. 

EINAR FALUR

INGÓLFSSON

BÆKUR

Út er komin bókin Jón forseti allur?

? Táknmyndir þjóðhetju frá andláti

til samtíðar, eftir Pál Björnsson

sagnfræðing. Páll, sem er dósent við

Háskólann á Akureyri, kveðst hafa

unnið að þessu vandaða og ríkulega

myndskreytta verki frá árinu 2004,

en bókin var á dögunum tilnefnd til

Íslensku bókmenntaverðlaunanna.

?Það er ánægjulegt að hafa náð að

koma bókinni út á 200 ára afmæli

Jóns Sigurðssonar því þetta er viða-

mikið verk og var úr gríðarlega

miklu efni að vinna,? segir hann.

Í Jón forseti allur? er fjallað um

það með hve ólíkum hætti arfleifð

Jóns hefur verið notuð síðan hann

lést árið 1879. Lýst er hvernig minn-

ingarnar um hann hafa gengið í end-

urnýjun lífdaga, til dæmis með há-

tíðarhöldum, minjagripum og hvers

kyns útgáfu. Jón Sigurðsson hefur

einnig iðulega verið dreginn inn í

ágreiningsmál og þá hafa stjórn-

málamenn, félagasamtök og fyr-

irtæki nýtt sér ímynd hans á ólíkan

hátt. Í bókinni birtir Páll einnig nið-

urstöður skoðanakönnunar á við-

horfum almennings til Jóns og á

þekkingu fólks á honum. 

?Þetta er ævisaga Jóns eftir að

hann deyr; hún byrjar á dauða hans

og jarðarförinni,? segir Páll. ?Síðan

fylgi ég honum til samtímans.? Hann

segir verkið fjalla um minningu,

táknmynd og arfleifð Jóns.

?Ég er að sýna fram á hvernig

minning hans hefur lifað og hvernig

hún hefur verið notuð. Ég tek ýmis

dæmi um það. Það kemur á óvart

hve margir hafa notað Jón, ekki

bara yfirvöld. Frjáls félagasamtök

eins og íþrótta- og ungmennahreyf-

ingin skipta til dæmis talsverðu máli

við að gera 17. júní að þeirri hátíð

sem dagurinn varð, löngu áður en

lýðveldið var stofnað 1944. Íslend-

ingar höfðu annan þjóðhátíðardag, 2.

ágúst, fram á 20. öld,? segir hann. Að

sumu leyti segir Páll lýðveldið hafa

verið stofnað á grundvelli arfleifðar

Jóns.

Forseti lýðveldisins?

?Hugmyndin að bókinni byrjaði

að mótast árið 2004 og síðan hef ég

unnið að henni með öðru en síðustu

tvö ár hef ég einbeitt mér að henni,

samhliða kennslu. Afmælisnefnd

Jóns Sigurðssonar styrkir útgáfuna

og það skipti sköpum að hægt var að

gefa hana út með öllum þessum

myndum og á vandaðan hátt.?

En hver er staða Jóns Sigurðs-

sonar í samfélaginu í dag?

?Ég er með ýmislegt efni sem sýn-

ir sterka stöðu hans en svo lét ég

líka gera skoðanakönnun og birti

hana í viðauka. Þar kemur til að

mynda fram að fáir vita hvers vegna

hann er kallaður Jón forseti, tæp sex

prósent, en mun fleiri töldu hann

hafa verið fyrsta forseta lýðveld-

isins. En þegar spurt var fyrir hvað

Jón hefði verið þekktur tengdi

meirihluti svarenda hann við sjálf-

stæðisbaráttuna.? efi@mbl.is

Ævisagan byrjar

á dauða Jóns og

jarðarförinni

 Páll Björnsson

hefur skrifað bók um

arfleifð og ímynd

Jóns Sigurðssonar

Morgunblaðið/Skapti Hallgrímsson

Páll ?Fáir vita hvers vegna hann er

kallaður Jón forseti,? segir hann.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48