Tímarit.is
Sřg | Titler | Artikler | Om os | Spřrgsmĺl og svar |
log pĺ | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fróđskaparrit

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Vis i nyt vindue:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Vertical fit


Din browser understřtter ikke PDF-filer
Klik her for at se siden som JPG
Fróđskaparrit

						73
The Faroese Whale Names
W.B. Lockwood
The present study considers the philology of the Faroese whale
names.
Urtak
Greinin henda tekur til viðgerðar føroysk hvalanøvn úr
orðsøguligum sjónarhorni. Heimildirnar vórðu fyrst
kannaðar og gagnmettar, serstakliga við rættari eyðmerk-
ing í huga. Nú er greitt, at føroyskt eigur ikki færri enn
níggju nøvn á hvalinum Orcinus orca: tey reint innlendu
bókhvítuhvalur, kjafthvíti, kobbahvalur, mastrarfiskur
og -hvalur, steyrhvalur, æðuhvalur, fornnavnið vogn,
sjónavnið nývil, og til seinast rovhvalur úr donskum.
Nebbafiskur er eitt misnevni; tað má av røttum sipa til
døglingin. Leiftur og nýðingur hava fyrr verið nøvn á
springara og grindahvali. Nøvnini vórðu síðan uppruna-
greind. Nøkur eru sjálvlýst, men onnur opinbera ikki
loyndarmál síni fyrr enn eftir málfrøðiligar greiningar,
t.d. leiftur, fn. leiptr, bókstavliga 'bjartleiki, birta', ið
sipar til hvítu merkini, ella nýðingur, fn. hnýðingr, runn-
ið av fh. hnúðr 'knøttur, bøllur', ið sipar til kúluna. Hitt
serføroyska heitið hvessingur er leitt av sagnorðinum
hvessa, smbr. setning sum hann gongur og hvessir
'kemur við brádligum ilskukøstum el. -herðindum', ein
rámandi lýsing av atburðinum hjá hesum hvali í eini
grind.
AVGUSTUR m. Sperm Whale (Physeter
macrocephalus). The name goes back to
Svabo (1781:71) »Augustur«, of which the
current spelling is the regular normaliza-
tion. Svabo's orthography makes it certain
that here we have the Christian name Au-
gust provided with a Faroese termination.
This name was first used in modern times
in Germany in 1526. It soon became popu-
lar, so that it could have been known in the
Faroes as early as the 16th century.
But this can hardly be the ultimate expla-
nation seeing that personal names are not
traditionally applied to marine animals.
Svabo's form may therefore conceal an old-
er word made up of native eliments. In the
Transactions of the Philological Society
(1961) 3, we suggested that the prototype
could have been *havgustur lit. 'ocean
gust' (hav, *gustur from ON gustr). Unlike
the baleen whales, the Sperm Whale has
only a single blow-hole and blows forwards
rather than upwards, a feature likely to at-
tract attention and lead to the creation of a
name. The nature of the prototype envis-
aged suggests a noa word, reminiscent of
OND (q.v.). See »HAF(F)ERRYTTE«.
BÓGHVÍTUHVALUR Killer Whale (Or-
cinus orca), lit. 'Shoulder-White-Whale',
since Dýralæra 107 the standard term for
this species. It goes back to Svabo, Indb.
71. Beúkvujtukveálur, described under
Bovhvidhval 248 as follows: er afStørrelse
og Skabning, som de største Grindhvale,
giøre flokken vild, som er bange for dem.
Den døer sjelden eller aldrig med Grinden.
Although these sketchy remarks could,
at a pinch, be held to refer to the Killer
Whale, Svabo himself was unable to identi-
Fróðskaparrit43. bók. 1995: 73-84
					
Hide thumbnails
Side 5
Side 5
Side 6
Side 6
Side 7
Side 7
Side 8
Side 8
Side 9
Side 9
Side 10
Side 10
Side 11
Side 11
Side 12
Side 12
Side 13
Side 13
Side 14
Side 14
Side 15
Side 15
Side 16
Side 16
Side 17
Side 17
Side 18
Side 18
Side 19
Side 19
Side 20
Side 20
Side 21
Side 21
Side 22
Side 22
Side 23
Side 23
Side 24
Side 24
Side 25
Side 25
Side 26
Side 26
Side 27
Side 27
Side 28
Side 28
Side 29
Side 29
Side 30
Side 30
Side 31
Side 31
Side 32
Side 32
Side 33
Side 33
Side 34
Side 34
Side 35
Side 35
Side 36
Side 36
Side 37
Side 37
Side 38
Side 38
Side 39
Side 39
Side 40
Side 40
Side 41
Side 41
Side 42
Side 42
Side 43
Side 43
Side 44
Side 44
Side 45
Side 45
Side 46
Side 46
Side 47
Side 47
Side 48
Side 48
Side 49
Side 49
Side 50
Side 50
Side 51
Side 51
Side 52
Side 52
Side 53
Side 53
Side 54
Side 54
Side 55
Side 55
Side 56
Side 56
Side 57
Side 57
Side 58
Side 58
Side 59
Side 59
Side 60
Side 60
Side 61
Side 61
Side 62
Side 62
Side 63
Side 63
Side 64
Side 64
Side 65
Side 65
Side 66
Side 66
Side 67
Side 67
Side 68
Side 68
Side 69
Side 69
Side 70
Side 70
Side 71
Side 71
Side 72
Side 72
Side 73
Side 73
Side 74
Side 74
Side 75
Side 75
Side 76
Side 76
Side 77
Side 77
Side 78
Side 78
Side 79
Side 79
Side 80
Side 80
Side 81
Side 81
Side 82
Side 82
Side 83
Side 83
Side 84
Side 84
Side 85
Side 85
Side 86
Side 86
Side 87
Side 87
Side 88
Side 88
Side 89
Side 89
Side 90
Side 90
Side 91
Side 91
Side 92
Side 92
Side 93
Side 93
Side 94
Side 94
Side 95
Side 95
Side 96
Side 96
Side 97
Side 97
Side 98
Side 98
Side 99
Side 99
Side 100
Side 100
Side 101
Side 101
Side 102
Side 102
Side 103
Side 103
Side 104
Side 104
Side 105
Side 105
Side 106
Side 106
Side 107
Side 107
Side 108
Side 108
Side 109
Side 109
Side 110
Side 110
Side 111
Side 111
Side 112
Side 112
Side 113
Side 113
Side 114
Side 114
Side 115
Side 115
Side 116
Side 116
Side 117
Side 117
Side 118
Side 118
Side 119
Side 119
Side 120
Side 120
Side 121
Side 121
Side 122
Side 122
Side 123
Side 123
Side 124
Side 124
Side 125
Side 125
Side 126
Side 126
Side 127
Side 127
Side 128
Side 128
Side 129
Side 129
Side 130
Side 130
Side 131
Side 131
Side 132
Side 132