Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						Erlent | 19Helgarblað  11.?13. nóvember
Konur friðar
n  Þrjár konur fengu Friðarverðlaun Nóbels   n  Í fyrsta skipti sem múslímsk kona hlýtur þessa viðurkenningu   n  Tvær 
kvennanna létu að sér kveða í borgarstyrjöldinni í Líberíu   n  Þriðja konan var í fararbroddi arabíska vorsins í Jemen
Umdeild 
friðarverðlaun
Friðarverðlaunahafi 1973
Ein umdeildasta ákvörðun nóbels-
verðlaunanefndarinnar var þegar Henry 
Kissinger og Le Duc Tho voru veitt 
friðarverðlaunin árið 1973 fyrir að semja 
um vopnahlé á milli Bandaríkjamanna og 
Norður-Víetnama.
Sundrung í 
nóbelsverðlaunanefnd
Árið 1994 féllu friðarverðlaunin, líkt og nú, 
í hlut þremenninga ? þriggja karlmanna 
vel að merkja ? Yasser Arafat, Shimon 
Perez og Yitzhak Rabin. Í sömu andrá 
og tilkynnt var um ákvörðun nefndar-
innar fordæmdi einn fimm meðlima 
hennar Yasser Arafat og sagði sig frá 
nefndarstörfum.
Ótímabær tilnefning
Nær okkur í tíma er friðarverðlaunahafinn 
Barack Obama sem hlaut viðurkenn-
inguna árið 2009. Tilnefningin lá fyrir 
aðeins 11 dögum eftir að Obama tók við 
embætti forseta. Obama hafði sjálfur á 
orði að hann verðskuldaði ekki heiðurinn.
S
á einstæði atburður átti sér 
stað í ár að þrjár konur deildu 
með sér friðarverðlaunum 
Nóbels; Ellen Johnson Sir-
leaf, forseta Líberíu, Leymah 
Gbowee, líberískri konum sem hefur 
unnið ötullega að friði, og Tawakkul 
Karman, jemenskri konu sem fer fyrir 
jemensku samtökunum Blaðakonur 
án hlekkja.
Þessa miklu viðurkenningu fengu 
konurnar fyrir ?friðsamlega baráttu 
fyrir öryggi kvenna og rétti kvenna til 
fullrar þátttöku til uppbyggingar frið-
ar?.
Konurnar þrjár eru þær fyrstu í sjö 
ár sem hljóta náð fyrir augum nób-
elsverðlaunanefndarinnar og með 
vali á Tawakkul Karman má segja að 
nefndin hafi einnig viðurkennt arab-
ísku Vorhreyfinguna, þar sem milljón-
ir aðgerða sinna létu til sín heyra allt frá 
Túnis til Sýrlands.
Thorbjörn Jagland, formaður 
nóbels verðlaunanefndarinnar, sagði: 
?Við höfum innifalið arabíska vorið í 
þessari viðurkenningu, en við höfum 
sett það í sérstakt samhengi. Því ef við 
horfum fram hjá þætti kvenna í bylt-
ingunni og hinu nýja lýðræði verður 
ekkert lýðræði.? Svo mörg voru þau orð.
Angela Merkel, kanslari Þýskalands 
og valdamesta kona heims að mati 
tímaritsins Forbes, var ekki í vafa um 
ágæti niðurstöðu nóbelsverðlauna-
nefndarinnar og sagði að um ?vitur-
lega ákvörðun? hefði verið að ræða.
n  1938  Ellen Johnson Sirleaf fæðist 29. október.
n  1979  Útnefnd fjármálaráðherra.
n  1986  Flýr frá Líberíu eftir misheppnaða tilraun til að 
koma Samuel Doe frá völdum.
n  1989  Styður við bakið á stríðsherranum Charles 
Taylor með fjársöfnun.
n  1997  Fer halloka fyrir Charles Taylor í kosningum og 
fer aftur í útlegð.
n  2005  Ber sigur af hólmi í forsetakosningum
n  2011  Hlýtur friðarverðlaun Nóbels, ásamt Tawakkul 
Karman og Leymah Gbowee, og sækist eftir endurkjöri í 
embætti forseta Líberíu.
Járndaman frá Líberíu
Fyrir einhverra hluta sakir hefur Ellen Johnson 
Sirleaf, forseti Líberíu, fengið svipað gælunafn og 
Tawakkul Karman, með smá áherslubreytingu þó 
því hún hefur verið nefnd Járndaman. Þrátt fyrir 
að ákvörðun nóbelsverðlaunanefndarinnar um að 
heiðra hana með friðarverðlaununum hafi víðast 
hvar mælst vel fyrir verður að segjast eins og er að 
bakgrunnur hennar er æði ólíkur sögu Tawakkul 
Karman.
Sirleaf var kjörin forseti Líberíu árið 2005 og hét 
þegar hún tók við embætti að berjast gegn spill-
ingu og klæða forsetaembættið ásýnd ?móður-
legrar næmni og tilfinningu?.
Árið 1985 féll hún í ónáð hjá þáverandi forseta 
Líberíu, Samuel Doe, hafði enda gagnrýnt her-
stjórn hans. Hún var dæmd til tíu ára fangelsisvist-
ar en síðan náðuð í kjölfar alþjóðlegs þrýstings. 
Samuel Doe og skósveinar hans höfðu sigur í al-
mennum kosningum og Sirleaf sá sitt óvænna og 
fór til Bandaríkjanna.
Þegar fyrsta borgarstyrjöldin braust út í Líberíu 
batt Ellen Johnson Sirleaf trúss sitt við stríðsherr-
ann Charles Taylor og vann meðal annars að fjár-
öflun til stuðnings honum og málstað hans. Hún 
sá síðar villu síns vegar, snéri baki við honum og 
var, sem fyrr segir, kjörin forseti landsins árið 2005 
við lok þess sem nefnt hefur verið önnur borgar-
styrjöld Líberíu. 
Ekki fór mikið fyrir sáttahug hjá sátta- og sann-
leiksnefnd Líberíu árið 2009. Nefndin mælt-
ist til þess að Sirleaf yrði bannað að gegna opin-
beru embætti í 30 ár vegna stuðnings hennar við 
 Charles Taylor. Sirleaf hundsaði tilmælin en baðst 
þó afsökunar vegna stuðnings við Taylor.
Desmond Tutu erkibiskup fór ekki í laun-
kofa með ánægju sína er hann heyrði af ákvörð-
un nóbels verðlaunanefndarinnar og sagði Sirleaf 
eiga verðlaunin margfalt skilið: ?Hún færði stað, 
sem var á leið til helvítis, stöðugleika.? 
?Desmond Tutu  erkibiskup 
fór ekki í launkofa með 
ánægju sína er hann heyrði af 
ákvörðun nóbelsverðlaunanefnd-
arinnar og sagði Sirleaf eiga verð-
launin margfalt skilið.
n  23. janúar  Tawakkul Karman hneppt í varðhald
n  24. janúar  Tawakkul Karman sleppt úr varðhaldi
n  27. janúar  Þúsundir manns þyrpast út á götur 
Sanaa og fleiri borga í suðurhluta landsins og hvetja 
Saleh, forseta landsins, til að segja af sér. Næstu vikur 
einkennast af fjöldamótmælum.
n  18. mars  52 mótmælendur drepnir af leyniskyttum. 
Saleh lýsir yfir neyðarástandi.
n  23. apríl  Saleh tilkynnir að hann muni segja af sér 
innan nokkurra vikna, en síðar kemur í ljós að efndir 
verða litlar.
n  24. maí  Í brýnu slær á milli stuðningsmanna Saleh 
og hópa ættbálka og kosta átökin á annan tug manns-
lífa.
n  3. júní  Sprengjur falla á forsetabústaðinn. Saleh 
særist og yfirgefur landið til að fá bót meina sinna.
n  18. september  Stjórn Jemen lætur til skarar skríða 
gegn búðum mótmælenda. Eftir tveggja daga aðgerðir 
liggja á sjötta tug manna í valnum.
n  23. september  Ali Abdullah Saleh forseti snýr aftur 
heim til Jemen.
n  7. október  Tawakkul Karman hlýtur friðarverðlaun 
Nóbels ásamt Ellen Johnson Sirleaf og Leymah 
Gbowee
Jemenska ?járnkonan?
Með ákvörðun sinni um að heiðra Tawakkul 
Karman braut nóbelsverðlaunanefndin blað í 
sögu Nóbelsverðlaunanna því Karman er fyrsta 
arabíska konan sem hlýtur Nóbelsverðlaun.
Því fer fjarri að Tawakkul Karman sé nýgræð-
ingur hvað varðar baráttu fyrir réttindum kvenna 
eða mannréttindum almennt. Mörgum árum 
áður en arabíska vorið gekk í garð var hún farin 
að spyrna við fótum gagnvart einni hörðustu al-
ræðisstjórn í heimi, en í Jemen hefur löngum ver-
ið einstaklega íhaldsamt stjórnarfar og einkenni 
arabíska vorsins þar á bæ var öðrum fremur tengt 
baráttu kvenna fyrir réttindum.
Einkum og sér í lagi hefur forseti Jemen, Ali Ab-
dullah Saleh, og stjórn hans verið þyrnir í augum 
Tawakkul Karman og hefur hún síðan 2006 beint 
spjótum sínum að. 
Karman var handtekin 23. janúar á heimili sínu 
vegna mótmæla gegn Saleh, en síðan sleppt úr 
haldi í kjölfar víðtækra mótmæla. 
Með baráttu sinni hefur Tawakkul Karman 
áunnið sér ýmsar nafngiftir og hefur hún meðal 
annars verið nefnd ?járnkonan?, ?móðir byltingar-
innar? og ?andi jemensku byltingarinnar?.
Þegar Tawakkul Karman heyrði af niðurstöðu 
norsku nóbelsverðlaunanefndarinnar var hún 
stödd í mótmælabúðum á Torgi breytinga í Sanaa, 
höfuðborg Jemen, en torgið hefur verið miðstöð 
fjöldamótmæla gegn Saleh og ríkisstjórn.
?Með baráttu sinni hefur 
Tawakkul Karman áunnið 
sér ýmsar nafngiftir og hefur hún 
meðal annars verið nefnd ?járn-
konan?, ?móðir byltingarinnar? og 
?andi jemensku byltingarinnar?.
H
ei
m
iL
d
ir
: B
B
C,
 W
ik
ip
ed
ia
, T
H
e 
G
u
a
r
d
ia
N
 o
.F
L.
n  2007  Blái friðarborðinn ? Harvard-háskóli
n  2009  Gruber-verðlaunin fyrir baráttu fyrir kvenrétt-
indum
n  2009  Profile in Courage-verðlaunin
n  2010  Living Legends-verðlaunin fyrir störf í þágu 
mannúðar
n  2010  Joli Humanitarian-verðlaunin
n  2011  Villanova-friðarverðlaunin
n  2011  Friðarverðlaun Nóbels ásamt Ellen Johnson 
Sirleaf og Tawakkul Karman
Sanngjörn og hreinskilin
Þriðja konan sem um ræðir, Leymah Gbowee, er 
samlandi Ellen Johnson Sirleaf en starfar í Accra, 
höfuðborg Gana.
Gbowee stofnaði samtök múslímskra og krist-
inna kvenna til að hamla gegn stríðsherrum Líb-
eríu og sinnti áfallahjálp í borgarastyrjöldinni 
í Líberíu og eftir henni var haft að ?ef einhverjar 
breytingar ættu að verða á samfélaginu yrðu mæð-
ur að standa að þeim.?
Árið 2003 fór Leymah Gbowee fyrir kröfugöngu 
í Monróvíu, höfuðborg Líberíu, þar sem þess var 
krafist að hermenn hættu að nauðga konum.
Athygli vakti þegar hún ýjaði að því að líberísk-
ar konur færu í kynlífsverkfall til að þrýsta á leið-
toga hinna ýmsu stríðandi hópa. Skilaboðin voru 
einföld: Karlmenn geta ekki gengið um drepandi 
mæður og dætur og síðan farið heim og vænst 
þess að njóta kynlífs. Kynlífsverkfallið varð þó 
aldrei að raunveruleika.
Viðleitni Gbowee og fleiri kvenna árið 2003 átti 
stóran þátt í að Charles Taylor hrökklaðist frá völd-
um.
Eftir Berthu Amanor, aðstoðarkonu Gbowee, er 
haft að hún sé ?stríðsmaður sem þorir að fara þar 
sem aðrir þyrðu ekki. [...] Svo sanngjörn og hrein-
skilin, og mjög viðkunnanleg manneskja.?
Í viðtali við fréttastofu BBC hafði Gbowee þetta 
að segja vegna tíðindanna um friðarverðlaun 
Nóbels: ?Ég er ráðvillt. Ég finn til auðmýktar. Þetta 
er í fyrsta skipti á minni 39 ára ævi sem ég er orð-
vana.?
?Ég er ráðvillt. Ég finn til 
auðmýktar. Þetta er í fyrsta 
skipti á minni 39 ára ævi sem ég er 
orðvana.
Járndaman Ellen Johnson Sirleaf veðjaði á vafasaman 
hest í borgarastyrjöldinni í Líberíu en sá síðar villu síns vegar.
móðir byltingarinnar Tawakkul Karman hefur löngum verið 
þyrnir í augum forseta Jemen og sætt fangelsisvist fyrir vikið.
Hreinskilin baráttukona Leymah Gbowee hótaði 
kynlífsverkfalli kvenna í viðleitni til að fá stríðandi hópa í 
borgarastyrjöldinni í Líberíu til að bera klæði á sverðin.
Kolbeinn Þorsteinsson
blaðamaður skrifar kolbeinn@dv.is

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64